اعلامیه جهانی حقوق بشر

مقدمه

كار با برنامه حقوق بشر سازمان ملل متحد  کتابی برای راهنمایی جامعه مدني
 
پيشگفتار 
نوشتن پيشگفتار براي اين راهنما يكي از نخستين اقدامات من به عنوان كميسر عالي جديد حقوق بشر است. تصور مي كنم اين اقدامي شايسته است و فرصتي به هنگام به من می دهد تا در مقام جديدم بر آنچه كه اعتقادي راسخ در تمام عمرم بوده، يعني اعتماد به توانايي دگرگون كننده جامعه مدني، تاكيد كنم. واقعيت اين است كه هيچ كس نمی تواند اهميت مساعدتي را ناديده بگيرد كه جامعه مدني در زمينه ايجاد و توسعه ضوابط بین المللی حقوق بشر، حمايت از آنها و انجام وظايف ساز و كارهاي حقوق بشر، كه در اين نشريه مورد بحث قرار م يگيرد، انجام داده است. امروز ديدگا هها، دانش و تخصص عملي جامعه مدني براي جنبش حقوق بشر در زمينه تحقق عدالت و برابري براي همه مانند هميشه حياتي است. 
در واقع، همكاري دفتر من با جامعه مدني اولويتي راهبردي است كه هد فهاي مشترك ما را تقويت می کند، در زمينه رسيدگي به نگران يهاي مشترك ما كمك می کند، و از ماموريت و ابتكارهاي دفتر من در مركز و در مناطق حمايت به عمل م يآورد. 
مساعدت فعالان جامعه مدني فعاليت كارشناسان مستقلي را كه به ساير ساز و كارهاي ديرينه حقوق بشر تعلق دارند ،مانند نهادهاي معاهده اي و رويه هاي ويژه حقوق بشر، نيز توسعه داده است. اعتبار و دانش آنها بر فعالیتهاي شوراي حقوق بشر، نهاد بين دولتي جديدي كه در ژوئن 2006 جاي كميسيون حقوق بشر را گرفت، نيز تاثيري حياتي گذاشته است. 
مدافعان حقوق بشر، سازمانهاي غيردولتي و همه ساير عوامل ذينفع جامعه مدني كار حقوق بشر خود را به شيوه هايي گوناگون انجام مي دهند: آنها اطلاعات خود را در ميان م يگذارند؛ از اجراي حقوق بشر حمايت و به آن رسيدگي مي كنند؛ موارد نقض حقوق بشر را گزارش مي دهند و به قربانيان كمك می کنند؛ و براي ايجاد ضوابط جديد حقوق بشر تلاش مي نمايند. آنها اين فعالیتها را با آگاهي از جوامع و مخاطبان خود انجام مي دهند. آنها صداي مظلومان را به مكا نهايي می رسانند كه بدون كمك آنها ممكن است در دسترس قربانيان نباشند مانند مجامع و ساز و كارهاي بين المللي حقوق بشر.
مسلما اين نياز وجود دارد كه فعالان جامعه مدني عميقا شيو ه هاي كار نهادهاي ملي، منطق هاي و بين المللي حقوق بشر را درك كنند و بر آنها تسلط داشته باشند. هدف اين كتاب راهنما تسهيل چنين تلاش توانفرسايي است. 
در نهايت، اجازه بدهيد تاكيد كنم انتشار اين كتاب راهنما با بزرگداشت شصتمين سالگرد صدور اعلاميه حقوق بشر همزمان است. وعده هاي عدالت، منزلت و حقوق بشر براي همه مندرج در اعلاميه حقوق بشر ، هنوز به طور كامل تحقق نيافته است. 
در تلا شهاي خود براي تحقق اصول اعلاميه جهاني حقوق بشر در جوامع گوناگوني كه به آنها خدمت مي كنيم بايد مصر باشيم. اميد من اين است كه از اين كتاب براي تسهيل درك فعالان حقوق بشر از نظام حقوق بشر سازمان ملل و دسترسي به آنها استفاده شود. اين منبعي نه چندان بزرگ اما مهم در كوشش مشترك ما براي تحقق حقوق بشر، منزلت و برابري به عنوان يك واقعيت جهاني است. 
Navanethem Pillay
 
كميسر عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد
 
 
مندرجات پيشگفتار ....
اختصار سرواژه ها و واژه ها ... 
مقدمه 
اول – معرفي دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل.... 
دوم – بورسيه تحصيلي و برنامه هاي آموزشي كميساريا ...... 
سوم – انتشارات و مطالب منبع كميساريا ..... 
چهارم – نهادهاي معاهده حقوق بشر  پنجم – شوراي حقوق بشر  ششم – رويه هاي ويژه  هفتم – بررسي ادواری جهاني 
هشتم – تسليم شكايت درباره نقض ظاهري حقوق بشر  نهم – صندوق ها و كم كهای بلاعوض 
 
اختصار سر واژ هها و واژ هها 
طرح »كمك كردن جوامع به يكديگر« ACT 
كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقيرآميز CAT  كنوانسيون حذف همه شكلهاي تبعيض عليه زنان CEDAW 
كنوانسيون حقوق كودك CRC 
شوراي اقتصادي و اجتماعي ECOSOC
ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي ICCPR
كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژاديICERD
 ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ICESCR 
كنوانسيون بين المللي حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان ICRMW  كشورهاي كمتر توسعه يافته LDC  سازمان غير دولتي NGO  نهاد ملي حقوق بشر NHRI 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد OHCHR 
پروتكل اختياري كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات بي رحمانه، غيرانساني يا تحقير آميز OPCAT 
صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد UNDEF  برنامه توسعه ملل متحد UNDP 
سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد UNESCO  موسسه آموزش و پژوهش سازمان ملل متحد UNITATR  بررسي ادواری جهاني UPR  مقدمه 
درباره اين كتاب راهنما 
كار با برنامه حقوق بشر سازمان ملل: كتاب راهنماي جامعه مدني، خطاب به فعالان جامعه مدني است، كه هر روز در همه جای جهان به ترويج، حمايت و اعتلاي حقوق بشر كمك ميكنند. اين کتاب چاپ دوم كاملا به روز و تجديد نظر شده از چاپ اول كتاب راهنما با عنوان"كار با دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل: كتاب راهنما براي سازمانهاي غيردولتي" (2006) بود كه پس از نظر خواهي از استفاده كنندگان چاپ اول تهيه شد و به بررسي نهادها وسازوكارهاي حقوق بشرسازمان ملل مي پردازد. اين كتاب راهنما خطاب به همه فعالان جامعه مدني، ازجمله سازمانهاي غيردولتي، اما نه فقط آنها، توضيح مي دهد چگونه جامعه مدني مي تواند با نهادها وسازوكارهاي گوناگون حقوق بشرسازمان ملل همكاري كند. دفتركميسارياي عالي حقوق بشرسازمان ملل(OHCHR) اميدواراست اين كتاب مردم بيشتري را قادرسازد ازطريق اين نهادهاوسازوكارها خواهان حقوق بشرخود شده وازآنها برخوردارشوند. 
 
فعالان جامعه مدني چه كساني هستند؟ 
براي مقاصد اين كتاب، فعالان جامعه مدني افرادي هستند كه داوطلبانه در شكلهاي مشاركت و اقدام عمومي بر محور منافع، مقاصد يا ارزشهاي مشتركي كار ميكنند كه با آرمانهاي سازمان ملل متحد سازگار است. اين كتاب خطاب به فعالان جامعه مدني است كه به ترويج و حمايت از حقوق بشر همگاني مي پردازند، براي مثال: 
•            مدافعان حقوق بشر؛ 
•            سازمانهاي حقوق بشر (سازمان های غير دولتی  ، انجمن ها، گروه هاي قرباني)؛ 
-       سازمانهاي متكي بر مسائل مربوطه؛ 
-       ائتلافها و شبكه ها (حقوق زنان، حقوق كودكان، حقوق مربوط به محيط زيست)؛ 
-       اشخاص دارای معلوليت و سازمانهاي نماينده آنان؛ 
-       گروههاي متكي بر جامعه (مردمان بومي، اقليت ها)؛ 
-       گروههاي متكي بر دين (كليساها، گروه هاي ديني)؛ 
-       اتحاديه ها (اتحاديه هاي كارگري و صنفي، انجمنهاي حرفه اي مانند انجمنهاي روزنامه نگاران، انجمنهاي وكلاي دادگستري، انجمنهاي قضات، اتحاديه
هاي دانش آموزي و دانشجويي)؛ 
-       جنبشهاي اجتماعي (جنبش هاي صلح، جنبش هاي دانش آموزي و دانشجويي، جنبشهاي طرفدار مردم سالاري)؛ 
-       افراد حرفه اي كه به طور مستقيم به برخورداري از حقوق بشر كمك مي كنند (امدادگران امور بشر دوستانه، وكلاي دادگستري، پزشكان و امدادگران پزشكي)؛ 
-       اقوام قربانيان؛ و 
-       موسسات عمومي كه فعالیتهايي به منظور ترويج حقوق بشر انجام می دهند (مدارس، دانشگا هها،و نهادهاي پژوهشي). 
 
يك جامعه مدني نيرومند و مستقل، كه بتواند آزادانه فعاليت كند، و در زمينه حقوق بشر مطلع و ماهر باشد، عنصري اساسي در تضمين حمايت پايدار از حقوق بشر در سطح ملي است. بنابراين فعالان جامعه مدني شركاي اساسي در نظام حقوق بشر سازمان ملل هستند. 
در اين كتاب درباره نهادهاي ملي حقوق بشر (NHRIs)، با اين كه مساعدت كنندگان مهم در امر ترويج و حمايت از حقوق بشر هستند، بحث نشده است. اطلاعات و منابع مورد نياز دربارة اين نهادها در وب سايت  OHCHR موجود است. از خوانندگان همچنان دعوت مي شود با واحد نهادهاي ملي OHCHR در (niu@ohchr.org) تماس بگيرند.
 
محتويات كتاب راهنما 
كتاب راهنما با معرفي OHCHR (فصل اول)، بورسيه و برنامه هاي آموزشي آن (فصل دوم)، و انتشارات و مطالب منبع آن
(فصل سوم) شروع ميشود و سپس به نهادها و ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل و اين كه چگونه مي توان از آنها استفاده كرد، مي پردازد. 
اين نهادها و ساز و كارها عبارتند از: 
-       نهادهاي معاهده حقوق بشر (فصل چهارم)؛ 
-       شوراي حقوق بشر و ساز و كارهاي آن، از جمله كميته مشورتي، مجمع اجتماعي، مجمع مربوط به مسائل بوميان، ساز و كار كارشناسي در زمينه حقوق مردمان بومي، گروه كاري نامحدود در زمينه حق توسعه، و تعدادي ازسازو كارهاي مربوط به اعلاميه و برنامه اقدام دوربان (فصل پنجم)؛ 
-       رويه هاي ويژه (فصل ششم)؛ 
-       بررسي ادواری جهاني (فصل هفتم)؛ و
-       تسليم شكایتها درباره موارد ادعا شده نقض حقوق بشر (فصل هشتم). 
فصل آخر(نهم)، اطلاعات درباره صندوق ها و كمكهای بلاعوض ارائه مي دهد، كه بعضي از آنها به وسيله OHCHR اداره مي شوند. 
براي آسانتر شدن دسترسي خوانندگان به اطلاعات، هر فصل چنان نوشته شده كه ميتواند مستقل از بقيه كتاب مورد استفاده قرار گيرد. تمامي كتاب يا هر فصل از آن را مي توان به تنهايي از وب سايت OHCHR دانلود كرد. 
يادآوري اين نكته مهم است كه اين كتاب يك راهنماي مجزا يا انعطاف ناپذير نيست. براي تضمين اين كه خوانندگان به اطلاعات روز دسترسي داشته باشند هر جا ممكن بوده، به وب سايت OHCHR و ساير منابع اشاره شده است. خوانندگان راهنمايي شده اند از اين منابع تكميلي سود برند. 
 
 
ساختار 
فصلها عموما به سه بخش تقسيم شده اند: 
-       نهاد و ساز كار مربوطه چيست؛ 
-       چگونه كار مي كند؛ و 
-       فعالان جامعه مدني چگونه مي توانند به آن دسترسي پيدا و با آن كار كنند. 
هر فصل همچنين فهرست رابطهاي اصلي در OHCHR را دارد و شامل لينكها به منابع ديگر است.
 
اظهار نظر شما 
اين كتاب راهنمايي پويا و متغير است. واحد جامعه مدني OHCHR از اظهارنظر خوانندگان استقبال مي كند. خواهشمند است اظهارنظرها و پيشنهادهاي خود را به نشاني زير ارسال داريد: 
واحد جامعه مدني 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد
Civil Society Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
 Palais des Nations
 CH-1211Geneva 10,Switzerland
 E-mail:CivilSocietyUnit@ohchr.org
 
 
 
 
اول - معرفي دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد
 الف – برنامه حقوق بشر سازمان ملل 
برنامه حقوق بشر سازمان ملل براي ترويج و حمايت از حقوق بشر همه مردم در همه جا فعاليت ميكند. اين فعاليت به وسيله موسسات و كارگزاريهاي گوناگون حقوق بشر سازمان انجام ميشود، و شامل نهادها و ساز و كارهاي مختلفي است كه در اين كتاب به آنها پرداخته شده، كه همگي داراي هدف مشترك ترويج و حمايت از حقوق بشر مورد توافق بين المللي ـ مدني، فرهنگي، اقتصادي، سياسي و اجتماعي ـ هستند يعني حقوقي كه بيش از 60 سال پيش در اعلاميه جهاني حقوق بشر اعلام شد. 
دفتركميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) به عنوان نهاد جهاني در زمينه حقوق بشر مسئول رهبري برنامه حقوق بشر ملل متحد و ترويج و حمايت از همه حقوق بشرتعيين شده براساس منشور ملل متحد و قانون بين المللي حقوق بشر است. 
آرمان دفتر، جهاني است كه در آن همه از حقوق بشر برخوردار باشند و به اين حقوق به طور كامل احترام گذاشته شود.
OHCHR ميكوشد حمايت از همه حقوق بشر همه مردم را محقق سازد، مردم را توانمند کند تا حقوق خود را بشناسند و به آن تحقق بخشند و به كساني كه مسئول حمايت از چنين حقوقي هستند در زمينه تضمين اجراي آنها ياري دهد. 
 
ب ـ دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل  OHCHR بخشي از دبيرخانه سازمان ملل است و به وسيله كميسر عالي حقوق بشر، منصبي كه در 1993 به وجود آمد ،رهبري مي شود.1 این دفتر با طيفي از عوامل که پيوسته در حال گسترش  است ، از جمله دولتها، نهادهاي ملي حقوق بشر (NHRIs)، سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني همكاري ميكند تا تعهد نسبت به حقوق بشر را تا حد امكان تقويت كند و گسترش دهد. 
كميسر عالي به عنوان مقام اصلي حقوق بشر سازمان ملل به منزله مرجعي اخلاقي و صدايي براي قربانيان عمل ميكند. كميسر عالي ماموريت و ارزشهاي دفتر را هدايت ميكند، اولويتهاي آن را شناسايي و تعيين مي نماید، و فعاليتهاي آن را به پيش مي برد. كميسر عالي درباره موقعيت و بحرانهاي حقوق بشر در خواستها وبيانيه هاي عمومي مي دهد؛ با دولتها براي تقويت حمايت از حقوق بشر ملي وارد گفتگو ميشود؛ و مدام سفر ميكند تا از انتشار پيامهاي حقوق بشر در همه جاي جهان اطمينان حاصل كند، حرفهاي كساني را كه حقوق آنان نقض شده بشنود و با افراد وسازمان های فعال در زمينه حقوق بشر ارتباط برقرار كند. 
كميسر عالي ميكوشد ضوابط حقوق بشر را در همه برنامه هاي سازمان ملل بگنجاند تا تضمين شود صلح و امنيت ،توسعه، و حقوق بشر ـ سه ستون اساسي نظام ملل متحد ـ پيوند متقابل داشته و يكديگر را تقويت كنند، و حقوق بشر اساس همه فعاليتهاي سازمان ملل را تشكيل دهد. 
با توجه به اين كه كميسر عالي به طور علني و آشكار درباره موقعيت جهاني حقوق بشر سخن مي گويد و با مسئول دانستن دولتها براي انجام و عدم انجام بعضي از فعاليتها با معافيت از مجازات خاطيان مبارزه ميكند؛ بايد انتظار داشت كه كميسر عالي و دفتر كميساريا گاهي هدف انتقاد محافل گوناگون قرار گيرند. بنابراين بسيار مهم است هنگام طرح ديدگاهها و نگرشهاي حقوق بشر در گفتگوها، كه معمولا درفضايي سياست زده انجام ميشود، اساس كار دفتر بر بيطرفي، دقت و همگانيت و فراگيري حقوق بشر استوار باشد. 
        خانم Navanethem Pillay كميسرعالي كنوني درسپتامبر 2008 به اين مقام منصوب شد. پيش از وي خانم Louise                       
Jose Ayala و (1997 – 2002) Mary Robinson  ،(2002 – 2003) Sergio Vieira de Mello2 ،(2004 – 2008) Arbour
Lasso (1997 – 1994) عهده دار اين مقام بودند. Bertrand G. Racharan از 2003 تا 2004 کفيل کميسرعالی بود.
مقر OHCHR در Palais Wilson در ژنو، سوئيس است و دفتري در مقر سازمان ملل در نيويورك دارد. حضور اين نهاد با بيش از 900 كارمند، كه بيش از نيمي از آنان در مناطق كار ميكنند، شامل تيمها و دفاتر كشوري، دفاتر منطقه اي، مشاوران حقوق بشر، و واحدهاي حقوق بشر در هياتهاي صلح سازمان ملل است.
 
ماموريت كميسر عالي حقوق بشر 
ماموريت كميسر عالي بر اساس قطعنامه 141/48 مجمع عمومي : 
•               ترويج و حمايت از همه حقوق بشر براي همه؛ 
•               دادن توصيه به نهادهاي ذيصلاح نظام ملل متحد براي بهبود ترويج و حمايت از همه حقوق بشر؛ 
•               ترويج و حمايت از حق توسعه؛ 
•               ارائه كمك فني براي فعاليتهاي حقوق بشر؛ 
•               هماهنگ كردن برنامه هاي سازمان ملل در زمينه آموزش و اطلاعات همگاني مربوط به حقوق بشر؛ 
•               ايفاي نقشي فعالانه در حذف موانع در مسير تحقق حقوق بشر؛ 
•               ايفاي نقشي فعالانه در پيشگيري از ادامه نقض حقوق بشر؛ 
•               گفتگو با دولتها به منظور تضمين احترام به همه حقوق بشر؛ 
•               تقويت همكاري بين المللي؛ 
•               هماهنگ كردن فعاليتهاي مربوط به ترويج و حمايت از حقوق بشر در كل نظام ملل متحد؛ و 
•               بهينه سازي، وفق دادن، تقويت وافزايش كارآيي تشكيلات حقوق بشرسازمان ملل متحد. 
 
 
ج ـ كار و فعاليت هاي OHCHR
 OHCHR ميكوشد ضوابط حقوق بشر در زندگي روزمره همه مردم در همه جا به اجرا در آيد. دفتر به اين منظور با دولتها، پارلمانها، نهادهاي قضايي، پليس و مقامات زندان، نهادهاي ملي حقوق بشر، سازمانهاي غيردولتي و طيفي گسترده از ساير فعالان حقوق بشر، علاوه بر شركاي سازمان ملل همكاري ميكند تا نسبت به حقوق بشر آگاهي و احترام به وجود آورد. OHCHR افراد را توانمند ميسازد تا مدعي حقوق خود شوند و به كشورها در اجراي تعهدات حقوق بشر آنها كمك مي كند.
 سازمانهاي غيردولتي محلي، ملي و بين المللي حقوق بشر بخشي حياتي از جنبش بين المللي حقوق بشر و شريكي بنيادي براي OHCHR هستند. آنها در مورد نقض حقوق بشر به جهان هشدار ميدهند، از قربانيان دفاع ميكنند، به وسيله آموزش، و تلاش براي بهبود و اعتلا از این حقوق حمايت وآن ها را ترويج ميكنند. رابطه بين OHCHR و جامعه مدني رابطه اي پويا و مبتني بر همكاري است كه در تمام بخشهاي OHCHR جريان دارد. 
حوزه هاي فعاليت OHCHR طيف كامل حقوق بشر را در بر ميگيرد. هر فعاليتي تكميل كننده و مرتبط با فعاليتهاي ديگر آن است و جزيي لازم از ماموريت آن را تشكيل ميدهد. 
كار موضوعي آن کاستیها در نظام حقوق بشر موجود را شناسايي و هدف ميگيرد، حمايت و پژوهش و رسيدگي به مسائل معاصر، مانند تغيير آب و هوا و خشونت مبتني بر جنسيت را در چار چوب حقوق بشر رهبري ميكند. 
OHCHR در فعاليت خود در زمينه تعيين ضوابط، به ايجاد ضابطه هاي بين المللي جديد براي پيشبرد حمايت و استحقاق وبرخورداری ازحقوق بشر مساعدت ميكند. 
هدف فعاليت آن در زمينه نظارت ،حصول اطمينان از اين امر است كه اين ضابطه ها چنان که باید اجرا شوند و به اين ترتيب
به تبديل شدن حقوق بشر به واقعيت كمك  می كند. 
OHCHR از طريق كار خود در زمينه اجرا در محل، به دنبال نشانه هاي هشدار اوليه از بحرا نها و خرابي وضعيت حقوق بشر است، به دولت ها پيشنهاد كمك فني مي دهد و آماده اعزام پرسنل و منابع هنگام بروز بحران ها است. 
OHCHR همچنين براي افزايش آموزش حقوق بشر و آگاهي درباره آن فعاليت ميكند و ميكوشد مردم را قادر سازد به حقوق خود دسترسي پيدا كنند و با استفاده موثر از نهادها و ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل، خود عامل و موحب تغيير شوند، هدفي كه الهام بخش نگارش وتدوین اين كتاب بود. 
بودجه فعاليتهاي OHCHR از بودجه عادي سازمان ملل و از كمكهاي داوطلبانه كشورهاي عضو، سازمانهاي بين دولتي، بنيادها و افراد تامين مي شود. 
 
حوزه هاي كار موضوعي
 OHCHR حوزه هاي جديد حمايت و تعيين ضوابط حقوق بشر را بر محور مجموعه اي گسترده از موضوعات و مسائل بررسي مي كند. در زمينه هاي حقوقي و سياستگذاري مشورت ميدهد، پژوهش و تحقيقات بنيادي به عمل مي آورد، بحثها و مشاوره ها درباره مسائل و گرايشات در حال ظهور را تسهيل ميكند، و به دنبال مشارك تها در مسائل موضوعي با طيفي از عوامل ذينفع در حقوق بشر است و بهترين شيوه ها را ترويج ميكند. 
 
حوزه هاي كار موضوعي آن شامل موارد زير است: 
•            عدم و ضدیت با تبعيض 
•            كودكان 
•            تغيير آب و هوا و محيط زيست 
•            حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، از جمله حقوق بهداشت، مسكن، غذا و آب
•            - =اچ آي وي / ايدز 
•            ارزيابي و برنامه ريزي كشوري حقوق بشر 
•            حقوق بشر و كسب و كار 
•            حقوق بشر و ضديت با تروريسم 
•            حقوق بشر و معلوليت 
•            آموزش و تعليم حقوق بشر 
•            تبديل اصول حقوق بشر به صورت اموري رايج در جوامع 
•            تحقيقات و نظارت درباره حقوق بشر 
•            حقوق بشر در عمليات صلح 
•            مردمان بومي و اقليت ها 
•            آرمانهاي توسعه هزاره و حق توسعه، از جمله كاهش فقر 
•            نژادپرستي 
•            حكومت قانون و مردم سالاري، از جمله اعمال وبرقراری عدالت، حكومت مطلوب، پاسخگويي و مسئوليت پذيري، ابتكارهايي براي پيشگيري از مصونيت خاطيان از مجازات و مبارزه با فساد 
•            سياستگذاري هاي امنيتي 
•            تجارت و جهاني شدن 
•            قاچاق 
•            اجراي موقت عدالت 
•            حقوق بشر زنان و جنسيت 
اين برنامه ها ميكوشند نظر كارشناسانه و تفكر جديدي در موضوعات مرتبط و همه جانبه منتخبي تزريق ( وارد) كنند كه براي برنامه حقوق بشر سازمان ملل همچون برابري و عدم تبعيض داراي اهميت ويژه هستند، آنها به گروه ها و مسائلي مي پردازند كه شايسته توجه ويژه هستند مانند قربانيان تبعيض نژادي، اقليت ها و مردمان بومي، حقوق زنان و جنسيت ،معلوليت، قاچاق و مردم تحت تاثير اچ آي وي / ايدز 
 
همكاري در زمينه پيشگيري از مصونيت خاطيان از مجازات و حكومت قانون
 مجموعه به روز شده اصول براي مبارزه با مصونيت از مجازات خاطيان و اصول و رهنمودهاي اساسي در زمينه حق دادخواهي و جبران خسارت در سال 2005 نهايي شدند. 
پس از آماده کردن متون اوليه ، OHCHR جلسات مشورتي براي گفتگوو اظهارنظر ترتيب داد. چند سازمان غيردولتي بين المللي در اين جلسات شركت كردند از جمله كميسيون بين المللي حقوق دانان، عفو بين الملل،ديده بان حقوق بشر، و مركز بين المللي تامين موقت عدالت. سازمانهاي غيردولتي ديدگاههاي بين المللي و ملي كارگزاريهاي شريك را ارائه و امكان گنجاندن نيازها و تجربه هاي ميداني (محلی) و منطق هاي در پيشنويسها را فراهم كردند. 
مجمع عمومي اصول اساسي و رهنمودها درباره حق دادخواهي و جبران خسارت را در 2005 تصويب كرد. كميسيون حقوق بشر سابق نيز در 2005 به مجموعه به روز شده اصول مبارزه با مصونيت خاطيان رسيدگی کرد. 
OHCHR براي انتشار اطلاعات درباره اين دو مجموعه اصول و بحث درباره راهبردها براي اجراي ملي آنها چند دوره
(كارگاه) آموزشي تشكيل داد. علاوه بر پرسنل از دفاتر منطقه اي OHCHR و هياتهاي صلح سازمان ملل، تعدادي از
سازمانهاي غيردولتي از كشورهاي رها شده از مناقشه، فعالانه در اين دوره هاي آموزشي شركت كردند. اين
سازمانهاي غيردولتي محلي درزمينه اشاعه و انتشار اين اصول وحصول اطمينان از اجرای آنها اهميت اساسي دارند. 
كار با دولتها براي حصول اطمينان از تحقق و اجراي اين ضوابط نقش مهمي است كه سازمانهاي غيردولتي به اجراي آن ادامه ميدهند تا تضمين كنند حقوق تعيين شده در اين اسناد تحقق يابند. 
براي اطلاعات بيشتر، نگاه كنيد به: 
●                   مجموعه اصول به روز شده براي حمايت و ترويج حقوق بشر از طريق اقدام براي مبارزه با مصونيت خاطيان
 ؛ و (E/CN.4/2005/102/Add.1)
●                   اصول و رهنمودهاي اساسي درباره حق دادخواهي و جبران خسارت براي قربانيان نقضهاي شديد قانون بين المللي حقوق بشر و نقضهاي جدي قانون بين المللي حقوق بشر (قطعنامه 60/147 مجمع عمومي).
 
تعيين ضابطه و نظارت
 OHCHR ميكوشد پژوهش، نظر كارشناسي، مشورت و خدمات اداري با عاليترين كيفيت به نهادها و ساز و كارهاي اصلي حقوق بشر سازمان ملل در شرايطي ارائه دهد كه آنها وظايف خود را در زمينه تعيين ضابطه و نظارت، مساعدت به ايجاد و تدوين قانون و حقوق بين المللي حقوق بشر و تضمين اجراي ضابطه هاي مورد توافق حقوق بشر انجام ميدهند. اين نهادها و ساز و كارها عبارتند از: 
●                   شوراي حقوق بشر و ساز و كارهاي آن، براي مثال، رويه هاي ويژه، ساز و كار رسيدگي ادواري جهاني، رويه شكايت ،كميته مشورتي، مجمع ويژه، مجمع مسائل اقليت ها، و ساز و كار كارشناسي در زمينه حقوق مردمان بومي؛ و  ●  نهادهاي معاهد هاي حقوق بشر. 
 
OHCHR به تقويت توانايي جامعه مدني براي استفاده موثر از برنامه حقوق بشر سازمان ملل متعهد است. در فصلهاي بعد شيوه هاي گوناگون كه جامعه مدني ميتواند با نهادها و ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل از طريق OHCHR مشاركت و به آنها كمك كند، بررسي شده است: 
●                   فصل چهارم به نهادهاي معاهده حقوق بشر مي پردازد؛ 
●                   فصل پنجم به شوراي حقوق بشر و ساز و كارهاي آن، از جمله كميته مشورتي، مجمع اجتماعي، مجمع مربوط به مسائل اقليت ها، ساز و كار كارشناسي درباره حقوق مردمان بومي، گروه كاري نامحدود مربوط به حق توسعه و تعدادي از ساز و كارهاي مربوط به اعلاميه و برنامه اقدام دوربان رسيدگي ميكند؛  ● فصل ششم به رويه هاي ويژه مي پردازد؛ 
●                   فصل هفتم به بررسي ادواری جهاني اختصاص دارد؛ و 
●                   فصل هشتم چگونگي تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر را شرح ميدهد. 
براي تازه ترين اطلاعات درباره كار OHCHR در زمينه تعيين ضابطه و نظارت لطفا به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
عملي كردن و اجراي حقوق بشر
 ضابطه هاي حقوق بشر اگر اجرا نشوند ارزش چنداني ندارند. كشورهاي در دوره پس از مناقشه يا فاقد منابع يا مهارت براي اجراي تعهدات خود در زمينه حقوق بشر نياز به كمك دارند. بنابراين OHCHR منابع قابل توجهي را براي پشتيباني از تلا شهاي ملي براي حمايت از حقوق بشر اختصاص ميدهد OHCHR با مشاركت كشورها ميكوشد کمبودهاو خلاها در زمينه اجراي حقوق بشر، از جمله خلاهاي مربوط به دانش و اطلاعات، ظرفيت، تعهد و امنيت را پر كند. 
OHCHR از طريق كار اجرايي در محل، ميكوشد اطمينان حاصل كند كه: 
●                   مسئولان ملي از ضابطه هاي بين المللي حقوق بشر و طرز تبديل آنها به قانون، مقررات و سياستها اطلاع داشته باشند؛ 
●                   توانايي مقامات دولتي و جامعه مدني براي رسيدگي به مسائل حقوق بشر بيشتر شود ؛ 
●                   مسئولان دولتي از تعهدات خود در زمينه حقوق بشر آگاه باشند و براي غلبه بر موانع تحقق حقوق بشر تدابير موثر به عمل آورند؛ 
●                   از دارندگان حقوق در برابر سياستهايي كه امنيت شخصي آنان را تهديد ميكند، بهتر حمايت شود. 
●                   OHCHR براي نشان دادن واكنش به نيازهاي حقوق بشر در همه جا در موقعيت بهتري قرار داشته باشد. 
حضور و دفاتر ميداني OHCHR واكنشهاي مناسب و موثر به چالشهاي حقوق بشر را با همكاري نزديك دولتها، نظام ملل متحد و سازمانهاي غيردولتي و ساير اعضاي جامعه مدني فراهم می سازند. براي مثال OHCHR به تلا شها براي گنجاندن ضوابط بين المللي حقوق بشر در قوانين ملي كمك ميكند و درباره ايجاد و انجام وظيفه نهادهاي ملي حقوق بشر مستقل مشورت ميدهد. OHCHR همچنين با قوه قضائيه، پليس نظامي و پارلمانها درباره ضوابط بين المللي مربوط به كار آنها همكاري ميكند و به آنها در زمينه حقوق بشر آموزش ميدهد، درباره نهاد معاهده و گزارش دهي بررسي ادواری جهاني توصيه ميدهد، و برنامه هايي براي آموزش حقوق بشر تدوين ميكند. 
جامعه مدني همکاری حياتي در همه فعاليتهاي ميداني OHCHR است. در اينجا به نمونه هايي از مشاركت و همكاري جامعه مدني با OHCHR در همه جا اشاره می شود: 
●                   آگاه كردن OHCHR نسبت به وخامت وضعيت حقوق بشر و گراي      شهاي در حال ظهور؛ 
●                   ارائه اطلاعات به OHCHR درباره وضعي تهاي حقوق بشر، تحولات و سوء استفاد ههاي ادعايي در سطح محلي و ملي؛ 
●                   فعاليت در مشاركت با OHCHR در زمينه سمينارها و كارگا ههاي آموزشي حقوق بشر، برنام ههاي آموزش حقوق بشر ،و در زمينه طر حهاي ملي و منطق هاي براي افزايش آگاهي از حقوق بشر؛ و 
●                   كار كردن با OHCHR براي حمايت از تصويب معاهدات حقوق بشر و اجراي آنها. 
حضورهاي ميداني OHCHR شامل دفاتر كشوري، دفاتر منطق هاي، واحدهاي حقوق بشر هيا تهاي صلح سازمان ملل ،مشاوران حقوق بشر درگروه هاي كشوري سازمان ملل و واكنش سريع به بحرا نهاي در حال ظهور حقوق بشر است.
 
1 - دفاتر كشوري  OHCHR تعداد زيادي دفتر كشوري تاسيس كرده است. فعالیتهاي آنها شامل نظارت بررعایت حقوق بشر، گزارش دهي عمومي، ارائه كمك فني، و كمك به دول تها در تدوين سياس تها و هد فهاي طولاني مدت و پايدار حقوق بشر می شود. 
 
كار كردن با دفتر كشوري OHCHR در اوگاندا براي حمايت و پشتباني بهتر از حقوق معلولان 
دفتر كشوري OHCHR در اوگاندا با انجمنهاي معلولان كار می کند تا درك معلوليت به عنوان يك موضوع حقوق بشر را ترويج كند، آگاهي درباره ضابط ههاي مربوط به حقوق بشر را بالا ببرد و از مطابقت كامل اين ضابط هها با قوانين، سياست ها و برنام ههاي داخلي حمايت كند. دفتر اوگاندا به شيوه هاي زير با سازمان هاي غيردولتي همكاري كرده است: 
●                   مشاوره فني درباره مطابقت قوانين و سياس تهاي داخلي مربوط به معلولان با ضابط ههاي حقوق بشر ؛ 
●                   فعالیتهاي نظارتي و بح ثهاي متمركز گروهي درباره وضعيت معلولان ، حمايت فعالانه از مشاركت سازمانهاي غيردولتي معلولان در ساز و كارهاي هماهنگي حقوق بشر. 
●                   حمايت از اتحاديه ملي معلولان در جم عآوري امضا براي درخواستي از دولت براي تصويب كنوانسيون مربوط به حقوق معلولان. گرفتن بيش از هزار امضا به مناسبت روز بین المللی حقوق بشر 2007 ؛ 
●                   كمك مالي برای شي بدار كردن مجموعه ساختما نهاي اداري در ناحيه سوروتي تا دسترسي فيزيكي معلولان به ساختما نهاي عمومي آسا نتر شود. حمايت مداوم سازمان هاي غيردولتي به شيب دار كردن ساختمان هاي بيشتر در شهر منجر شد؛ و 
●                   آموزش ضابط ههاي بین المللی حقوق بشر و قوانين و سياس تهاي محلي مربوطه به معلولان ، به خط بريل (الفباي نابينايان - روشن دلان). 
 
2-                 دفاتر منطقه اي  OHCHR م يكوشد مسائل حقوق بشر را شناسايي كند كه براي كشورهاي داخل يك منطقه مهم هستند. OHCHR            سپس می تواند به منطقه و به كشورهاي آن با حمايت از شريك شدن و انتشار تجرب هها و بهترين روشها پيشنهاد كمك بدهد. دفاتر منطق هاي OHCHR همچنين منبعي از تخصص موضوعي هستند و از نزديك با نهادهاي منطق هاي و دولتي ،گروههاي كشوري سازمان ملل، سازمانهاي بین المللی و منطق هاي، نهادهاي ملي حقوق بشر و جامعه مدني همكاري مي كنند. 
 
3-                 واحدهاي حقوق بشر هيات هاي صلح سازمان ملل متحد  OHCHR در حفظ صلح و نهادينه سازي صلح سازمان ملل مشاركت دارد و نقشي مهم در واحدهاي حقوق بشر عمليات ميداني و منطق هاي پيچيده ايفا می کند كه به وسيله ادارات عمليات حفظ صلح و امور سياسي سازمان ملل اداره می شوند. OHCHR به كار شوراي امنيت سازمان ملل نيز كمك مي كند كه مسئول صلح و امنيت بين المللي است. اين نق      شها جايگاه محوري را نشان می دهند كه حقوق بشر در همه جنب ههاي كار سازمان ملل دارد. 
OHCHR چهار اولويت را شناسايي كرده است كه م يكوشد درکار هيا تهاي صلح بگنجاند: 
●  تضمين عدالت و پاسخگويي در فرآيندهاي صلح؛ 
●  پيشگيري و رفع موارد نقض حقوق بشر؛ 
●  ايجاد ظرفي تها و تقويت نهادهاي ملي؛ و 
●  گنجاندن حقوق بشر در همه برنام ههاي سازمان ملل. 
 
كار با هيات سازمان ملل در سودان درباره حقوق زنان 
دفتر حقوق بشر هيات سازمان ملل در سودان (UNMIS) از مارس 2008 با همكاري گروه طرفدار زنان در مالاكال و راديو مالاكال، برنام هاي راديويي تهيه كرده تا آگاهي درباره حقوق زنان، به ويژه حق آنان براي برخورداري از زندگي عاري از خشونت ناشي از جنسيت را بالا ببرد. اعضاي مجمع قانونگذاري و فعالان جامعه مدني ايالت علياي نيل در اين برنامه شرکت کرده اند. اين اقدام تشکيل ذوره هاي آموزشي براي جوامع محلي همراه بوده است. 
 
4-  مشاوران حقوق بشر در گروه هاي كشوري سازمان ملل
 مشاوران حقوق بشر كارشناساني هستند كه به وسيله OHCHR مستقر می شوند تا از گروههاي كشوري سازمان ملل به درخواست هماهنگ كننده هاي مقيم پشتيباني كنند. آنان درباره راهكارها براي ايجاد يا تقويت ظرفي تها و نهادهاي يك كشور براي ترويج و حمايت از حقوق بشر مشورت می دهند. مشاوران حقوق بشر درباره چگونگي ترويج و اجراي موثر ضابط ههاي حقوق بشر با فعالان ملي (دولت و جامعه مدني) نيز همكاري مي كنند. 
 
5-  واكنش سريع به بحرا نهاي در حال پدید حقوق بشر 
واحد واكنش سريع OHCHR ، علاوه بر مشاركت با كشورها از طريق حضورهاي منطق هاي و ميداني، پرسنل آموزش ديده را براي كمك به پيشگيري يا واكنش به وضعي تهاي بحراني حقوق بشر در سراسر جهان مستقر می کند. OHCHR   می تواند از هيا تهاي حقيق تياب و كميسيو نهاي تحقيق براي تفحص درباره ادعاهاي نقض جدي حقوق بشر حمايت كند ياچنين ماموریت هایی انجام دهد. 
اين واحد همچنين به عنوان كانون اصلي براي مشاركت OHCHR با واحدهاي حقوق بشر هيا تهاي صلح خدمت می کند كه OHCHR با ارائه كمك با استخدام، انتصاب و آموزش، همچنين مشورت اساسي برنام هاي و سياستگذاري پشتيباني به عمل م يآورد. 
 
برنامه هاي بورس تحصيلي و آموزش OHCHR  OHCHR براي كمك به افزايش نقش و مشاركت جامعه مدني در ساز و كارهاي حقوق بشر برنام ههاي آموزشي و بورس تحصيلي ايجاد كرده است. اين برنام هها عبارتند از: 
●  برنامه بورس تحصيلي بوميان 
●  برنامه بورس تحصيلي اقليت ها 
●  برنامه بورس تحصيلي حقوق بشر كشورهاي كمتر توسعه يافته 
●  بورس تحصيلي براي كاركنان نهادهاي ملي حقوق بشر 
براي اطلاعات بيشتر درباره بورس تحصيلي و برنامه هاي آموزشي OHCHR لطفا به فصل دوم همين کتاب نگاه  كنيد. 
 
نشريات و مطالب منبع OHCHR 
OHCHR نشريات فراواني در زمينه حقوق بشر توليد می کند كه اطلاعات مورد علاقه دول تها، نهادهاي حقوق بشر ،جامعه مدني، مردم و رسانه هارا ارائه می دهند. نشريات و منابع بسياري براي دانلود در وب سايت OHCHR      موجود
  .درخواست كرد OHCHR Publications and Information Desk است يا می توان آنها را از
براي اطلاعات بيشتر درباره نشريات و مطالب منبع دفتر کميساریای عالی لطفا به فصل سوم اين كتاب مراجعه
publications@ohchr.org ویا library@ohchr.org.
تماس بگيريد. 
 
صندوق ها وکمک های بلا عوض 
صندوق ها و کمک های بلا عوض سازمان ملل، كه بعضي از آنها به وسيله OHCHR        اداره می شود، مستقيما به سازمانهاي غيردولتي، سازمانهاي مردمي، انجمنهاي حرفه ایو ساير فعالان جامعه مدني م يرسد. 
صندوق ها و كم كهاي بلاعوض تحت مدیریت OHCHR عبارتند از: 
•          صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه؛ 
•          صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي؛ 
•          صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شكل هاي معاصر بردگي؛ و 
•          طرح »كمك جوامع به يكديگر« (ACT) . 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره صندو قها و كم كهاي بلاعوض لطفا به فصل نهم اين کتاب مراجعه كنيد. 
 
د – ساختار دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل  OHCHR به وسيله كميسر عالي و معاون كميسرعالي رهبري مي شود. دفتر اجرايي، كه بخشي از شاخه مديريت و سرپرستي OHCHR است، از اين دو در كارشان پشتيباني می کند. 
             شاخه مديريت و سرپرستي اجرايي همچنين شامل بخ             شهاي زير است: 
-       دفتر نيويورك، كه براي حصول اطمينان از اين امر فعاليت می کند  كه حقوق بشر به طور كامل در دستور كار سازمان ملل براي توسعه و امنيت گنجانده شود، و در زمينه مسائل حقوق بشر حمايت بنيادي به مجمع عمومي ،شوراي اقتصادي و اجتماعي، شوراي امنيت و ساير نهادهاي بي ندولتي ارائه می دهد؛ 
-       بخش سياستگذاري، برنامه ريزي، نظارت و ارزيابي ،كه براي حصول اطمينان از اين كه ديدگاه استراتژيك اين دفتر به اولوي تهاي عينی و طر حهاي عملياتي تبديل، و تاثير آن به گون هاي موثر نظارت و ارزيابي شود، با كاركنان OHCHR كار می کند؛     
-       بخش ارتباطات ،كه برنام ههايي به منظور بهبود اطلاعات و آگاهی عموم مردم از حقوق بشر تدوين و اجرا می کند و درباره تحولات حقوق بشر و فعاليت OHCHR به جامعه بین المللی اطلاع رسانی می کند؛ 
-       بخش كمك دهندگان و روابط خارجي ،كه براي حصول اطمينان از اين كه كشورهاي عضو به طور كامل در جريان برنام هها، اولوي تها و نيازهاي مالي OHCHR قرار گيرند فعاليت و منابع را براي حمايت از اجراي برنام ههاي OHCHR بسيج می کند؛ 
-       بخش ايمني وحراست ميداني ،كه با هماهنگي اداره ايمني وحراستسازمان ملل مسئول حصول اطمينان از امنيت همه كاركنان و ادارات OHCHR است. 
قسمت تازه تاسيس واحد جامعه مدني نيز بخشي از شاخه مديريت و سرپرستي اجرايي است كه نقطه ورودي اصلي براي فعالان جامعه مدني است كه م يخواهند با OHCHR تماس بگيرند. واحد جامعه مدني درباره مسائلي گوناگون اطلاعات و نظر مشورتي می دهد، در زمينه سياس تها و برنام هها براي افزايش همكاري مشورت می کند، و براي كمك به جامعه مدني جهت مشاركت با نهادها و ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل، كه اين كتاب نمونه اوليه آن است، امکانات و ابزارهايي فراهم می سازد. 
خدمات پشتيبانی و مديريت برنامه OHCHR ، در تنظيم بودجه و مديريت مالي؛ استخدام و منابع انساني؛ تهيه ،مديريت دارايي و پشتيباني تداركاتي كلي براي فعالیتهاي ميداني؛ ف نآوري اطلاعات؛ و توسعه و آموزش كاركنان حمايت به عمل م يآورد. 
علاوه بر شاخه مديريت و رهبري اجرايي، و خدمات مديريت و حمايت برنامه ،OHCHR از چهار قسمت اساسي زیر تشكيل شده است: 
•          شوراي حقوق بشر و بخش معاهدات ،كه انجام درست وظايف شوراي حقوق بشر و تعدادي از ساز و كارهاي آن ، و نهادهاي معاهده حقوق بشر را تضمين می کند. اين شورا همچنين از فعالیتهاي انجام شده از طريق صندوق داوطلبانه براي قربانيان شكنجه حمايت و همه اسناد رسمي آماده شده براي استفاده نهادهاي بين دولتي را هماهنگ می کند؛ 
•          بخش رويه هاي ويژه ،كه با ارائه نظر كارشناسي موضوعي، حقيق تيابي و حقوقي، پژوهش و تحليل، و كمك اداري و تداركاتي از كار رویه هایويژه حمايت می کند. اين بخش همچنين همكاري و جلسات بين دارندگان ماموريت، و عوامل ذينفع، از جمله جامعه مدني را تسهيل می کند؛ 
•          بخش عمليات ميداني و همكاري فني ،كه توسعه و اجراي برنام ههاي مشاركت كشوري OHCHR را هماهنگ، برنامه همكاري فني آن را اداره و به عنوان يك نقطه ورودي براي دفاتر ميداني OHCHR خدمت می کند؛ و 
•          بخش پژوهش و حق توسعه ،كه پژوهش موضوعي OHCHR را در زمينه حقوق بشر، از جمله با ارائه حمايت فني به دفاتر ميداني انجام می دهد. اين بخش مركز گردآوري اسناد و برنامه انتشارات OHCHR را نيز اداره، و مجموع هاي از ابزارهاي روش شناسي و بست ههاي آموزشي براي استفاده در كشورها و در مقر براي ايجاد ظرفيت نهادهاي ملي، جامعه مدني و ساير شركا توليد می کند. 
 
ه – منابع OHCHR وب سايت OHCHR 
به فعالان جامعه مدني توصيه می شود براي به روز شدن و دريافت اطلاعات درباره كار و فعالیتهاي OHCHR ، از جمله اطلاعات درباره ساز و كارهاي گوناگون حقوق بشر به وب سايت OHCHR مراجعه كنند.  گزارش هاي سالانه درباره فعاليت و نتايج OHCHR و طرح مديريت استراتژيك كميسارياي عالي نيز در وب سايت OHCHR قابل دسترسي است. 
  .ديدن كنيد http://www.ohchr.org : OHCHR از وب سايت
این کتاب در فورمت دیجيتال در وب سایت OHCHRبه نشانی زیر موجود است:
http://www.ohchr.org/civilsocietyhandbook/
در آنجا فصل های این کتاب برای دانلود و لينک ها به همه مراجع موجود در نشریه وجود دارد.
 
 
و- چگونه با OHCHR تماس بگيريد  نشان يها: 
Palais Wilson:
52 rue des Pâquis
CH-1201 Geneva, Switzerland
 
 
                                          ساختمان موتا 
Motta Building:
48 avenue Giuseppe Motta
CH-1202 Geneva, Switzerland
نشاني پستي: دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Postal address
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH–1211 Geneva 10
Phone: +41 (0)22 917 90 00
E-mail: InfoDesk@ohchr.org (general enquiries)
Website: http://www.ohchr.org
 
 
دوم – برنام ههاي آموزشي و بورس تحصيلي دفتر كميسارياي عالي 
برنام ههاي آموزشي و بورس تحصيلي كه در اين فصل درباره آنها بحث می شود به وسيله دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) ايجاد شده تا نقش و مشاركت جامعه مدني را در سازوكارهاي حقوق بشر بيشتر كند.
مساعدت و مشاركت فعالانه جامعه مدني به تحقق نيرومندتر حقوق بشر كمك می کند. اين فصل اطلاعات اصلي را كه فعالان جامعه مدني براي مشاركت در برنام ههاي بورس تحصيلي و كارگا ههاي آموزشي OHCHR به آنها نياز دارند، ارائه می دهد. 
داشتن موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل (ECOSOC)      شرط مشاركت سازمان هاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني در برنامه ها و كارگاه هاي آموزشي مورد بحث در اين فصل يا دسترسي آنها به اين برنامه ها نيست.
 
الف – برنامه هاي بورسيه 
برنامه هاي بورسيه به افراد منتخب فرصت فشرده آموزشي درباره ساز و كارها و نهادهاي بین المللی حقوق بشر می دهد. 
OHCHR چهار برنامه بورسيه دارد. هدف اين برنام هها تقويت ظرفيت و توانايي گروهها يا افراد ويژه در كار حقوق بشر است: 
•          برنامه بورسيه بوميان از اعضاي گروههاي بومي براي مشاركت در برنامه های آموزشي حقوق بشر حمايت می کند؛ 
•          برنامه بورسيه اقليت ها از اشخاص متعلق به اقلي تهاي ملي، قومي، ديني يا زباني براي مشاركت در برنامه آموزشي حقوق بشر حمايت مي نماید؛ 
•          برنامه بورسيه حقوق بشر كشورهاي كمتر توسعه يافته               از دانشجويان فار غالتحصيل كشورهاي كمترتوسعه يافته براي مشاركت درآموزش درباره سازمان ملل وحقوق بشرحمايت می کند؛ و    
•          برنامه بورسيه براي كاركنان نهادهاي ملي حقوق بشر از كاركنان عضو اين نهادها براي شركت در برنامه آموزشي درباره حقوق بشر بین المللی و كار OHCHR با نهادهاي ملي حقوق بشر حمايت می کند. 
 
جزئيات تماس براي بورسيه برنامه بورسيه بوميان  واحد مردمان بومي و اقليت ها 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 08 or +41 (0)22 928 90 66
E-mail: fellowship@ohchr.org
 
 
 
 
 
 
برنامه بورسيه اقليت ها  واحد مردمان بومي و اقليت ها 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
 
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 08 or +41 (0)22 928 90 66
E-mail: fellowship@ohchr.org
 
بورسيه براي دانشجويان كشورهاي كمتر توسعه يافته 
موسسه آموزش وتحقيقات سازمان ملل متحد (UNITAR)
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH-1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 86 40
Fax: +41 (0)22 917 80 47
Website: http://www.ohchr.org or http://www.unitar.org/diplomacy
 
 
 
بورسيه براي كاركنان نهادهاي ملي حقوق بشر  واحد نهادهاي ملي 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10- Switzerland
Phone: + 41 (0)22 928 92 83 or + 41 (0)22 928 96 63
Fax: + 41 (0)22 928 90 18
E-mail: niu@ohchr.org
 
 
1 - برنامه بورسيه بوميان 
برنامه بورسيه بوميان در 1997 به عنوان ابتكاري از OHCHR براي اجراي هد فهاي دهه بین المللی مردم بومي جهان (2004 – 1995) با هدف اوليه توانمندسازي نمايندگان بومي و جوامع آنان با تقويت دانش و ظرفيت آنان براي دسترسي به نظام حقوق بشر سازمان ملل شروع شد. 
هدف اين برنامه دادن فرصت كسب دانش درباره حقوق بشربین المللی به طوراعم وحقوق بوميان به طوراخص به زنان ومردان بومي است تا به سازمانها وجوامع خود براي حفظ و ترويج بهترحقو قشان كمك كنند. در پايان برنامه شركت كنندگان بايد بتوانند حقوق بشر بین المللی را به طورعام وحقوق بشرمردمان بومي را به طورخاص درجوامع و سازمانهاي خود تعليم دهندوبتوانند اطلاعات و دانشی را كه در طول دوره ياد گرفت هاند به ديگران انتقال دهند. هدف برنامه مثمرثمر بودن افراد براي خود ، براي سازمانهايشان، و مه متر از همه براي جوامع خويش است. 
برنامه بورسيه بوميان به چهارزبان موجود است: انگليسي، فرانسوي، روسي و اسپانيايي. هر سال تقريبا پنج نفر براي هر يك از اين زبا نها انتخاب می شوند: 
•          برنامه مستقر در ژنو (به انگليسي)؛ 
•          برنامه مستقر در Deusto (به اسپانيايي)؛ 
•          برنامه مستقر در Dijon (به فرانسه)؛ 
•          برنامه مستقر در مسكو (به روسي) 
برنامه مستقر در ژنو را OHCHR در ژنو اجرا می کند. اين دوره كه در مه هر سال شروع می شود و معمولا چهار ماه طول م يكشد دور هاي فشرده درباره ساز و كارها و نهادهاي حقوق بشر است. اين برنامه تعاملي و شامل فشرد هاي از موضوعات گوناگون و تكاليف فردي و گروهي است. 
برنامه Deusto ابتكاري مشترك از دانشگاه Deusto دربيلبائو، اسپانيا، و  OHCHRاست. دوره آن معمولا چهار ماه و شامل دو بخش است: ترم اول در دانشگاه Deusto وترم دوم درOHCHR در ژنو برگزار مي شود. ساختار آن مشابه برنامه مستقر در ژنو است در عين حال م يكوشد مبادله بين همدور ها يها و ساير سازمانهاي شركت كننده، مانند سازمانهاي غيردولتي باسك و دولت باسك را تشويق كند. 
برنامه Dijon ابتكاري مشترك از دانشگاه Bourgogne در Dijon، فرانسه و OHCHR و ويژه بومياني است كه فرانسوي زبان اول يا دوم آنان است. اين برنامه 10 هفته طول م يكشد (4 هفته در دانشگاه Dijon ، 4 هفته در OHCHR در ژنو و 2 هفته در سازمان تربيتي، علمي و فرهنگي سازمان ملل (يونسكو) در پاريس). 
برنامه مسكو ابتكاري مشترك از انجمن مردمان بومي شمال روسيه (RAIPON) در مسكو و OHCHR است. ترم مسكو شامل چهار هفته آموزش با RAIPON، دفتر OHCHR در مسكو و ساير دفاتر سازمان ملل در مسكو و سپس چهار هفته در OHCHR در ژنو است. 
همه برنامه هاي بورسيه كمك خرج ماهانه اي مناسب هزينه هاي جا، سفر، بيمه درماني، و ساير هزينه هاي زندگي عادي مي پردازند. 
ضوابط داوطلبان براي برخورداري از بورسيه تحصيلي 
•          داوطلبان بايد عضو يك گروه بومي بوده و از حمايت جوامع يا سازمانهاي بومي خود برخوردار باشند؛ 
•          اگر چه محدوديت سني وجود ندارد داوطلبان  در سنين بين 25 تا 35 سال اولويت دارند؛ 
•          با توجه به موانع اجتماعي ـ اقتصادي موجود براي برخورداري بسياري از مردمان بومي از تحصيلات رسمي، داشتن اين تحصيلات از شرايط شركت در بورسيه نيست؛ 
•          داوطلبان بايد توانايي و تمايل آموزش دادن به ديگر اشخاص بومي را پس از بازگشت به جوامع / سازمانهاي خود داشته باشند؛ 
•          بهتر است سازمان حامي مالي، اعضا يا موكلان قابل توجهي داشته باشد؛ 
•          گزینش داوطلبان از نظر جنسيت و منطقه باید تعادل داشته باشد؛و
•          داوطلبان بايد زبان برنامه بورسيه را به خوبي درك كنند. 
چهار برنامه بورسيه فوق هر سال تشكيل مي شود و تاريخ انقضاي درخواست شركت در آنها متفاوت  است. فقط به تقاضاهاي كامل رسيدگي خواهد شد. تقاضاها بايد از طريق فكس يا پست عادي فرستاده شود. به تقاضاهاي ارسالي از طريق  ای ميل رسيدگي نخواهد شد مگر اين كه قسمت هاي اول و دوم تقاضا امضا و اسكن شده باشند. 
 
نشاني ارسال تقاضاي بورسيه  برنامه بورسيه بوميان  واحد بوميان و اقليت ها 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 08 or +41 (0)22 928 90 66
E-mail: fellowship@ohchr.org
 
براي اطلاعات بيشتر درباره برنامه بورسيه و دريافت فر مهاي تقاضانامه به هر چهار زبان به وب سايت OHCHR   نگاه كنيد. 
2 - برنامه بورسيه اقليت ها  OHCHRدر نظر دارد از طريق برنامه بورسيه اقليت ها فرصتي براي دستيابي به دانش حقوق بشر بین المللی به طور اعم و حقوق اقلي تها به طور اخص در اختيار اشخاص متعلق به اقليت هاي ملي يا قومي، ديني و زباني ،به ويژه زنان و مردان جوان، قرار دهد.   اين انتظار وجود دارد كه شركت كنندگان در بورسيه در پايان دوره، دانش و اطلاعات كلي درباره ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل كه به مسائل بوميان مربوط می شوند، داشته باشند و بتوانند اطلاعات و دانشي را كه در طول دوره بورسيه كسب كرد هاند به افراد جوامع و سازمانهای خود آموزش دهند. 
 
 
آموزش افراد جامعه از سوي یک عضو اقليت سابق در بلغارستان  OHCHR از طرحي حمايت كرد كه به وسيله شخص اقليتي از جامعه Roma       در بلغارستان تسليم شد كه پيشتر در برنامه بورسيه شركت كرده بود تا يك دوره آموزشي درشهر پولسكي ترامبش  در دسامبر 2006 تشكيل دهد. اين طرح سازمان او ،RomaTogether را قادر ساخت يك دوره آموزشي فشرده تشكيل دهد تا جامعه محلي Roma را براي اجراي »دهه گنجاندن Roma" 2015 – 2005، آماده و مجهز كند كه به وسيله 9 كشور در مركز و جنوب شرقي اروپا طراحي شده بود. شركت كنندگان در اين دوره طرحي ابداع كردند تا مشاركت مردم Roma را در تصمي مگيري رسمي، به ويژه در زمينه هايي بيشتر كنند كه بيشتر بر زندگي روزمره و حقوق آنان تاثير مي گذاشت. آنان پيشنهاد كردند شوراي شهر مجموع هاي دائمي از نمايندگان اقليت محلي تشكيل دهد تا اطلاعاتي در زمينه سياستگذاري در مسائل اقلي تها ارائه دهد و شهردار و رئيس شوراي شهر اين نظر را پذيرفتند.
 
OHCHR در حال حاضر دو برنامه بورسيه اقلي تها را اداره می کند، يكي به انگليسي و ديگري به عربي. برنامه به زبان انگليسي هر آوريل براي سه ماه با حدود پنج شركت كننده تشكيل مي شود. برنامه آزمايشي به زبان عربي براي نخستين بار در 2007 با حضور چهار شركت كننده در برنامه آموزشي براي يك ماه در OHCHR         در ژنو تشكيل شد.
برنام ههاي بورسيه براي هزين ههاي مسكن و ساير هزين ههاي زندگي، هزينه رفت و برگشت از ژنو و بيمه درماني ماهانه مبلغی به شركت كنندگان مي پردازند. 
 
ضوابط داوطلبان براي برخورداري از بورسيه تحصيلي 
•          داوطلبان بايد متعلق به اقليت ملي، قومي، ديني يا زباني باشند؛ 
•          اگر چه محدوديت سني وجود ندارد اولويت با داوطلبان 25 تا 35 ساله است؛ 
•          اگر داوطلبان تجربه مناسبي داشته باشند نداشتن تحصيلات رسمي مانع شركت در برنامه بورسيه  اقليتها نيست؛ 
•          بهتر است سازمان يا انجم نحامي مالي برنامه بورسيه، در زمينه مسائل بوميان فعاليت داشته و از اشخاص متعلق به بوميان تشكيل شده باشد؛ 
•          داوطلبان بايد توانايي و علاقه به آموزش ساير اشخاص متعلق به اقلي تها را پس از بازگشت به جوامع يا سازمانهاي خود داشته باشند؛ 
•          داوطلبان بايد حمايت كتبي جوامع یا سازمانهاي خود را داشته باشند؛ 
•          داوطلبان بايد به زباني كه برنامه بورسيه به آن اجرا می شود (عربي يا انگليسي) مسلط باشند. 
فقط به تقاضاهاي بورسيه كاملا تكميل شده رسيدگي خواهد شد. تقاضا نامه ها بايد با فكس يا پست عادي فرستاده شوند. به تقاضاهاي ارسالي با ای ميل فقط در صورتي رسيدگي خواهد شد كه امضا و اسكن شده باشند. 
 
محل تسليم تقاضا نامه  برنامه بورسيه اقليت ها  واحد بوميان و اقليت ها
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Minorities Fellowship Programme
Indigenous and Minorities Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 98 45
Fax: +41 (0)22 928 90 10
E-mail: minorities@ohchr.org
 
برای کسب اطلاعات بيشتر در باره برنامه بورسيه و دریافت فرم تقاضا نامه به وب سایت OHCHR مراجعه کنيد.
 
3 - برنامه بورسيه حقوق بشر كشورهاي كمتر توسعه يافته 
برنامه بورسيه حقوق بشر براي دانشجويان كشورهاي كمتر توسعه يافته (LDCS) ، را كه نخستين باردر 2007 اجرا شد، OHCHRوموسسه   آموزش وتحقيقات  سازمان ملل  متحد    (UNITAR) به طور مشترك اداره مي كنند. هدف این برنامه افزايش درك مردم كشورهاي كمتر توسعه يافته از مسائل جاري حقوق بشر در سطح بین المللی و آشنا كردن آنان با كار سازمان ملل و OHCHR ، همچنين معرفي ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل و OHCHR با مساعدت و كمك دانشجويان يا فار غالتحصيلان برجسته كشورهاي كمتر توسعه يافته است. 
اين برنامه كه در مركز OHCHR در ژنو به زبان انگليسي برگزار می شود شامل آموزش و آشنايي عملي با كار OHCHR به صورت سمينارها و تمرين مهار تهاي عملي است و با انجام ماموريتي در شعبه  ای از OHCHR پايان م ييابد. ادامه اين برنامه بورسيه در سا لهاي آتي به تامين بودجه آن بستگي دارد. 
برنامه بورسيه حقوق بشر ويژه داوطلبان كشورهاي كمتر توسعه يافته است.3  داوطلبان بايد دانشجوي دوره ليسانس يا داراي مدرك ليسانس در رشت هاي مرتبط با كار سازمان ملل (مثلا حقوق بي نالملل، علوم سياسي، علوم اجتماعي يا تاريخ) باشند و سن آنان هنگام تقاضا كمتر از 30 سال باشد. 
هزين ههاي سفر انتخاب شدگان به عهده برنامه است و به آنان براي تامين مخارج زندگي در ژنو مقرري پرداخت می شود.
ترتيبات مربوط به رواديد، هزينه مسكن، بيمه درمان و حوادث آنان نيز تامين می شود. 
چون ادامه اين برنامه به دريافت بودجه كافي بستگي دارد، به افراد علاقهمند توصيه می شود براي اطلاع، پيوسته به وب سایتهاي OHCHR و UNITAR مراجعه کنند. 
 
چگونه با برنامه بورسيه حقوق بشر كشورهاي كمتر توسعه يافته تماس بگيريد 
 
موسسه   آموزش ونحقيقات  سازمان ملل  متحد (UNITAR)
 
United Nations Institute for Training and Research (UNITAR) Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH-1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 86 40
Fax: +41 (0)22 917 80 47
 
 
 
 
4 - برنامه بورسيه براي كاركنان نهادهاي ملي حقوق بشر 
بورسيه براي كاركنان نهادهاي ملي حقوق بشر ،كه نخستين دوره آن در 2008 تشكيل شد، به وسيله واحد نهادهای ملي OHCHR اداره می شود و هدف آن دادن امكانات كسب اطلاعات درباره نظام حقوق بشر سازمان ملل و تجربه عملي با آن، كار OHCHR با نهادهاي ملي حقوق بشر و براي آنها، و مسائل فني و اساسي مربوط به نهادهاي ملي حقوق بشر است. اين انتظار وجود دارد كه شركت كنندگان به نهادهاي ملي حقوق بشر خود بر گردند و در نتيجه ظرفيت و توانايي سازمان خود را در زمينه حقوق بشر بين المللي تقويت كنند. 
اين برنامه در OHCHR در ژنو برگزار مي شود. دو داوطلب براي يك دوره شش ماهه انتخاب می شوند كه يكي در ژانويه و ديگري در ژوئيه شروع مي شود. شركت كنندگان به صورت دور هاي در جريان كار نظام حقوق بشر و مسائل موضوعي مربوطه قرار داده مي شوند، و ماموريت هايي را انجام مي دهند و در طرح هايي شركت مي كنند. 
داوطلبان بايد تجربه حداقل سه سال كارمستقيم دريك نهاد حقوق بشر ملي داشته باشند كه واجد ضوابط تصويب شده بين المللي – اصول پاريس  4 ،  وتجربه فراوان كاردر مسائل مربوط به نهادهاي ملي حقوق بشر، درسطح ملي ،منطقه اي وترجيحا، بين المللي باشد. 
داوطلبان بايد حمايت نام هاي از نهادهاي ملي حقوق بشر خود داشته و به انتقال دانش و تجربه اكتسابي در طول دوره بورسيه به همكاران در نهادهاي ملي حقوق بشر خود پس از بازگشت متعهد باشند. به علاوه آنان بايد به زبان انگليسي يا فرانسوي مسلط باشند.  OHCHRازآنان درطول بورسيه با پرداحت مقرري ماهانه حمايت مالي به عمل می آورد. 
داوطلبان بايد تقاضا نام ههاي خود را (همراه با نام هاي در توصيف انگيزه ، سوابق تحصيلي، حمايت نامه از نهاد ملي حقوق بشر خود) به طور مستقيم به OHCHR ارسال دارند. واحد نهادهاي ملي با مشورت دفتر كميته هماهنگي بین المللی نهادهاي ملي براي ترويج و حمايت از حقوق بشر (ICC) داوطلبان را انتخاب مي كند. 
 
تقاضانامه به كجا بايد ارسال شود 
واحد نهادهاي ملي 
National Institutions Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: + 41 (0)22 928 92 83 or + 41 (0)22 928 96 63
Fax: + 41 (0)22 928 90 18
E-mail: niu@ohchr.org
 
براي اطلاعات جديد درباره برنامه بورسيه تحصيلي نهادهاي ملي حقوق بشر به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
برنامه های بورسيه وآموزشی OHCHR
 
ب – دوره هاي آموزشي فشرده 
دوره هاي آموزشي فشرده (كارگا ههاي آموزشي) به فعالان جامعه مدني امكان می دهند چگونه درباره ساز و كارهاي ويژه حقوق بشر اطلاعات به دست آورند و همكاري خود را با آنها تقويت كنند. 
دوره هاي آموزشي فشرده درباره پيگيري توصيه هاي نهاد معاهده حقوق بشر 
دوره هاي آموزشي فشرده درباره پيگيري توصيه هاي نهاد معاهده براي فعالان جامعه مدني ملي است و هدف آن ايجاد ظرفيت در آنان براي همكاري با نهادهاي معاهده است. 
OHCHR براي فعالان ملي در كشورهاي خود دور ههاي آموزشي فشرده و سمينارهايي تشكيل می دهد تا ظرفيت آنان را براي كمك به فرآيند گزارش  دهي معاهده و پيگيري توصيه هاي نهادهاي معاهده تقويت كند. OHCHR با نهادهاي ملي حقوق بشر ، سازمانهاي غيردولتي و نمايندگان رسانه هادر سطح ملي در اين دور ههاي آموزشي فشرده همكاري می کند تا ظرفيت به وجود آورد و ايجاد شبك ههاي فعالان ملي را براي حمايت از اجراي توصیه هاي مربوط به نهاد معاهده حقوق بشر تشويق و ترغيب كند. 
OHCHR از2003 دوره هاي آموزشي فشرده درزمينه پيگيري درهرمنطقه جهان تشكيل داده است. برنام ههاي آموزشي به عنوان مبنايي براي ايجاد گروههاي شبكه جامعه مدني ملي براي پيگيري فرآيندگزارش دهي معاهده حقوق بشروادامه گفتگوي سازنده ملي درباره مسائل مربوط به كار نهادهاي معاهده حقوق بشر خدمت می کنند. OHCHR           همچنين باتشکيل كارگا ههاي آموزشي وسمينارها به طورمستقيم به دول تهاي علاق همند آموزش می دهد، و جامعه مدني را تشويق می کند در اين فعالیتها شركت نمايد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره پيگيري كارگاه هاي آموزشي با نشاني زير تماس بگيريد: 
شعبه معاهدات حقوق بشر  واحد معاهدات و پيگيري 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Human Rights Treaties Branch
Treaties and Follow-up Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 22
 
OHCHR علاوه بر برنامه آموزشي مذكور در فوق، از طريق نمايندگ يهاي منطق هاي فراوان خود به طور مرتب كارگا ههاي آموزشي و سمينارهاي ملي آموزشي و ظرفيت سازي درباره مسائل وساز وكارهاي بین المللی حقوق بشربراي جامعه مدني برگزار مي كند. 
براي دريافت اطلاعات مشروح درباره نهادهاي معاهده حقوق بشر لطفا به فصل چهارم (نهادهاي معاهده حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد. 
 
 
 
 
 
سوم – نشريات و مطالب مرجع دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد(OHCHR)  الف – نشريات دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) 
 
برنامه انتشارات دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) م يخواهد آگاهي جهانيان را در باره حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي افزايش دهد و را ههاي ترويج و حمايت از آنها را به مردم بشناساند. OHCHR         همچنين بحث درباره مسائل حقوق بشر را كه در نهادهاي سازمان ملل تحت بررسي است، تشويق می کند. اين نهاد پنج گروه عمده نشريه دارد: 
1  - برگه اطلاعات ،درباره طيفي گسترده از مسائل حقوق بشر اطلاعات ارائه می دهد؛ 
2  - اسناد موضوعات ويژه ،به مسائل منتخب با عمق بيشتر م يپردازد؛ 
3  - مطالب آموزشي و تربيتي OHCHR ، شامل اوراق و كتابچه هاي راهنما براي مردمان بومي، اقليت ها، گروه هاي حرفه ایو موسسات آموزشي است؛ 
4  - مطالب مرجع ،مصوبات و قوانين مهم مربوط به حقوق بشر را در اختيار فعالان و دست اندركاران حقوق بشر قرار می دهد؛ و 
5  - اصول و مباني حقوق بشر ،     مردم عادي وافكارعمومي را درجريان فعاليت سازمان ملل درزمينه حقوق بشرقرارمي دهد. 
1  - برگه اطلاعات 
برگه هاي اطلاعات OHCHR درباره حقوق بشر بنيادي اطلاعات می دهند. بعضي از برگ ههاي اطلاعات درباره مسائل يا گروههاي ويژه است؛ ديگران نهادهاي حقوق بشر سازمان ملل و رویه هایآنها را شرح می دهند. برگ ههاي اطلاعات همچنين راهنمايي عملي درباره طرز كار با برنامه حقوق بشر سازمان ملل ارائه می دهند. 
2  - اسناد موضوعات ويژه
اسناد موضوعات ويژه مسائل منتخب را با عمق بيشتر شرح می دهند. اين موضوعات به علت برجسته بودن، فوريت و تازگي تحولات انتخاب مي شوند. بعضي از اسناد موضوعات ويژه اخير عبارتند از: روشهاي حكومت مطلوب براي حمايت از حقوق بشر، اعلام آرما نهاي توسعه هزاره: رويكرد و نگرشی حقوق بشري؛ ابزارهاي حكومت قانون براي كشورهاي پس از مناقشه؛ ارزيابي موثر بودن نهادهاي ملي حقوق بشر (نشريه مشترك با شوراي بين المللي درباره سياست حقوق بشر)؛ و حقوق غير شهروندان. 
 
3  - مطالب آموزشي و تربيتي 
مطالب آموزشي و تربيتي OHCHR نمايي گسترده از نظام حقوق بشر سازمان ملل، همچنين ابزاري عملي براي برنام ههاي آموزشي و تربيتي جهت مخاطبان متفاوت، مانند پليس، مسئولان زندان، قضات، اعضاي پارلما نها، ناظران حقوق بشر، ناظران انتخابات، و مددكاران اجتماعي، يا گروه ها يا افراد ويژه ارائه می دهند.
 
مجموعه هاي آموزشي حرفه اي شامل كتاب  هاي راهنما و جزواتي براي افزايش آگاهي از معيارهاي بین المللی و خطاب به مخاطباني است كه توانايي تاثير بر شرايط حقوق بشر ملي را دارند. اين نشريات گر چه در وهله اول طراحي شد هاند تا از فعالیتهاي آموزشي OHCHR حمايت كنند، به عنوان ابزارهاي عملي براي سازمانهايي مفيد واقع می شوند كه به گروههاي حرفه ایمطالب حقوق بشر را تعليم می دهند. کتابهاو جزوات آموزشي قابل تطبيق با نيازها و تجربه، با ملاك های فرهنگی، آموزشی و تاريخی، طيفي از مخاطبان در داخل گروه هدف هستند. هر جا مناسب باشد ،اطلاعاتي درباره فنون آموزشي در اين نشريات گنجانده شده تا به مربيان در استفاده از آنها ياري دهند. 
 
مجموعه آموزشي حقوق بشر محتوي مطالبي براي حمايت از تلا شهاي آموزش كلي حقوق بشر به وسيله تمامي شركا و عوامل است. اين مجموعه شامل اطلاعاتي درباره برنامه جهاني براي آموزش حقوق بشر، مطالع هاي درباره آموزش حقوق بشر و معاهدات حقوق بشر، مجموع هاي از مطالب مصوبات بین المللی و منطق هاي مربوط به آموزش حقوق بشر و كتابچ هاي است كه توصیه هاي عملي به مربيان و معلمان مدارس ارائه می دهد. 
در نهايت، مجموعه راهنما شامل مجموعه های اطلاعات براي گروهها يا افراد ويژه، درباره طرز محافظت از حقوق خود از طريق رويه هاي گوناگون بين المللي و منطقه اي است. اين مجموعه شامل راهنماي سازمان ملل براي مردمان بومي و راهنماي سازمان ملل براي اقلي تها، مشتمل بر 14 جزوه است درباره اين كه چگونه اقلي تها می توانند از رویه هاو ساز و كارهاي منطق هاي حقوق بشر سازمان ملل متحد استفاده كنند. 
 
4  - مطالب مرجع 
مطالب مرجع به پژوهشگران و دست اندركاران قانون حقوق بشر امكان دسترسي به اسناد و مصوبات و ساير اطلاعات اساسي مربوط به حقوق بشر را می دهد. نمونه ها شامل گردآوري مصوبات و اسناد حقوق بشر، مانند معاهدات اصلي جديد حقوق بشر بین المللی، و مجموعه آرا و تصميمات قضايي از نهادهاي معاهده حقوق بشر، همچون تصميمات منتخب كميته حقوق بشر بر اساس پروتكل اختياري يا تصميم هاي منتخب كميته ضد شكنجه است.
 
5  - اصول و مباني حقوق بشر 
هدف اين مطالب، از جمله پوسترها درباره موضوعات حقوق بشر، آگاهي دادن به افكار عمومي درباره فعاليت  سازمان ملل در زمينه حقوق بشر و دادن پاسخ به سئوا لهايي است كه اغلب درباره برنامه حقوق بشر سازمان ملل مطرح می شود. 
نشريات OHCHR را چگونه تهيه كنيم  OHCHR به طور مرتب فهرست نشريات خود را به روز می کند. بيشتر نشريات OHCHR به هر شش زبان رسمي سازمان ملل: عربي (A) ، چيني (C)، انگليسي (E)، فرانسوي (F)، روسي (R)، و اسپانيايي (S) منتشر مي شوند. 
نشريات داراي علامت (W) قابل دانلود رايگان از وب سايت OHCHR است. نشرياتي كه عنوان آنها با (*)مشخص شده نشريات فروشي سازمان ملل است كه مي توان آنها را ازكتابفروشي ها وتوزيع كنندگان درسراسرجهان خريداري كرد. 
 
براي اطلاعات بيشتر به وب سايت كتابفروشي سازمان ملل در نيويورك (مراجعان در آسيا و اقيانوس آرام، آمريكاي لاتين و آمريكاي شمالي) يا در ژنو( مراجعان در آفريقا، اروپا و خاور ميانه) نگاه كنيد. 
براي اطلاعات جدید درباره نشريات OHCHR لطفا از صفحه وب انتشارات OHCHR ديدن كنيد. 
فعالان جامعه مدني كه مايل هستند از انتشار نشريات جديد OHCHR  با اي ميل آگاه شوند می توانند با publications@ohchr.org مكاتبه كنند. 
بيشتر نشريات OHCHR آنلاين در دسترس قرار دارند : علاوه بر اين نسخ ههاي معدودی از آنها به صورت چاپي براي اطلاعات ويژه و فعالیتهاي آموزشي را می توان به نشاني زير سفارش داد: 
Publications and Information Desk
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10
Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 92 24
Fax: +41 (0)22 928 90 10
E-mail: publications@ohchr.org
 
هنگام سفارش نشري هاي به OHCHR بايد موارد زير را كاملا مشخص كنيد: 
•          براي چه منظوري م يخواهيد از آن استفاده كنيد. خواهشمند است درباره دوره آموزشی، هد فها، تاري خها ،شركت كنندگان و غيره اطلاعات ارائه دهيد. همچنين از شما درخواست می شود پس از برگزاري دوره آموزشي يا رويداد اطلاع رساني، نتايج حاصله را با پست يا اي ميل به ما اطلاع دهيد. 
•          تعداد نسخ ههاي درخواستي از هر نشريه 
•          نام شخص رابط 
•          نام سازمان (در صورت امكان) 
•          نشاني پستي 
•          شماره تلفن 
•          شماره فكس 
•          اي ميل 
براي دانلود فرم دستور ارسال نشريات، لطفا به صفحه وب نشريات OHCHR           مراجعه كنيد. در صورت موجود بودن نشريات درخواستي، تعداد مورد نظر براي تحويل به درخواست كننده در صورت امكان به يك دفتر نزديك سازمان ملل ارسال خواهد شد. خواهشمند است توجه داشته باشيد تعداد نسخه هاي چاپي محدود است و فهرست نشريات موجود نيز موید محدود بودن موجودي آنها است. 
 
ناشراني كه ميخواهند مطالب نشريات OHCHR را تجديد چاپ يا دوباره توليد كنند بايدتقاضاهاي خودرا به بخش فروش دفترسازمان ملل درژنوارسال دارند.
 
United Nations Office at Geneva, Sales Section, Palais des Nations, 8–14, avenue de la Paix, CH–1211 Geneva 10, Switzerland, e-mail:
unpubli@unog.ch.
 
 
 ب – كتابخانه OHCHR 
كتابخانه OHCHR در ژنو خدمات جامعي در زمينه مراجع و اطلاعات به شركا و همكاران OHCHR      ، ساز و كارها و كارشناسان حقوق بشر سازمان ملل، و كاركنان OHCHR ارائه می دهد. كتابخانه داراي مجموع هاي منحصر به فرد از اسناد و مصوبات، نشريات و ساير مطالب مربوط به حقوق بشر به صور تهاي چاپي و الكترونيكي است. اين كتابخانه كه يك مجموعه منابع در زمينه آموزش و تعليم حقوق بشر نيز دارد، با كتابخانه سازمان ملل و ساير كتابخان هها و موسسات پژوهشي بزرگ سراسر جهان ارتباط دارد و به كاربران خدمات جستجو و مرجع آنلاين ارائه می دهد. 
 
كتابخانه OHCHR به جامعه بین المللی خدمت می کند اما به روي افراد حرفه ایعلاق همند در خارج از سازمان ملل نيز باز است. سازمانهاي غيردولتي مستقر در ژنو و داراي اجازه قبلي از دفتر سازمان ملل در ژنو ازامکان دسترسي آسان به كتابخانه برخوردارند. سايرسازمان هاي غيردولتي عضو و فعالان حقوق بشر مي توانند اجازه دسترسي موقت دريافت كنند. 
 
كتابخانه دوشنبه تا جمعه صب حها از 30/9 تا 30/12 و بعدازظهرها از 14 تا 17 باز است. مراجعان بايد كارت شناسايي عكس دار معتبر (از سازمان ملل، گذرنامه، كارت شناسايي يا گواهينامه رانندگي) داشته باشند. كتا بهاي مرجع به عموم امانت داده نمی شود و بايد در كتابخانه از آنها استفاده كرد. استفاده از كتابخانه مشروط به       رعايت مقررات و ضوابط OHCHR است. OHCHR از این كه افراد صغير بدون همراه را نم يپذيرد متاسف است. 
 
چگونه با كتابخانه OHCHR تماس بگيريم 
 
كتابخانه OHCHRدر طبقه همكف ساختمان Giuseppe Motta  قرار دارد. 
(48, Avenue Giuseppe Motta, Geneva).
 
كتابخانه روزهاي دوشنبه تا جمعه صبح ها از 30/9 تا 30/12 و بعد ازظهرها از 2 تا 5 باز است مراجعه كنندگان بايد كارت شناسايي معتبر عك            سدار (كارت سازمان ملل، گذرنامه، كارت شناسايي يا  گواهينامه رانندگي)ارائه دهند.
 
Phone: +41 (0)22 928 97 90
Fax: +41 (0)22 928 90 65
E-mail: library@ohchr.org
 
سایر مطالب مرجع OHCHR 
وب سايت OHCHR منبعي مفيد براي دسترسی به نشريات، مطالب مرجع، و ساير اسناد مربوط به ساز و كارهاي حقوق بشر بين المللي و فعاليت هاي OHCHR است. قسمت جستجو در صفحه اصلي وب سايت OHCHR ، اطلاعات مربوط به حقوق بشر، از جمله اسناد رسمي را به تفكيك كشورها بر اساس موضوع يا علائق حرفه ایدر اختيار كاربران قرار می دهد. 
به همه اسناد رسمي سازمان ملل نيز می توان آنلاين از طريق 
Official Document System of the United Nations
دست يافت.
 
 
مركز رسانه ها 
به بيانيه ها و اطلاعي ههاي مطبوعاتي مربوط به فعالیتهاي OHCHR و ساز و كارهاي حقوق بشر سازمان ملل می توان آنلاين از طريق مركز رسانه هادسترسي يافت. خبرهاي جدید، تقويم جلسات و رويدادها، اعلامي ههاي كميسارياي عالي حقوق بشر، و اطلاعي ههاي مطبوعاتي بايگاني شده قبلي در وب سايت OHCHR موجود است. 
اعضاي رسانه هاكه خواهان اطلاعات، مصاحبه، يا اظها رنظر هستند می توانند با بخش ارتباطات به نشاني زير تماس بگيرند. 
E-mail: press-info@ohchr.org
Phone: +41 (0)22 917 97 67 (OHCHR Spokesperson)
        +41 (0)22 917 93 83 (Information Officer).
براي دريافت هشدارهاي خبري با اي ميل، تقاضاي خود را به press-info@ohchr.org بفرستيد.
 
 
براي اطلاعات درباره منابع اختصاصي نهادها و ساز و كارهاي ويژه حقوق بشر سازمان  ملل خواهشمند است به فصل (هاي) مربوطه اين مجموعه نگاه كنيد.
 
چهارم ـ نهادهاي معاهده حقوق بشر
 
نهادهاي معاهده حقوق بشر در يك نگاه  نهادهاي معاهده حقوق بشر چيست؟ 
نهادهاي معاهده حقوق بشر كميت ههايي از كارشناسان مستقل هستند كه بر اجراي معاهدات حقوق بشر سازمان ملل از سوي كشورهاي طرف نظارت می کنند. آنها اين كار را با رسيدگي به گزار شهاي ارائه شده به وسيله كشورهاي طرف در مورد اقدامات به عمل آمده براي اجراي مفاد معاهده انجام می دهند. بيشتر نهادهاي معاهده حقوق بشر براي دريافت و بررسي شكاي تهاي فردي، صلاحيت دارند در حالي كه تعدادي از آنها می توانند اقدام به تحقيق كنند. يكي از آنها، یعنی كميته فرعي پيشگيري از شكنجه، ماموريت دارد از اماكني كه ممكن است اشخاص در آنجا از آزادي خود محروم شده باشند به منظور پيشگيري از شكنجه ديدن كند. 
 
آنها چگونه كار مي كنند؟ 
هر كشور طرف علاوه بر تعهد به اجراي مفاد اساسي معاهداتي كه طرف آن است، موظف است درباره اين كه چگونه مفاد معاهده را اجرا كرده ،گزار شهاي منظم ارائه دهد. نهاد معاهده حقوق بشر مربوطه اين گزار شها را در حضور هياتي از آن كشور طرف و با در نظر گرفتن همه اطلاعات، از جمله اطلاعات كتبي بيشتر عرضه شده از سوي كشور طرف، و اطلاعات شفاهي ارائه شده در جريان رسيدگي به گزارش، بررسي می کند. کمیته هااز كارگزار يهاي سازمان ملل، نهادهاي ملي حقوق بشر و فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمانهاي غيردولتي، اتحاديههاي حرفه ایو موسسات دانشگاهي نيز اطلاعات دريافت می کنند. 
نهادهاي معاهده حقوق بشر بر مبناي اين فرآيند چيزي را م يپذيرند كه معمولا به عنوان »اظهار نظ رهاي نهايي« معروف است، كه به جنب ههاي مثبت اجراي معاهده به وسيله يك كشور اشاره دارد و زمين ههايي كه نهاد معاهده به كشور فوق توصيه می کند در آن زمين هها اقدامات بيشتر به عمل آورد. 
نهادهاي معاهده علاوه بر بررسي گزار شهاي كشورهاي طرف وظايف ديگري را براي تقويت اجراي معاهدات انجام می دهند: 
•          كميته حقوق بشر، كميته حذف تبعيض نژادي، كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان ،كميته حمايت از حقوق همه كاركنان مهاجر و اعضاي خانواده هاي آنان، كميته حقوق معلولان ، و كميته ناپديد شد نهاي اجباري (تا سپتامبر 2008 هنوز تشكيل نشده بود)، می توانند به شکایتهايا مراسلات و مكاتبات از افراد (يا گروه هاي افراد در مورد كميته حذف تبعيض نژادي، كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته حقوق معلولان) كه ادعا می کنند حقوق آنان به وسيله يك كشور طرف نقض شده، رسيدگي كنند. پروتكل اختياري ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي وقتي به اجرا در آید نيز امكان طرح شكاي تهاي  فردي را فراهم می سازد. نهادهاي معاهده در چارچوب اين ساز و كارهاي شكايت می توانند در موارد اضطراري تدابيري موقتي براي حفظ موقعيتي به عمل آورند تا بتوانند تصميمي نهايي درباره آن موضوع بگيرند. 
•          كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته حقوق معلولان، و كميته ناپديد شد نهاي اجباري اگر اطلاعات موثق درباره نشان ههاي مستند از موارد نقض جدي، شديد يا نظا ممند اين معاهدات در يك كشور طرف دريافت كرده باشند، مي توانند اقدام به تحقيق كنند. 
•          كميته حذف تبعيض نژادي، كميته حقوق بشر، كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته كارگران مهاجر روشهايي براي رسيدگي به شکایتهايا اختلافات بين كشورها دارند؛ 
•          كميته حذف تبعيض نژادي روش هايي مربوط به تدابير هشدار اوليه و اقدام فوري تدوين كرد ه است. 
نهادهاي معاهده حقوق بشر براي ارائه رهنمود اساسي درباره اجراي معاهده، تفسير و نظريه كلي ارائه و درباره مسائل ويژه بحث هاي موضوعي برگزار مي كنند.
 
چگونگي دسترسي و كار با نهادهاي معاهده حقوق بشر 
كار با نهادهاي معاهده حقوق بشر روشي موثر براي جامعه مدني بوده تا به تحقق حقوق بشر و تدوين تدابير و مقررات حقوق بشر كمك شود. 
چند راه وجود دارد كه جامعه مدني می تواند با استفاده از آنها با مجموعه نظام نهادهاي معاهده حقوق بشر مشاركت و همكاري ، و در عين حال ترتيبات ويژه هر نهاد معاهده را رعايت كند، براي مثال: 
•          حمايت از تصويب يك معاهده؛ 
•          نظارت بر متابعت كشورهاي طرف از تعهدات خود در زمينه دادن گزارش؛ 
•          تسليم اطلاعات و مطالب مكتوب به نهادهاي معاهده حقوق بشر، از جمله از طريق گزار شهاي كتبي؛ 
•          مشاركت در جلسات نهاد معاهده حقوق بشر به عنوان ناظر يا از طريق ارائه نظرات شفاهي، با توجه به مقررات هر نهاد معاهده حقوق بشر؛ 
•          پيگيري اظهارنظرهاي نهايي نهادهاي معاهده حقوق بشر؛ 
•          تسليم شكايت فردي به نهادهاي معاهده حقوق بشر (كميته حقوق بشر، كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض نژادي، و كميته كارگران مهاجر)؛ 
•          ارائه اطلاعات براي تهيه سوا لهاي محرمانه (كميته ضد شكنجه و كميته حذف تبعيض عليه زنان)؛ 
•          ارائه اطلاعات براي هشدار زود هنگام و رویه هایفوري (كميته حذف تبعيض نژادي)؛ و 
•          دادن گزار شهايي به كميت ههاي مشترك سالانه نهادهاي معاهده حقوق بشر. 
 
تماس با نهادهاي معاهده حقوق بشر
 با همه کمیته هامی توان از طريق دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل در ژنو تماس گرفت. 
[نام كميته]
[Name of the committee] c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
 
الف ـ کار نهادهاي معاهده حقوق بشر چيست؟ 
 9 معاهده بينالمللي حقوق بشر كه نهادهاي معاهده حقوق بشر بر آنها نظارت می کنند براي كشورها تعهدات حقوقي به وجود م يآورند تا حقوق بشر را ترويج و حمايت كنند. وقتي كشوري يك معاهده حقوق بشر را از طريق تصويب 5 یا پيوستن 6 به آن م يپذيرد، كشور طرف آن معاهده می شود و تعهدات حقوقي مربوط به اجراي حقوق تعيين شده در آن را بر عهده م يگيرد. اين معاهدات ايجاد           كميته هاي بين المللي از كارشناسان مستقل   (نهادهاي معاهده حقوق بشر) را براي نظارت بر اجراي مفاد آنها در آن كشورها كه آنها را تصويب كرده يا به آنها پيوست هاند، پي          شبيني كرد هاند. 8  نظام نهاد معاهده حقوق بشر سازمان ملل نقشي محوري در تقويت حمايت از حقوق بشر در سطح ملي ايفا می کند.
وظيفه اصلي، كه در همه نهادهاي معاهده حقوق بشر مشترك است، نظارت بر اجراي معاهده مربوطه با بررسي گزارش هاي ادواري تسليم شده از سوي كشورهاي طرف است. 
تا سپتامبر 2008، 9 نهاد معاهده حقوق بشر وجود داشت: 
•          كميته حقوق بشر، كه بر اجراي ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي (1966) و پروتك لهاي اختياري آن نظارت می کند؛ 
•          كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، كه براجراي ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي (1966) نظارت می کند؛ 
•          كميته حذف تبعيض نژادي، كه بر اجراي كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي   
(1965) نظارت می کند؛ 
•          كميته حذف تبعيض عليه زنان، كه بر اجراي كنوانسيون حذف همه شكل هاي تبعيض عليه زنان نظارت می کند (1979)؛ 
•          كميته ضد شكنجه     ، كه بر اجراي             كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات             بيرحمانه ،غيرانساني يا تحقيرآميز نظارت می کند. (1984)؛ 
•          كميته فرعي پيشگيري از شكنجه، كه به وسيله پروتكل اختياري كنوانسيون ضد شكنجه وسايررفتاريا مجازات بي رحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز(2002) ايجاد شد؛ 
•          كميته حقوق كودكان، كه براجراي كنوانسيون حقوق كودكان (1989) وپروتك لهاي اختياري آن نظارت می کند؛ 
•          كميته كارگران مهاجر  ، كه بر اجراي             كنوانسيون بين المللي حمايت از حقوق همه كارگران مهاجرواعضاي خانواده هاي آنان (1990) نظارت می کند؛ 
•          كميته حقوق اشخاص دارای معلوليت، كه براجراي كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت ( 2006) نظارت می کند.9 
 
دهمين نهادمعاهده حقوق بشر، يعني كميته ناپديد شدن هاي اجباري، هنگامي كه كنوانسيون بين المللي براي حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن هاي اجباري (2006) به اجرا در آید، ايجاد خواهد شد. 10 
همچنان كه در بالا اشاره شد بعضي از معاهدات با پروتكل هاي اختياري تكميل می شوند، كه كشورهاي طرف معاهده مي توانند آنها را تصويب كنند.11 پروتكل هاي اختياري، حقوق اساسي بيشتري را پيش بيني مي كنند يا رویه های نظارت بيشتري ارائه مي دهند. هفت پروتكل اختياري براي معاهده هاي بين المللي حقوق بشر وجود دارد: 
•          پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق مدني و سياسي؛ 
•          دومين پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق مدني و سياسي، به منظور حذف مجازات مرگ؛ 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون حذف تبعيض عليه زنان؛ 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودكان درباره شرکت كودكان در مناقشه مسلحانه؛ 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودكان درباره فروش كودكان، فحشا و پورنوگرافي كودكان؛ 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات بي رحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز؛ و 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق معلولان 12 
 
شوراي حقوق بشر پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را در 18 ژوئن 2008 تصويب كرد. 13 
کمیته هااز 10 تا 23 كارشناس مستقل با صلاحيت شناخته شده در زمينه حقوق بشر تشكيل شد هاند. اين كارشناسان را كشورهاي طرف براي دور ههاي ثابت و قابل تمديد چهار ساله نامزد و انتخاب می کنند. معاهد ههاي جديدتر تعداد دور ههايي را كه يك عضو نهاد معاهده می تواند خدمت كند به دو دوره محدود می کنند.
 
واحد معاهدات و پيگيري شعبه معاهدات حقوق بشر دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل OHCHR با دريافت مطالب تسليم شده، گزار شها و نام هها براي نهادهاي معاهدات، آماده كردن گزار شها، انجام تحقيق و پژوهش، تامين و ارائه همكاري فني، راهنمايي و مشورت به كشورهاي طرف، ترتيب دادن ديدارها و جلسات و انجام هر اقدام تداركاتي مورد نياز نهادهاي معاهده، به همه نهادهاي معاهده حقوق بشر خدمت می کند.
 
جلسات همه نهادهاي معاهده در ژنو يا نيويورك 14 تشكيل می شود (در ژنو معمولا در ساختمان اصلي OHCHR يعني Palais Wilson اما به مناسب تهايي نيز در  OHCHR .( Palais des Nations مي کوشد اتا قهاي ويژه تشكيل جلسات ،اسناد و ف نآوري خود را براي تشكيل اين جلسات در اختيار بگذارد تا كارشناسان، هيا تها، و نمايندگان معلول جامعه مدني بتوانند در فعاليت نهادهاي معاهده شركت كنند. 
 
نظام نهاد معاهده حقوق بشر
پروتكل(هاي) اختياري معاهده بنيانگذار
معاهده بنيانگذار
نهاد معاهده حقوق بشر
پروتكل اختياري ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي (كه امكان شكاي تهاي فردي را فراهم می کند)، مصوب 1966
پروتكل اختياري دوم ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي، به منظور لغو مجازات مرگ، مصوب 1989
ميثاق بین المللی حقوق مدني و
سياسي (ICCPR) ، مصوب 1966
كميته حقوق بشر، تاسيس 1977
پروتكل اختياري ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي را شوراي حقوق بشردر ژوئن     2008 تصويب كرد. اين پروتكل اختياري، كه انتظار م يرفت در                2008 به تصويب مجمع عمومي برسد ، از شروع اجرا امكان طرح شكاي تهاي فردي را فراهم خواهد ساخت.
ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي ،
اجتماعي و فرهنگي (ICESCR)، مصوب 1966
كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، تاسيس 1985
بدون پروتكل اختياري
كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي (ICERD)، مصوب 1965
كميته حذف تبعيض نژادي، تاسيس 1970
پروتكل اختياري كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان (كه امكان شکایتهاو تحقيقات فردي را فراهم می کند)، مصوب 1999
كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان (CEDAW)     ، مصوب
 1979
كميته حذف تبعيض عليه زنان ،تاسيس 1982
جدول بعدي را ببينيد
كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز (CAT)، مصوب 1984
كميته ضد شكنجه تاسيس 1987
 
پروتكل اختياري كنوانسيون ضدشكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه ،غيرانساني و تحقيرآميز (OPCAT) (كه سازوكارهاي نظارت ملي و بین المللی به وجود م يآورد)، مصوب 2002
كميته فرعي پيشگيري از شكنجه ،تاسيس 2006
پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق
كنوانسيون حقوق كودكان (CRC)            ،
كميته حقوق كودكان، تاسيس 1991
 
كودكان مربوط به شركت كودكان در مناقشه مسلحانه، مصوب سال 2000 پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودكان مربوط به فروش كودكان ،فحشا و پورنوگرافي كودكان، مصوب سال 2000
مصوب 1989
 
بدون پروتكل اختياري
كنوانسيون بين المللي حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواده هاي آنان (ICRMW)           ، مصوب
 1990
حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان، تاسيس
 2004
پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق معلولان (كه امكان شكاي تهاي فردي را فراهم می سازد)، مصوب 2006
كنوانسيون حقوق معلولان، مصوب 2006
كميته حقوق معلولان، تاسيس 2008
بدون پروتكل اختياري
 
كنوانسيون بين المللي حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري ،مصوب 2006 (تا سپتامبر 2008 هنوز رسميت نيافته بود )
كميته ناپديدشد نهاي اجباري (كه تا سپتامبر 2008 هنوز ايجاد نشده بود)


 
اطلاعات OHCHR درباره نهادهاي معاهده حقوق بشر 
 
اطلاعات بيشتر درباره معاهدات بین المللی حقوق بشر و نهادهاي معاهده حقوق بشر در وب سايت OHCHR و در برگ ههاي اطلاعات زير در دسترس است: 
•          شماره 10 (تجديد نظر شدة 1): حقوق كودكان 
•          شماره 12: كميته حذف تبعيض نژادي 
•          شماره 15 (تجديد نظر شده 1): حقوق مدني و سياسي: كميته حقوق بشر 
•          شماره 16 (تجديد نظر شده 1): كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي 
•          شماره 17: كميته ضد شكنجه 
•          شماره 22: تبعيض عليه زنان: كنوانسيون و كميته 
•          شماره 24 (تجديد نظر شده 1): كنوانسيون بين المللي كارگران مهاجر و كميته آن 
•          شماره 30:  نظام معاهده حقوق بشر سازمان ملل متحد: آشنايي با معاهدات و نهادهاي معاهده اصلي حقوق بشر؛ و 
•          شماره 7 (تجديد نظر شده 1): رویه های شکایت
براي فهرست برگ ههاي اطلاعات كنوني OHCHR خواهشمند است به وب سايت OHCHR مراجعه کنيد. 
براي آگاهي بيشتر درباره گزارش دهي كشورهاي طرف ،به گزارش درباره شيو ههاي كار نهادهاي معاهده حقوق بشر مربوط به فرآيند گزارش دهي كشورهاي طرف به
 .نگاه كنيد (HRI/MC/2008/4)
 
ب ـ نهادهاي معاهده حقوق بشر چگونه كار مي كنند؟ 
نهادهاي معاهده حقوق بشر اقداماتي براي نظارت بر اين كه كشورهاي طرف چگونه معاهدات را به اجرا در م يآورند انجام می دهند. آنها اگر چه فعالیتهاي خود را هماهنگ می کنند رویه هاو طرز كارشان متفاوت است. بعضي از تفاو تهاي اصلي مربوط به كار جامعه مدني در پيوست انتهاي همين فصل شرح داده شده است. 
 
1ـ تعهدات كشور طرف در زمينه گزارش دهي 
هنگامي كه كشوري معاهد هاي را تصويب كرده يا به آن پيوسته، علاوه بر تعهد به اجراي مفاد اصلي آن معاهده، تعهد می کند درباره اقدامات انجام شده براي اجراي آن گزار شهاي ادواری به كميته مربوطه بدهد. اين گزارش ها بايد تدابير قانوني، اداري ،قضايي، و ساير تدابيري را كه آن كشور براي اجراي مفاد معاهده انجام داده و تصويب كرده و دشوار يهايي را كه با آنها مواجه شده شرح دهد. كميته مربوطه اين گزار شها را در نهايت در حضور هياتي به نمايندگي از آن كشور بررسي می کند.
 
يك تا دو سال پس از شروع اجرای معاهد هاي در كشور مربوطه معمولا يك گزارش ابتدايي لازم است. فاصله گزار شهاي بعدي، بسته به مفاد معاهده و تصمي مهاي گرفته شده از سوي كميت هها، از دو تا پنج سال متفاوت است. بعضي از کمیته هاگزار شهاي تركيبي را م يپذيرند يعني اين كه كشور طرف می تواند دو يا چند گزارش ادواري خود به يك كميته مفروض را در يك گزارش تركيبي تسليم كند. بيشتر نهادهاي معاهده زمان تسليم گزارش بعدي را دراظهارنظر نهايي خود تعيين می کنند.
 
كشورهاي طرف تشويق می شوند به تهيه گزار شهاي خود براي نهادهاي معاهده نه فقط به عنوان وفا كردن به يك تعهد بین المللی بلكه به منزله فرصتي براي ارزيابي موقعيت حمايت از حقوق بشر در داخل كشورهاي خود به منظور برنام هريزي سياس تها بنگرند. 
 
2ـ رسيدگي به گزارش هاي كشورهاي طرف از سوي نهادهاي معاهده
 فهرس تهاي مسائل 
پيش از تشكيل جلس هاي كه در آن کمیته ایبه گزارش (هاي) يك كشور طرف رسيدگي خواهد كرد، كميته فهرستي از مسائل و سوا لها تهيه می کند كه براي كشور طرف مربوطه ارسال می شود . كشور طرف معمولا به اين فهرست پاسخ كتبي می دهد؛ اين پاس خها در وب سايت OHCHR نقل می شوند.
 
 پاسخ هاي كتبي به فهرس تهاي مسائل، مكمل گزارش كشور طرف بوده و هنگامي كه
بين تسليم گزارش ادواري ورسيدگي به آن فاصله طولاني وجود داشته، به ويژه اهميت دارند. 
 
كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و كميته حقوق كودكان هر كدام پيش از جلسات يك گروه كاري يك هفت هاي تشكيل می دهند تا فهرس تهاي مسائل و سئوا لها را با توجه به گزار شهاي كشورهاي طرفي كه قرار است به آنها رسيدگي كنند، آماده سازند. كميته حقوق بشر انجام اين كار را به نيروهاي ضربت گزار شكشوري  خود محول می کند كه در جريان جلسه پيش از اجلاسي كه قرار است در آن به گزارش كشور مفروض رسيدگي شود، ديدار مي كنند. 15
بيشتر کمیته هايكي از اعضاي خود را به عنوان گزارشگر كشوري منصوب می کنند تا در تنظيم فهرست مسائل براي كشوري خاص رهبري را به عهده گيرد. 
 
ديگر منابع اطلاعات 
نهادهاي معاهده حقوق بشر علاوه بر گزارش كشور طرف می توانند درباره اجراي مفاد معاهده از كارگزار يها، صندو قها، و برنام ههاي سازمان ملل و ساير سازمانهاي بي ندولتي ،نهادهاي ملي حقوق بشر، و جامعه مدني، به ويژه سازمانهاي غيردولتي (ملي و بين المللي)، اتحادي ههاي حرفه ایو موسسات دانشگاهي اطلاعات دريافت كنند. 
 
رسيدگي به گزارش هاي كشورهاي طرف 
از كشورهاي طرف براي حضور در جلسه كميته دعوت می شود تا گزار شهاي خود را عرضه كنند، به سوا لهاي اعضاي كميته پاسخ دهند، و اطلاعات تکميلی به كميته ارائه نمايند.
كميته، با توجه به همه اطلاعات موجود، گزارش را به اتفاق نمايندگان دولت فوق بررسي می کند. هدف، شركت در گفتگويي سازنده به منظور كمك به كشورها در تلا شهاي آنها براي اجراي هر چه كام لتر و موثرتر معاهدات است. نهادهاي معاهده نهادهاي قضايي نيستند، آنها بر اجراي معاهدات نظارت و به كشورها مشورت و توصيه داده و آنها را ترغيب می کنند. 
 
اطلاعات مرتبا به روز شده درباره جلسات آينده نهاد معاهده حقوق بشر و كشورهايي كه قرار است در آن جلسات حاضر شوند، در قسمت نهادهاي معاهده حقوق بشر وب سايت OHCHR در دسترس است. 
 
اظهار نظرهای نهايي و توصيه ها 
نهادهاي معاهده حقوق بشر بر اساس گفتگوي خود با يك كشور، و هر اطلاعات ديگري كه دريافت كرد هاند، آنچه را كه معمولا به عنوان اظهار نظر نهايي 16 خوانده می شوند و به جنب ههاي مثبت اجراي يك معاهده و زمين ههايي كه نهاد معاهده به آن كشور توصيه می کند اقدامات بيشتري انجام دهد، اشاره مي كند، تصويب مي كنند. براي كشور طرف مهم است در گزار شهاي ادواري بعدي درباره اقدامات انجام شده براي اجراي اين توصیه ها، و مفاد معاهده ،دوباره به كميته گزارش دهد. 
پيگيري توصيه ها 
نهادهاي معاهده حقوق بشر به منظور كمك به كشورها در اجراي توصیه هاي خود شروع به معرفي روي ههايي براي تضمين پيگيري موثر اظهار نظرهای نهايي خود كرد هاند. بعضي از کمیته هادر اظهار نظرهای نهايي خود تقاضا می کنند كشورها در يك چارچوب زماني توافق شده،درباره اقدامات انجام شده در پاسخ به توصیه هاي مشخص يا »مسائل اولويتي« دوباره به گزارشگر كشوري يا پيگيري گزارش دهند. گزارشگر سپس به كميته گزارش مي دهد.  
بعضي از اعضاي نهادهاي معاهده به دعوت كشورهاي طرف ديدارهايي از اين كشورها به عمل آورد هاند تا درباره گزارش و اجراي اظهار نظر پاياني پيگيري كنند. 
 
3ـ رسيدگي به شكايت ها از افرادي كه ادعا مي كنند حقوق آنان از سوي يك كشور طرف نقض شده است 
هفت نهاد معاهده حقوق بشر می توانند، اگر شرايطي خاص تحقق يافته باشد، به شکایتهايا ارتباطات از افراد مدعي اين كه حقوق آنان از سوي يك كشور طرف نقض شده، رسيدگي كنند. اين کمیته هاعبارتند از: كميته حذف تبعيض نژادي، كميته حقوق بشر، كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته كارگران مهاجر، كميته حقوق معلولان و كميته ناپديد شد نهاي اجباري.        تا سپتامبر 2008 ساز و كار شكايت هاي كميته كارگران مهاجر هنوزبه اجرا در نيامده و ساز و كار شكايت هاي ناپديدشدن هاي اجباري هنوز ايجاد نشده بود. پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي نيز به محض به اجرا در آمدن امكان شكايت افراد را فراهم می سازد. 
يك نهاد معاهده نمی تواند به  شكاي تهاي مربوط به يك كشور طرف رسيدگي كند مگر اين كه آن كشور صراحتا صلاحيت آن را براي انجام اين كار، چه با صدور      اعلاميهاي بر اساس ماده معاهده مربوطه يا باپذيرفتن پروتكل اختياري مربوطه، به رسميت شناخته باشد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره شكايت هاي فردي لطفا به فصل هشتم (تسليم شكايت درباره ادعاي نقض حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد. 
اطلاعات مشروح درباره شكاي تهاي فردي به نهادهاي معاهده (همچنين به نام دادخواست، عرضحال)، از جمله توصيه و دستورالعمل هايي درباره طرز تسليم شكايت، نيز در بخش نهادهاي معاهده حقوق بشر وب سايت OHCHR وجود دارد. 
 
4ـ شكايت ها و اختلاف هاي بين كشوري 
چند معاهده حقوق بشر شامل مفادي است كه به كشورهاي طرف امكان می دهد درباره نقضهاي ادعا شده معاهد هاي به وسيله كشور طرف ديگر به نهاد معاهده مربوطه شكايت كنند. تا سپتامبر 2008 از اين رويه ها هرگز استفاده نشده بود. 
 
5 ـ تحقيقات
 چهار نهاد معاهده ـ كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته حقوق معلولان و كميته ناپديد شد نهاي اجباري (پس از ايجاد) می توانند اگر اطلاعات موثقي دال بروجود نشان ههاي موجه از نقض جدي، شديد يا نظا ممند كنوانسيو نهاي مربوطه خود در يك كشور طرف دريافت كنند به تحقيقات محرمانه دست بزنند. تحقيقات درباره كشورهاي طرفي كه از اين رويه خارج شده، وبراين اساس با صراحت صلاحيت كميته مربوطه را براي انجام تحقيقات رد كرده اند، نمي تواند انجام شود. 17 
تحقيقات هر جا كه با اجازه و موافقت كشور طرفي انجام می شود، می تواند شامل ديداري از آن كشور نيز باشد. كميته پس از بررسي يافت ههاي چنين تحقيقاتي، آنها را همراه با اظهار نظر ها و توصيه هايي براي كشور طرف مربوطه مي فرستد. 
رويه تحقيق محرمانه است وهمكاري كشورطرف بايد درسراسرجريان اقدام جلب شود. 
 
اطلاعات به روز درباره تحقيقات را می توان در برگه اطلاعات شماره    30 نظام معاهده حقوق بشر سازمان ملل به دست آورد. 
 
6 ـ رويه هاي هشدار زود هنگام و اقدام فوري 
كميته حذف تبعيض نژادي از1993روي ههايي مربوط به هشدار زود هنگام و اقدام فوري 18
به وجود آورده است. هدف رویه هایهشدار زود هنگام پيشگيري از تبديل مشكلات موجود در كشورهاي طرف به مناقشات جديد يا پيشگيري از تكرار مناقشات است. هدف رویه هایاقدام فوري اين است كه نسبت به مسائلي واكنش نشان داده شود كه نيازمند توجه آني براي پيشگيري يا محدود كردن مقياس يا تعداد موارد نقض جدي كنوانسيون بین المللی حذف همه شك لهاي تبعيض نژادي است. از اين رویه هادر عمل به صورت همزمان استفاده مي شود. خود كميته يا طر فهاي ذينفع و علاقهمند، از جمله فعالان جامعه مدني ، مانند گروههاي بومي می توانند به آنها متوسل شوند و كمك بخواهند.
 
7         ـ اظهارنظر هاي كلي 
هر يك از نهادهاي معاهده حقوق بشر تفسير خود را از مفاد معاهده حقوق بشر كه بر آن نظارت می کند به صورت اظهارنظ رهاي كلي (كميته حذف تبعيض نژادي و كميته حذف تبعيض عليه زنان از عبارت »توصيه هاي كلي« استفاده مي كنند) منتشر مي سازد. 
 
اظهارنظرهاي كلي درباره اجراي يك كنوانسيون رهنمود ارائه مي دهند. آنها مسائلي گوناگون از تفسير جامع مفاد اساسي تا رهنمودهاي كلي درباره اطلاعات در زمينه مفاد مشخص معاهد هاي را پوشش می دهند كه كشورها بايد در گزار شهاي خود تسليم كنند. 
 
اظهارنظرهاي كلي و توصیه هاي كلي مصوب نهادهاي معاهده حقوق بشر سالانه گردآوري و تدوين مي شوند. براي دسترسي به آنهاواطلاعات درباره    روزهاي تصميم آينده از بخش نهادهاي معاهده حقوق بشر وب سايت OHCHR ديدن كنيد. 
 
8         ـ روزهاي بحث هاي كلي / گفتگوهاي موضوعي 
تعدادي از نهادهاي معاهده حقوق بشر روزهاي بحث كلي درباره يك موضوع يا مساله ويژه مورد علاقه برگزار مي كنند. اين بح ثهاي موضوعي معمولا به روي شركت كنندگان از بيرون ،مانند شركاي سازمان ملل، هيا تهايي از كشورهاي طرف و فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمانهاي غيردولتي، موسسات و نهادهاي دانشگاهي، انجمنها و اتحادي ههاي حرفه ایو صنفي و افراد كارشناس باز است حاصل اين بحث ها و گفتگوها می تواند به نهاد معاهده حقوق بشر در تدوين متن اظهارنظر كلي جديد كمك كند. همچنين می تواند به كشورها و ساير عوامل ذينفع به درك مقتضيات معاهده ياري دهد.
 
9         ـ ديدار سالانه روساي نهادهاي معاهده حقوق بشر و جلسه بين كميته ها  ديدار سالانه روساي نهادهاي معاهده حقوق بشر در ژنو صورت م يگيرد و مجمعي براي اعضاي نهادهاي معاهده حقوق بشر است تا درباره كار خود بحث و روشهاي موثرتر كردن كل نظام نهاد معاهده را بررسي كنند. مسائل بررسي شده در اين جلسات شامل كارآمدتر كردن و بهبود كلي رویه هایگزارش دهي حقوق بشر، هماهنگ كردن روشهاي كار كميته ها، پيگيري كنفرانس هاي جهاني و مسائل مالي بوده است. مشور تهاي غير رسمي با  كشورهاي طرف وشركاي سازمان ملل وسازمانهاي غيردولتي نيزازویژگیهاي ديدارهاي روسا بوده است. 
ديدار هاي بين كميته ها شامل روساي هر يك از نهادهاي معاهده حقوق بشر و دو عضو ديگر از هر كميته است. حضور نمايندگان بيشتر در جلسات بين كميته ها امكان بحث مشروح تر درباره توصیه ها در زمينه مسائل مربوط به روشهاي كار وسایر مسائل را نسبت به جلسات سالانه روساي کمیته هافراهم می سازد. 
براي اطلاعات به روز درباره جلسات سالانه روساي نهادهاي معاهده حقوق بشر و جلسات بين كميته ها به وب سايت OHCHR مراجعه كنيد. 
 
10      ـ  اصلاح نهاد معاهده 
رویه هاو روشهاي كار نهادهاي معاهده حقوق بشر به عنوان بخشي از اصلاحات در سطح كل نظام ملل متحد كه سازمان در سا لهاي اخير انجام داده مورد بحث بوده است. 19  اصلاح نهاد معاهده حقوق بشر تاكنون بر هماهنگي و سازگاري روشهاي كار، از جمله در پيش گرفتن »بهترين روش ها« و كارآمدتر كردن ساز و كارهاي گزار شدهي كشور طرف از طريق استفاده از سند اصلي مشترك، و گزارش هاي هدفمند ويژه معاهده متمركز بوده است. 20 
به علاوه، نهادهاي معاهده حقوق بشر مشغول فعاليت هستند تا بين خود و شوراي حقوق بشر، به ويژه با توجه به بررسي ادواری جهاني همكاري موثر به وجود آورند، و روشهايي براي تعامل بيشتر با ماموریتدارانرويه هاي ويژه ايجاد كنند.   21  با توجه به تكثير و ازدياد نهادها و رویه هایمعاهده حقوق بشر، درباره اصلاحات ساختاري بيشتر از جمله، چنان كه در 2005 از سوي خانم لوئيزآربور كميسر عالي حقوق بشر وقت پيشنهاد شد، ايجاد نهاد معاهده دائمي متحد نيز بحث شده است. 
 
ج ـ چگونه به نهادهاي معاهده حقوق بشر دسترسي يافته و با آنها كار كنيم  كار با نهادهاي معاهده حقوق بشر روشي بسيار موثر براي جامعه مدني به منظور مساعدت به تحقق حقوق بشر و ايجاد رهنمودهاي عيني و ملموس بوده است. جامعه مدني در سطح ملي نقشي حياتي از طريق فعالیتهاي نظارتي، حمايتي و پيگيري مربوط به كار نهادهاي معاهده ايفا می کند. فعاليت  نهادهاي معاهده حقوق بشر از مشاركت فعالانه عوامل و فعالان جامعه مدني در مراحل گوناگون چرخه گزار شدهي و در فرآيندهايي مانند دادخواهي، تحقيقات و هشدار زود هنگام سود برده است.
 
سازمانهاي غيردولتي همواره فعالان اصلي جامعه مدني بود هاند كه با نهادهاي معاهده حقوق بشر، به ويژه در جلسات نهاد معاهده، همكاري كرد هاند. ديگر عوامل و فعالان جامعه مدني، مانند كارشناسان و مدافعان حقوق بشر، نمايندگان موسسات دانشگاهي و پژوهشي، و اعضاي گروههاي حرف هاي، نيز غالبا به فرآيند گزار شدهي مساعدت می کنند.
همكاري آنها، به ويژه در زمينه ارائه اطلاعات به كميته ها يا شركت در جلسات، اغلب از سوي سازمانهاي غيردولتي آشنا و فعال در ساز و كار گزارش دهي نهادهاي معاهده حقوق بشر ،تسهيل می شود. 
 
كنوانسيون حقوق كودكان، كنوانسيون بين المللي حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان و كنوانسيون حقوق معلولان با صراحت نقشي را براي »ديگر نهادهاي صلاحيتدار« در كار نهادهاي معاهده مربوطه خود پيش بيني كرده اند كه در مورد دو كنوانسيون نخست منظور آنها سازمان هاي غيردولتي تعبير و تفسير شده است. به علاوه، كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و كميته حقوق كودكان رهنمودهايي را در زمينه مشاركت
جامعه مدني در كارخود (در اين موارد با تمركز ويژه بر سازمان هاي غيردولتي) تصويب كرده اند.
  22
 
روشها براي تعامل فعالان جامعه مدني از يك نهاد معاهده حقوق بشر با نهاد ديگر فرق دارد.
اين تفاوتها در پيوست اين فصل شرح داده شده اند. 
 
1 ـ حمايت از تدوين اسناد بين المللي جديد و تصويب يا پيوستن به معاهدات موجود 
 
جامعه مدني می تواند در زمينه ايجاد و تدوين اسناد بین المللی جديد نقشي مهم ايفا كند.
فعالان جامعه  مدني با طرفداري از ايجاد معاهده جديد و حمايت از تصويب آن به وسيله
كشورها، می توانند به تقويت معيارها و ضوابط بین المللی و حمايت از حقوق بشر كمك كنند.  نقش جامعه مدني در ايجاد ضوابط حقوق بشر بين المللي جديد  كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت و پروتكل اختياري آن
 
مجمع عمومي در دسامبر 2006 كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت و پروتكل اختياري آن را تصويب كرد. جامعه مدني، به ويژه اشخاص دارای معلوليت و سازمانهاي نماينده آنان، در هر مرحله از مسير منتهي به تصويب اين اسناد نقشي حياتي ايفا كردند. نمايندگان جامعه مدني در مذاكرات متون شركت كردند و اكنون در حمايت از تصويب آنها به وسيله كشورها فعال هستند. 
بحث درباره كنوانسيون حقوق معلولان از       2002 تا 2006 طول كشيد كه از نظر طول مدت   مذاكره سريع ترين معاهده حقوق بشر بود. خانم لوئيز آربور، كميسر عالي وقت به مناسبت تدوين آن با اشاره به همكاري ب يسابقه بين كشورها، سازمان ملل، جامعه مدني و نهادهاي ملي حقوق بشر در تهيه متن اين  معاهده جديد اظهار داشت: 
م يخواهم به جامعه اشخاص دارای معلوليت اداي احترام كنم كه انگيزه  تزلزل ناپذير و استوار براي اين فرصت تاريخي را فراهم كرد. نقش آنها سرنوشت  ساز بود. سرنوشت  سازتر از هر اعلاميه يابيانيه و سخني، جنبش اشخاص دارای معلوليت ثابت كرد قادر است ـ  با توجه به معنی کامل این واژه ـ به منظور دستيابي به آرمان مشروع خود براي برخورداري از برابري و عدالت، با كمك نيروي قانون، مبارزه كند. 
 
كنوانسيون بين المللي حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري  فعالان جامعه مدني، به ويژه انجمنهاي خانواد ههاي قربانيان ناپديد شدن اجباري، ازشركت كنندگان فعال در جلسات گروه كاري كميسيون پيشين حقوق بشر بودند كه پيشنويس كنوانسيون را تهيه كرد. خانم مارتا اوكمپود و اسكوئز، كه دخترش از قربانيان ناپديد شدن اجباري در آرژانتين بود، مدت 30 سال از خاتمه دادن به روش ناپديد شدن و تدوين سندي بین المللی براي برخورد با اين موضوع حمايت كرده و نماينده فدراسيون آمريكايي انجمن اقوام افراد بازداشت ـ ناپديد شده (FEDEFAM) در جلسات گروه كاري بود. خانم واسكوئز در جلسه افتتاحيه شوراي حقوق بشر، در 22 ژوئن 2006، پيش از تصويب كنوانسيون، گفت: 
درمه 1977 به جنبش نوپاي مادران پلازادمايو پيوستم ... همراه با آن زنان ديگر فرآيندي آموزشي را شروع كردم. ك مكم پي بردم فقط در جستجوي دختر و دامادم نيستم بلكه دنبال همه پسران و دختران ناپديد شده آرژانتين، و آمريكاي لاتين، و امروز براي همه ناپديد شدگان دنيا هستم. 
مايلم بدانيد كه پس از بازداشت و ناپديد شدن يك عزيز، به اين نتيجه دردناك رسيديم كه پاسخي نبود كه بتوان پيدا كرد، هيچ كمك و حمايتي وجود نداشت، همچنان كه هيچ حكم و فرمان قضايي و حقوقي معتبري در كار نبود و وقتي ميان ياس و نااميدي به سوي جامعه بين المللي دست دراز كرديم پي برديم در آنجا نيز هيچ سند مناسبي موجود نيست. به اين دليل است كه بار ديگر به اينجا آمد هايم، آقاي رئيس تا از شما و نمايندگان محترم شوراي حقوق بشر درخواست كنيم تا سرانجام كنوانسيون را تائيد كنيد. ما راهي طولاني را پيمود هايم، همراه با موفقيت و سرخوردگي، اما امروز به همه شما رو م يآوريم تا ديگر در جهان ماانسانی با ناپديد شدن  اجباري قرباني این شکل از جنايت عليه بشريت نشود. 
 
اگر كشوري هنوز به معاهد ه  يا پروتكلی اختياري نپيوسته يا آن را تصويب نكرده، فعالان جامعه مدني ملي می توانند دولت آن را تشويق كنند با هماهنگ كردن تلا شهاي خود با نهادهاي ملي حقوق بشرورسان ههاي ملي و / يا با افزايش آگاهي عمومي درباره آن، چنين كند. 
 
براي اطلاع از وضعيت تصويب معاهدات و پروتك لهاي اختياري حقوق بشر به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
2 ـ  نظارت بر تعهدات گزارش دهي كشورهاي طرف
 
كشورهاي طرف غالبا ـ به دلايل متفاوت ـ قادر نيستند به تعهدات خود در زمينه گزارش دادن عمل كنند. جامعه مدني می تواند دول تها را به رعايت ضرب الاج لهاي گزار شدهي تشويق كرده و  آگاهي عمومي را درباره تعهد يك كشور براي تسليم گزارش در زماني مفروض تشويق كند. فعالان جامعه مدني همچنين می توانند اطلاعات تكميلي درباره اجراي معاهده كه در جريان فعالیتهاي خود گرد آورد هاند در اختيار كشورها قرار دهند و با همکاری كشورها در جهت اجراي معاهده كار كنند. 
اگر يك كشور طرف طي مدتي طولاني گزارشي تسليم نكرده و به درخواس تهاي يك كميته براي دادن گزارش پاسخ نداده، نهادهاي معاهده حقوق بشر می توانند موقعيت را در آن كشور در يكي از جلسات خود بدون گزارش آن كشور طرف بررسي كنند. اين اقدام به رويه بررسي مشهور است. 
فعالان جامعه مدني، همراه با سازمان هاي همکار سازمان ملل، مي توانند با دادن اطلاعات به رويه بررسي كمك كنند. كميته فوق بر مبناي اين اطلاعات و گفتگو با
كشور طرف مورد بحث،اظهار نظر پاياني خود را، شامل توصيه ها، صادر خواهد كرد. 
 
3 ـ تسليم اطلاعات كتبي 
کمیته هادر طول چرخه گزار شدهي از دريافت اطلاعات بيشتر درباره همه حوز ههاي تحت پوشش معاهدات مربوط به خود استقبال می کنند تا به نحوي موثر بر اجراي آنها در كشورها نظارت نمايند. موثرترين روش تسليم اطلاعات بيشتر براي فعالان جامعه مدني ،         گزارش كتبي است. غالبا مفيدترين گزار شها آنهايي است كه با همكاري و هماهنگي تعداد بيشتري از فعالان جامعه مدني تهيه شده باشند. فعالان جامعه مدني به اين دليل تشويق می شوند مشتركا اطلاعات كتبي درباره يك كشور مفروض ارائه د هند. 
روشهاي تسليم اطلاعات از يك نهاد معاهده حقوق بشر تا نهاد ديگر متفاوت است. معمولا فعالان جامعه مدني بايد پس از تسليم گزارش كشور طرف به نهاد معاهده و پيش از رسيدگي به آن اطلاعات و مطالب را تسليم كنند.
 كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته حقوق كودكان از اطلاعات مكتوب از سازمانهاي غيردولتي ملي و بین المللی، و از ديگر فعالان جامعه مدني (به ويژه افراد كارشناس، موسسات دانشگاهي، انجمنهاي حرفه ایو صنفي و نمايندگان پارلما نها) در گروههاي كاري پيش از تشكيل جلسات خود براي تهيه كردن فهرس تهاي مسائل استقبال می کنند. كميته حقوق كودكان انتظار دارد اطلاعات كتبي دو ماه قبل از گروه كاري پيش جلسه آن تسليم شود. فعالان جامعه مدني، از جمله موسسات دانشگاهي و انجمنهاي حرفه ایو صنفي، ميتوانند اطلاعات كتبي را به نيروهاي ضربت گزارش كشوري كميته ضد شكنجه و كميته حقوق بشر نيز تسليم كنند. 
اطلاعات مكتوب تسليم شده به نهادهاي معاهده حقوق بشر معمولا به عنوان اطلاعات عمومي به شمار آورده می شود. با اين حال کمیته هااگر مشخصا درخواست شود، اطلاعات را محرمانه تلقي خواهند كرد. 
گزار شهاي كتبي تسليم شده به وسيله فعالان جامعه مدني سند رسمي سازمان ملل محسوب نمي شوند، همچنان كه پيرايش يا ترجمه نيز نمي شوند. اما براي فعالان جامعه مدني مهم است بررسي كنند اطلاعات خود را به چه زبان(ها )يي تسليم كنند و اطمينان حاصل نمايند مطالب تسليم شده آنها به يكي از زبا نهاي كاري كميته(هاي) مربوطه باشد. 
 
پيش از تسليم اطلاعات مكتوب، كنترل مسائل زير حائز اهميت است:
•          آيا كشور مربوطه به سند مورد بحث پيوسته يا آن را تصويب كرده، و در صورت مثبت بودن جواب، شرايطي كه براي مفاد آن قائل شده تا چه حد  است.(معمولا قائل شدن شرط مانع از رسيدگي فعالان جامعه مدني به مسائل مشخص و طرح آنها در كميته نمی شود)؛ 
 
•          قرار است گزارش بعدي كشور چه زماني ارائه شود، و جلسه بعدي كميته مربوطه كي تشكيل شود. اين زما نها در فاصله كمي تا موعد آنها قابل تغيير
هستند. به اين دليل داشتن تماس منظم با دبيرخانه كميت ههاي مربوطه در دوره منتهي به تشكيل هر يك از آنها، مهم است. 
•          مسائل اصلي تحت بررسي كنوني يا در گذشته. براي فعالان جامعه مدني مهم است با محتواي گزارش هاي پيشين كشورهاي طرف مربوطه و  اظهارنظرهاي پاياني قبلی و فهرست هاي مسائل پيشين آشنا شوند؛ و  • رهنمودهاي گزار شدهي هر نهاد معاهده حقوق بشر متفاوت است         (تا فعالان جامعه مدني بتوانند بر نظارت بر ميزان مطابقت گزار شهاي كشورهاي طرف با اين رهنمودها ، کمک كنند.) 
 
ارائه گزارش كتبي 
مفيدترين راه فعالان جامعه مدني براي ارائه اطلاعات به نهادهاي معاهده حقوق بشر تهيه گزارش كتبي در كنار گزارش رسمي كشوري است. 
 
به فعالان جامعه مدني پيش از شروع نگارش گزارش آنها توصيه می شود با رهنمودهاي مشخص گزارش  نويسي نهاد معاهده حقوق بشر مفروض آشنا شوندوگزارش هاي كتبي را شبيه ساختار گزار شهاي رسمي كشوري ارائه دهند. هدف آنها بايد تجزيه و تحليل منظم ميزان متابعت از قوانين،سياست هاوروش هاي كشورطرف ازاصول وضوابط معاهده فوق باشد. 
 
گزارش هاي كتبي بايد: 
•          روشن و دقيق، مشخص، منصفانه و واقعي باشند؛ 
•          آنچه را كه نويسندگان آنها به عنوان مشكل در اجرا م يبينند برجسته و مشخص كند و توصيه هاي عيني وملموس براي بهبودوضعيت حقوق بشردركشورمفروض ارائه دهد؛ 
•          هر چه سري عتر پيش از رسيدگي به گزارش كشور مربوطه در زمان اعلام شده ،تسليم شود زيرا اين كار به نهادهاي معاهده حقوق بشر امكان می دهد هنگام آماده كردن فهرس تهاي مسائل، آماده شدن براي جلسات و تهيه متن اظهار نظر پاياني، گزارش كتبي را مورد بررسي قرار دهند. 
 
رهنمودها: 
•          اطلاعاتي كه فعالان جامعه مدني ارائه می دهند بايد ويژه آن كشور و مربوط به ماموريت نهاد معاهده حقوق بشر كه خطاب به آن است، باشد. در صورت امكان بايد با اشاره مستقيم آن ماده معاهده را كه ظاهرا دارد نقض می شود، مشخص كند؛  •            ادعاي نقض حقوق بشر بايد هميشه با مدرك و سند مناسب و مربوطه همراه باشد؛ 
•          همه اطلاعات بايد داراي منبع درست باشند. هنگام اشاره به سندي در سازمان ملل بايد شمار ههاي پاراگراف قيد شود زيرا شماره صفحات از يك زبان به زبان ديگر تفاوت دارد. اين امردر مورد نقل مطالب گزار شهاي كشوري نيز بايد رعايت و به نسخه رسمي سازمان ملل آنها اشاره شود؛ 
•          يك نسخه الكترونيك و چند نسخه چاپي بايد به دبيرخانه نهاد معاهده حقوق بشر مربوطه تحويل شود زيرا دبيرخانه امکان توليد دوباره مطالب جامعه مدني را ندارد؛ 
•          اسناد داراي زبان توهين آميز، پذيرفته نمي شود.
 
 اطلاعات كتبي جامعه مدني كه به جلسات ويژه نهاد معاهدات تسليم شده             دربخش نهادهاي معاهده حقوق بشروب سايت OHCHR يا، در مورد كميته حقوق كودكان ،دروب سايت شبكه اطلاعات حقوق كودكان (گروه سازمان غيردولتي براي كنوانسيون حقوق كودكان) دردسترس است. 
 
لطفا براي اطلاعات درباره تسليم مطالب و اطلاعات كتبي ويژه هر نهاد معاهده حقوق بشر به جدول هاي انتهاي همين فصل نگاه كنيد. 
 
دوره هاي فشرده (کارگاه های)آموزشي درباره نوشتن گزارش در زمينه اجراي ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي 
 
دفتر ميداني OHCHR در گرجستان درژوئن 2007 براي نمايندگان 20 سازمان غيردولتي دوره آموزشي فشرده درباره تسليم گزارش به كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در شهر تفليس برگزار كرد. دو عضو كميته به برگزاري  اين دوره كمك كردند و هدف آن: 
•          افزايش آگاهي از اسناد بین المللی حقوق بشر، ساز و كارهاي نظارتي آنها و نقش ويژه سازمان هاي غيردولتي؛ 
•          افزايش درك از اصول برابري، عدم تبعيض و مشاركت در اجراي ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي؛ و 
•          افزايش دانش از نقش جامعه مدني در نظارت بر پيشرفت در اجراي اين ميثاق، بود. 
 
به عنوان اقدامي براي پيگيري اين برنامه آموزش ظرفيت سازي، چند جلسه ميزگرد با سازمانهاي غيردولتي محلي طي 2007 تشكيل شد.
 
4 ـ شركت و مساعدت به جلسات نهاد معاهده حقوق بشر  شركت در جلسات 
به گزار شهاي كشورهاي طرف در جلسات علني رسيدگي می شود و فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظر در آنها شركت كنند. شركت در جلسات نهاد معاهده حقوق بشر فعالان جامعه مدني را به انجام امور زير قادر می سازد: 
•          كل اعضاي كميته يا تك تك اعضاي آن را در جريان مسائل قرار دهند 
•          شاهد گفتگو بين كميته و كشور مربوطه باشند؛ و 
•          به اطلاعات دست اول درباره موضوعات مطرح شده و توصیه هاي كميته دست يابند.
 
مقررات و روشهاي حاكم بر مشاركت جامعه مدني در جلسات كميته، و دوره پيش از تشكيل جلسات، بين كميته ها متفاوت است. 
 
مجوز شركت در جلسات نهاد معاهده حقوق بشر بايد از قبل از دبيرخانه مربوطه درخواست شود. 
 
كمك به جلسات 
فعالان جامعه مدني، از جمله افراد كارشناس، دانشگاهيان و نمايندگان گروههاي حرفه ایمی توانند نقشي فعالانه در جلسات كميته داشته باشند.آنان اگرچه در گفتگوي بين كشور طرف و كميته شركت نمي كنند، مي توانند درباره مسائل گنجانده شده در مطالب كتبي تسليمي خود با اعضاي كميته مشورت كنند.
 
بيشترکمیته هازماني را براي مشورت شفاهي با فعالان جامعه مدني اختصاص می دهند.براي اطلاعات بيشتر درباره مشورت شفاهي در جلسات كميته و گروههاي كاري پيش از اجلاس، به پيوست اين فصل نگاه كنيد. 
 
جلسات كميته 
كميته حقوق بشر، كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، كميته ضد شكنجه ،كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته كارگران مهاجر براي مشور تهاي شفاهي در جريان جلسات گزار شدهي خود وقت اختصاص می دهند. اين امر فرصتي در اختيار فعالان جامعه مدني قرار می دهد تا مسائل اساسي گنجانده شده در گزار شهاي كتبي خود را به كميته ها عرضه كنند. 
لطفا توجه داشته باشيد، به استثناي كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و كميته حذف تبعيض عليه زنان، كه جلسات آنها علني است، اطلاع رساني شفاهي به وسيله فعالان جامعه مدني در جلسات غير علني صورت م يگيرد.
 
گروه هاي كاري پيش از تشكيل جلسات 
كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته حقوق كودكان زماني مشخص را به فعالان جامعه مدني اختصاص می دهند تا به گروههاي كاري پيش از تشكيل جلسات كمك كنند. در حالي كه كميتههاي ديگر ممكن است  امکان ومجرايي رسمي براي چنين مساعدتي فراهم نكنند اما امكان ترتيب ديدارهاي غيررسمي با اعضاي کمیته هابا تماس با دبيرخانه كميته مربوطه وجود دارد. 
كم كهاي جامعه مدني به گروههاي كاري پيش از تشكيل جلسات را ميتوان در فهرست هاي موضوعات ارسالي براي كشورهاي طرف گنجاند. گروههاي كاري پيش از جلسات همچنين فرصتي براي فعالان جامعه مدني فراهم م يسازند تا اطلاعات يا گزارش هاي كتبي تسليم كنند. بيشتر كميتهها به نمايندگان دولت ها اجازه نمي دهند در ديدارهاي پيش از جلسات حاضر باشند. 
 
رهنمودها براي ارائه اطلاعات شفاهي در جلسات نهاد معاهده حقوق بشر و گروه هاي كاري پيش از جلسات 
•          اطلاعات شفاهي بايد مربوط به معاهده مشخصی باشد؛ 
•          سخنان شفاهي(سخنران) بايد به محدوديت زماني تعيين شده كميته احترام بگذارد؛ 
•          در چنين جلساتي معمولا امكانات ترجمه وجود دارد، و نمايندگان جامعه مدني بايد اطمينان حاصل كنند امکان ارائه متن كتبي اطلاعات شفاهي خود را به مترجمان داشته باشند؛ 
•          هيات هاي كوچك به خوبي هماهنگ شده معمولا موثرتر از گروه هاي بزرگ ناهماهنگ هستند؛ و 
•          بيان هتاكانه و تهاجمي پذيرفته نخواهد شد و كساني كه از چنين زباني استفاده كنند ممكن است ازحضوردرجلسه محروم شوند. 
 
به سازمان هاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني يادآوري مي شود از قبل با دبيرخانه كميته مربوطه تماس بگيرند تا برنامه حضورخود را رسما به آن اطلاع دهند.
 
 اطلاع رساني غير رسمي 
جلسات کمیته هامعمولا فرص تهايي براي فعالان جامعه مدني فراهم می سازد تا به صورت غيررسمي با اعضاي کمیته هاديداركنند. اطلاع رساني غيررسمي را كه معمولا به وسيله سازمان هاي غيردولتي ترتيب داده مي شوند مي توان به عنوان رويدادهاي جانبي در حاشي ههاي ديدارهاي رسمي، بيشتردرفاصله فرصت ناهار(از              13تا 15) ترتيب داد.لطفا توجه داشته باشيدفراهم کردن امكان ترجمه براي اطلاع رساني »وقت ناهار« وجود ندارد. 
تمركزجلسات غيررسمي بايد برمسائل وكشورهايي باشدكه كميته مربوطه درحال رسيدگي به مسائل آن است. اطلاع رساني غيررسمي معمولاطي روزپيش يادرطول روزبررسي گزارش رسمي كشورمربوطه انجام مي شود. احتمال اين كه تعداد بيشتري ازاعضاي كميته ها درجلسات اطلاع رساني سازمان داده وهماهنگ شده ترحضوريابند واحتمال موثرتر بودن آنها ازاطلاع رسان يهاي متعدد درباره مسائل متفاوت فراوان بيشتراست. بنابراين به فعالان جامعه مدني توصيه می شود فعالیتهاي خود را هماهنگ كنند. 
دبيرخان ههاي کمیته هادر بعضي موارد می توانند با تامين اتاق و وسائل و يا اطلاع دادن به اعضاي کمیته هادرباره جلسات اطلاع رساني، انجام آنها را تسهيل كنند.
 
5 ـ پيگيري اظهارنظرهای پاياني نهادهاي معاهده حقوق بشر 
 
هنگامي كه جلسه كميته تشكيل و اظهارنظرهای پاياني تدوين شده، جامعه مدني می تواند انجام فعالیتهاي پيگيري را در سطح  ملي براي افزايش آگاهي درباره توصیه ها و تشويق كشور طرف براي اجراي اظهارنظرهای پاياني به عهده بگيرد. 
بنابراين مهم است كه فعالان جامعه مدني با اظهارنظرهای پاياني تدوين شده کمیته هاآشنا باشند. 
 
براي دريافت اي ميل مربوط به اعلام توصيه هاي نهاد معاهده به وب سايت OHCHR مراجعه كنيد. 
 
جامعه مدني می تواند به روشهاي زير براي پيگيري اظهارنظرهای پاياني نهاد معاهده حقوق بشر اقدام كند: 
•          كار به اتفاق دولت براي كمك به آن در انجام تعهدات خود؛ جامعه مدني اغلب به عنوان رابط براي ترويج اصلاحات قضايي ملي و تدوين سياس تهاي ملي اقدام می کند. فعالان جامعه مدني همچنين می توانند از اظهارنظرهای پاياني کمیته هابه عنوان مبنايي براي گفتگو با دولت ها و برنامههاي اقدام خود استفاده كنند؛ 
•          نظارت بر وضعيت حقوق بشر در كشورهاي ويژه و اقدامات انجام شده محلي براي اجراي اظهارنظرهای پاياني كميت هها؛ 
•          افزايش آگاهي درباره مذاكرات جلسات كميته، توصیه هايي كه كشورهاي طرف لازم است اجرا كنند، وچگونه از اظهارنظرهای پاياني می توان براي تقويت امكان برخورداري از حقوق بشردرسطح ملي استفاده كرد. اين كار را می توان با ترتيب بحث هاي موضوعي، ميزگردها، سمينارها و دوره هاي آموزشي فشرده؛ ترجمه و انتشار اظهارنظرهای پاياني؛ياباهمكاري با نهادهاي ملی حقوق بشرورسان ههاي ملي انجام داد. 
•          كمك به كار نهادهاي معاهده حقوق بشر       با قرار دادن کمیته هادر جريان پيشرفت دول تها دراجراي توصیه ها و اظهارنظرهای پاياني، ودادن اطلاعات متمركزوهدفمند به آنها.
 
6  ـ طرز تسليم شكايت فردي به نهادهاي معاهده حقوق بشر 
هر فردي ادعا كند حقوقی که وي بر اساس معاهد هاي کسب کرده از سوی يك كشور طرف آن معاهده نقض شده می تواند به  كميته مربوطه شكايت كند ،مشروط بر اين كه آن كشور صلاحيت كميته را براي دريافت چنين شكايت هايي به رسميت شناخته باشد. شکایتهارا طر فهاي ثالث نيز می توانند مطرح كنند، از جمله فعالان جامعه مدني، از جانب يك فرد، اگر آن فرد رضايت كتبي به اين منظور داده باشد (»و كالتنامه«، اجازه اقدام) يا قادر به دادن چنين رضايتي نباشد. 
 
شكايت هاي فردي را تنها در صورتي مي توان تسليم كرد كه دادخواهي هاي داخلي به جايي نرسيده و همه راه های قانوني ديگر طی شده باشد.
 
براي اطلاعات بيشتر درباره شكاي تهاي فردي، لطفا به پيوست اين فصل و به فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد.
 
7  ـ ارائه اطلاعات براي تحقيقات محرمانه
 فعالان جامعه مدني، با دادن اطلاعات به کمیته هامی توانند بر تصميم کمیته ایبراي انجام تحقيقات محرمانه تاثير بگذارند. تحقيقات محرمانه ساز و كارهايي مهم هستند كه به فعالان جامعه مدني امكان می دهند موارد نقض و وضعي تهاي نگران كننده را به کمیته هااطلاع دهند. 
عامل شروع بيشتر تحقيقات محرمانه اطلاعات ارائه شده از سوي سازمانهاي غيردولتي بوده است. براي مثال، هفت تحقيق محرمانه انجام شده به وسيله كميته ضد شكنجه ( در برزيل، مصر، مكزيك، پرو، صربستان، مونته نگرو، سريلانكا و تركيه) همه بر مبناي اطلاعات دريافتي از سازمانهاي غيردولتي آغاز شد. كميته حذف تبعيض عليه زنان تحقيقی را (در مكزيك) تكميل كرده است. 
فعالان حقوق بشر در جریان تحقيق محرمانه نيز می توانند اطلاعات بيشتر ارائه دهند. 
 
 
مشاركت سازمان هاي غيردولتي در شروع تحقيقات محرمانه 
نخستين تحقيق بر اساس ماده 8 پروتكل اختياري كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان بر مبناي اطلاعاتي آغاز شد كه سه سازمان غيردولتي ـ              برابري اكنون، كاسا اميگا و كميته دفاع و حمايت از حقوق بشر مكزيك ـ به كميته حذف تبعيض عليه زنان دادند. اين اطلاعات درباره كشتار و ناپديد شدن  بيش از              200 زن در Ciudad Juarez در مكزيك بود. سازمانهاي غيردولتي فوق اطلاعات مشروح درباره ادعای آدم ربايي، تجاوز و قتل زنان از 1993 ارائه دادند. كميته متوجه شد اين اطلاعات موثق وحاكي از نشان ههاي نقض شديد و نظا ممند حقوق تصريح شده در كنوانسيون است. 
در جريان تحقيقات، در اكتبر 2003، سازمانهاي غيردولتي فوق اطلاعات ديگري دادند و فعالانه در ديدار دو عضو كميته از مكزيك شركت كردند. نتيجه مشاركت فعالانه  سازمانهاي غيردولتي و كشور طرف مربوطه گزارشي فراگير بود كه با تمركز بر دلايل ريش هاي خشونت عليه زنان و دادن توصیه هاي قاطع درباره تضمين تحقق حقوق تعيين شده در كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان، به موارد نقض حقوق و پس زمينه اجتماعي- فرهنگي كه اين رويدادها در آن رخ دادند، رسيدگي شده بود. 
گزارش فوق و پاسخ دولت مكزيك به آن در    وب سايت بخش پيشبرد حقوق زنان موجود است. 
 
فعالان حقوق بشر كه مايلند براي تحقيقات محرمانه اطلاعات بدهند آنها را به اين نشاني ارسال دارند: 
(نام كميته) 
[Name of Committee] c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
 
8 ـ ارائه اطلاعات براي رويه هاي هشدار زود هنگام و اقدام فوري
 
 اطلاعات تسليم شده به وسيله فعالان حقوق بشر می تواند به شروع رویه هایهشدار زود هنگام و اقدام فوري از سوي كميته حذف تبعيض نژادي كمك كند. در گذشته اين رویه هادر نتيجه اطلاعات دريافتي از سازمانهاي غيردولتي و گروههاي بومي شروع شد هاند. 
 
براي دریافت اطلاعات بيشتر درباره شكايت هاي فردي لطفا به پيوست همين فصل و فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد. 9 ـ شركت و كمك به جلسه سالانه روسا و جلسه بين كميته اي 
 
شركت فعالان حقوق بشر به عنوان ناظر در اين جلسات آزاد است.
 
دستور كار جلسه بين  کمیته ای ماده اي دارد كه به سازمانهاي غيردولتي اجازه می دهد درباره موضوعات كلي مربوط به انجام وظيفه، رویه هاو روشهاي كار نهادهاي معاهده مستقيما با اعضاي كميته همكاري كنند. 
 
د ـ منابع OHCHR 
صفحات وب نهاد معاهده حقوق بشر OHCHR 
 
اطلاعات و اسناد مربوط به نهادهاي معاهده حقوق بشر در                وب سايت OHCHR در اختيار عموم قرار دارد. هر نهاد معاهده صفح هاي اختصاصي در اين وب دارد كه اطلاعات درباره خود معاهده، تصوي بهاي جدید ، جلسات گذشته و آينده كميته، روشهاي كار و اطلاعات ديگر در آن موجود است. 
علاوه بر اين ،پايگاه داده هاي نهادهاي معاهده در وب سايت OHCHR مجموع هاي از اسناد مربوط به نهادهاي معاهده، از جمله گزار شهاي كشورهاي طرف، شامل اظهار نظ رهاي پاياني، اظهارنظرهاي كلي و تصميمات درباره ارتباطات فردي ارائه می دهد. 
 
برگه هاي اطلاعات OHCHR 
برگ ههاي اطلاعات OHCHR نيز درباره معاهدات حقوق بشر بین المللی و نهادهاي معاهده حقوق بشر اطلاعات می دهند. فهرست جديد برگ ههاي اطلاعات OHCHR كه مرتبا به روز می شود در بخش نشريات وب سايت OHCHR موجود است. 
 
DVD نهادهاي معاهده OHCHR »حقوق بشر را به خانه ها مي آورند« OHCHR وسيل هاي آموزشي درباره كار نهادهاي معاهده به صورت دي وي دي با عنوان
 نهادهاي معاهده: آوردن حقوق بشر به خان هها« توليد كرده است كه می توانيد آن را از» OHCHR Publications and Information Desk. Contact publications@ohchr.org.
  بخواهيد.
 
Extranet  اكسترانت  
 سه نهاد معاهده حقوق بشر صفحاتي را در OHCHR Extranet به خود اختصاص داد هاند:
كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان و كميته كارگران مهاجر. 
صفحه اكسترانت در هر نهاد معاهده جزئيات گزار شهاي كشورها، گزار شهاي جامعه مدني، اطلاعات مربوط به جلسات کمیته هاو اطلاعات مربوطه ديگر را ثبت می کند. 
 
دسترسي به صفحه اكسترانت مستلزم داشتن واژه عبور است. در صفحه شوراي حقوق بشر وب سايت OHCHR فرم آنلاين را پر كنيد سپس واژه عبور و نام استفاده كننده لازم با اي ميل براي شما ارسال خواهد شد. 
 
شاخص حقوق بشر جهاني 
شاخص (Index) حقوق بشر جهاني ابزار اطلاعاتي آنلاينی است كه در اصل براي تسهيل دسترسي به اسناد حقوق بشر طراحي شد             كه نهادهاي معاهده حقوق بشر سازمان ملل و رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر منتشر شده است. وب سايت جديد (كه از طريق وب سايت OHCHR قابل دسترسي است) داراي همه اظهارنظ رهاي پاياني صادر شده نهادهاي معاهده ازسال 2000، و نتيجه          گيريها و توصيه هاي رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر مربوط به كشورهاي معين است كه از 2006 تصويب شده است.
اين وب سايت جديد به زودي امكان دسترسي به توصیه هاي ارائه شده در چارچوب ساز و كار بررسي ادواری جهاني شوراي حقوق بشر را نيزفراهم خواهد كرد. 
 
 
پيوست: تصویری کلی از نهاد معاهده حقوق بشر 
در حالي كه کمیته هافعالیتها، رویه هاو روشهاي مشترك دارند، هر كدام شرایط و مقررات  ویژه خود را نيز دارد. اطلاعات زير تصويري كلي از هر يك از نهادهاي معاهده حقوق بشر ارائه می دهد.
 
كميته حقوق بشر 
بر (اجراي) ميثاق بین المللی حقوق مدني و سياسي (ICCPR)         و پروتكل اختياري آن نظارت می کند .
تعداد اعضا 
18 كارشناس مستقل كه براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب شد هاند. 
جلسات
اين كميته هر سال سه بار جلسات سه هفت هاي، معمولادر مارس در مقر سازمان ملل در نيويورك ودر ژوئيه و اكتبر / نوامبر درمرکز سازمان ملل در ژنو تشكيل می دهد. 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف نخستين بار بايد يك سال پس از اين كه طرف ميثاق شدند و سپس هرگاه كميته بخواهد (بين سه تا پنج سال) گزارش دهند. اظهارنظ رهاي پاياني گزارش پيشين معمولا مشخص می کند گزارش بعدي چه زماني بايد ارائه شود. 
 
تسليم اطلاعات كتبي 
سازمانهاي غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند موسسات دانشگاهي يا پژوهشي و انجمنهاي حرف هاي، می توانند اطلاعات يا گزار شهاي كتبي به دبيرخانه كميته تسليم كنند. اين كار در هر زمان می تواند انجام شود، اما بهتر است دو هفته پيش از جلس هاي كه در آن گزارش كشور مفروض قرار است بررسي شود و شش هفته قبل از جلسه نيروي ضربت گزارش كشوري انجام شود كه فهرست مسائلي را تعيين مي كند كه بايد در جلسه بعدي كميته بررسي شود. همه اطلاعات بايد به صورت الكترونيك و چاپي (حداقل 25 نسخه) به دبيرخانه كميته در نشاني زير تسليم شود. 
 
شركت در جلسات كميته 
سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظر در جلسات كميته شركت كنند. آنها براي انجام اين كار نخست لازم است از دبيرخانه به نشاني زير تقاضاي اجازه كنند. در روز نخست جلس هاي كه گزارش كشور طرف در آن بررسي خواهد شد، كميته براي فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمانهاي غيردولتي زماني اختصاص می دهد تا در جلسه غير علني مسائل را شفاهي  اعلام کنند. اطلاع رساني تکميلی معمولا درزمان صرف صبحانه وناهار ترتيب داده مي شود تا سازمان هاي غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني بتوانند اطلاعات جديد و ويژه آن كشور ارائه دهند. 
نيروي ضربت گزارش كشوري در خلال جلسات كميته به طور خصوصي ديدار می کند تا فهرست مسائل مربوط به گزار شهاي كشوري را آماده كند كه در جلسه بعدي كميته بررسي خواهد شد. به اين منظور فعالان جامعه مدني می توانند ترتيب تشكيل جلسه اطلاع رساني غيررسمي با اعضاي كميته را بدهند. 
 
شكايت هاي فردي 
شكايت هاي فردي بر اساس پروتكل اختياري اول ميثاق را می توان به اين نشاني فرستاد:  
Petitions Team
Office of the United Nations
High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: + 41 (0)22 917 90 22
(particularly for urgent complaints)
E-mail: tb-petitions@ohchr.org
جزئيات تماس با دبيرخانه کميته حقوق بشر
c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: + 41 (0)22 917 90 29
Phone: +41 (0)22 917 93 32 or
+41 (0)22 917 93 95
براي كسب اطلاعات بيشتر درباره كميته حقوق بشر به برگه اطلاعات شماره 15 (تجديد نظر 1) نگاه كنيد. براي اطلاعات بيشتر درباره پروتكل اختياري اول ميثاق لطفا به بخش نهادهاي معاهده وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
فرم نمونه شكايت در پيوست هاي فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب وجود دارد.
 
 کميته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی
بر (اجرای) ميثاق بين المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی( (ICESCR     نظارت می کند. توجه داشته باشيد که شورای حقوق بشر پروتکل اختياری این ميثاق را در ژوئن
2008تصویب کرد.  مجمع عمومی نيز قرار بود آن را در 2008 تصویب کند.
تعداد اعضا
18کارشناس مستقل که برای دوره های 4ساله قابل تمدید انتخاب شده اند.
جلسات 
اين كميته سالي دو بار جلسات سه هفت هاي با گروه كاري پيش جلس هاي يك هفت هاي ،معمولا در مه و نوامبر در سازمان ملل در ژنو برگزار می کند. 
زمان گزارش دهي 
اگر چه ميثاق فاصله بين گزار شها را مشخص نمی کند معمول است كه كشورهاي طرف ابتدا طي دو سال نخست متعهد شدن به اين ميثاق و پس از آن هر پنج سال يك بار، يا به فاصله ديگري كه كميته بخواهد ،گزارش می دهند.
ارائه اطلاعات كتبي 
سازمانهاي غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند بنيادهاي پژوهشي، انجمنهاي حرفه ایو گروههاي بومي، می توانند براي جلسات گزار شدهي و جلس ههاي پيش از تشكيل جلسات، اطلاعات يا گزار شهاي كتبي به دبيرخانه تسليم كنند. اطلاعات را می توان در هر زماني تسليم كرد اما بهتر است حداقل يك هفته پي     شتر به دو شكل الكترونيكي و چاپي به نشاني زير تحويل شود. براي جلسات گزار شدهي حداقل        25 نسخه چاپي و براي گروه كاري پيش از جلسات حداقل 10 نسخه بايد تسليم شود. 
لطفا توجه داشته باشيد دبيرخانه هر اطلاعات كتبي را كه رسما از سوي فعالان جامعه مدني در رابطه با بررسي گزارش يك كشور طرف مشخص تسليم شده باشد در كمترين زمان ممكن در اختيار نماينده آن كشور قرار خواهد داد، مگر اين كه به وضوح مشخص شده باشد كه »محرمانه« است.
 
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل (ECOSOC) (يا آنهايي كه در مشاركت با يك سازمان غيردولتي هستند كه چنين موقعيتي دارد) مي توانند مطالب كتبي براي انتشار در زبانهاي كاري كميته در جلسات گزارش دهي آن به دبيرخانه بفرستند        .
مطالب سازمانهاي غيردولتي بايد مرتبط يا ماد ههاي ميثاق بوده، بر ضرور يترين مسائل از ديدگاه جامعه مدني استوار باشد، و بايد حداقل سه ماه پيش از تشكيل جلس هاي كه قرار است در آنها مطرح شوند، به دبيرخانه برسند. 
 
شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظر در جلسات كميته شركت كنند. آنها به اين منظور لازم است به نشاني زير با دبيرخانه براي گرفتن اجازه مكاتبه كنند. سازمانهاي غيردولتي، نهادهاي ملي حقوق بشر و افراد كارشناس می توانند در ساعات صبح نخستين روز جلسه گروه كاري مربوط به پيش از جلسه، كه معمولا از ساعت         30/10 صبح يك روز دوشنبه تا ساعت 13 برگزار می شود، و در جلسه غيررسمي سازمانهاي غيردولتي كه در نخستين روز هر جلسه گزارش دهي برگزار می شود، از ساعت 15 تا 16 به صورت شفاهي مطالب خود را مطرح كنند.حداکثر زمان براي طرح مطالب    15 دقيقه است. 
كميته در هر جلسه يك روز، معمولا دوشنبه هفته سوم، را به بحث موضوعي كلي از يك حق ويژه يا يك جنبه ويژه از ميثاق اختصاص می دهد. سازمانهاي غيردولتي تخصصي و ديگر شركت كنندگان جامعه مدني، از جمله دانشگاهيان، پژوهشگران و اعضاي گروههاي حرفه اي، مي توانند اسنادي مربوط به پيشينه مسائل تسليم كنند يا در روز بحث عمومي شركت نمايند. 
جزئيات تماس با دبيرخانه كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي 
Secretariat contact details
Committee on Economic, Social and Cultural Rights c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland Fax: +41 (0)22 917 90 29
براي اطلاعات بيشتر درباره كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به برگه اطلاعات شماره 16 (تجديد نظر شده 1) نگاه كنيد. 
براي اطلاعات بيشتر درباره همكاري جامعه مدني با كميته، لطفا به قسمت نهادهاي معاهده وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
 كميته حذف تبعيض نژادي 
بر اجراي كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي (ICERD)    نظارت می کند. 
تعداد اعضا 
18 كارشناس مستقل كه براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب شد هاند. 
جلسات 
كميته درسازمان ملل درژنو درفوريه واوت هرسال دو جلسه سه هفت هاي تشكيل می دهد. 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف ابتدا يك سال پس از متعهد شدن به كنوانسيون و سپس معمولا هر دو سال بايد گزارش دهند. با اين حال، آخرين پاراگراف اظهارنظرپاياني معمولا زمان ارائه گزارش بعدي را مشخص می کند.
 
ارائه اطلاعات كتبي 
سازمان های غيردولتي وديگر فعالان جامعه مدني، مانند انجمنهاي حرف هاي، موسسات دانشگاهي، گروههاي بوميان و موسسات تخصصي كه در موضو عهاي مربوط به محدوده فعاليت كميته كار مي كنندمي توانند به دبيرخانه اطلاعات يا گزارش هاي كتبي تسليم كنند. اين كاررادرهر زماني می توان انجام داد اما بهتر است دوماه قبل ازتشكيل جلسه كميته تحويل شود. 
يك نسخه الكترونيكی از اطلاعات كتبي و 37 نسخه چاپي بايد به دبيرخانه به نشاني زير تسليم شود. فعالان جامعه مدني ملي دارای منابع مالي محدود كه براي اجراي اين شرايط مشكل دارند می توانند ازAnti-Racism  Information Service (ARIS)  ، سازمان غيردولتي بین المللی در ژنو، كه براي دادن و گرفتن اطلاعات از كميته كمك می کند، ياري بخواهند؛ ARIS اين خدمت را براي سازمانهاي غيردولتي منطق هاي و ملي، ديگر افراد و گروه هاي حقوق بشر انجام مي دهد.
 
كميته همچنين اطلاعات كتبي را از جامعه مدني در رابطه با بررسي، بدون گزارش ،اجراي كنوانسيون از سوي كشورهاي طرفي كه گزار شهاي آنها حداقل پنج سال به تاخير افتاده، ودر رابطه با رویه هایهشدار زود هنگام و اقدام فوري آن م يپذيرد. فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غيردولتي می توانند اطلاعات را به كميته بفرستند و از آن درخواست كنند با وضعيتي كه آنها بر اساس اين رویه هافوري و اضطراري تشخيص مي دهند، برخورد كند. 
 
شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني می توانند فقط به عنوان ناظر در جلسات كميته شركت كنند. به اين منظور لازم است براي كسب اجازه حضور به دبيرخانه به نشاني زير نامه بنويسند. كميته در طول ساعات جلسه رسمي خود با سازمان های غيردولتي يا ديگر فعالان جامعه مدني ديدار نمی کند اما فعالان جامعه مدني می توانند وقت ناهار اولين روز رسيدگي به هر گزارش (بين 45/13 تا 45/14 دقيقه) نشست اطلاع رساني غير رسمي برگزار و از اعضاي كميته براي حضور در آ نها دعوت كنند. فعالان جامعه مدني بايد از دبيرخانه بخواهند اتاقي را براي اين كار اختصاص دهد. آنها همچنين می توانند از ARIS كمك بخواهند كه اين نشس تها را ترتيب می دهد.
 
 كميته مرتبا درباره مسائل مربوط به تبعيض نژادي و كنوانسيون آن نيز بحث هاي موضوعي برگزار می کند و از فعالان جامعه مدني، مانند دانشگاهيان، افراد كارشناس، سازمان های غيردولتي و نهادهاي تخصصي دعوت می کند حضور يابند و نظر خود را درباره موضوع مورد بحث بيان كنند. 
 
شكايت هاي فردي 
شكاي تهاي فردي بر اساس ماده 14 كنوانسيون را مي توان به نشاني زير فرستاد: 
Petitions Team
Office of the United Nations
High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 22
(particularly for urgent complaints)
E-mail: tb-petitions@ohchr.org
 
جزئيات تماس با دبيرخانه كميته حذف تبعيض نژادي 
c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
 
اطلاعات بيشتر درباره ARIS را مي توانيد در نشاني زير پيدا كنيد: 
Website: http://www.antiracism-info.org23 E-mail: centre-docs@antiracism-info.org
اطلاعات بيشتردرباره كميته حذف تبعيض نژادي دربرگه اطلاعات شماره12موجود است.
 
فرم نمونه شكايت در پيوست هاي فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب موجود است. 
 
 
كميته حذف تبعيض عليه زنان 
بر (اجراي) كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان (CEDAW)       و پروتكل اختياري آن نظارت می کند. 
تعداد اعضا 
بيست و سه كارشناس مستقل براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب می شوند. 
جلسات 
كميته دو تا سه بار در سال، در ژنو و نيويورك، جلسات دو هفت هاي تشكيل می دهد كه معمولا با يك پيش جلسه يك هفت هاي گروه كاري همراه است. 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف بايد ابتدا يك سال پس از متعهد شدن به كنوانسيون و سپس حداقل هر چهار سال و هرگاه كميته در خواست كند، گزارش دهند ارائه اطلاعات كتبي 
سازمان های غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني، مانند گروههاي زنان، سازمانهاي ديني، كارشناسان مستقل و نمايندگان پارلما نها می توانند اطلاعات كتبي يا گزارش هايي به دبيرخانه تسليم كنند. اين كار را در هر زمان می توان انجام داد اما بهتر است دو هفته قبل از ديدار پيش جلسه، يا دو ماه قبل از جلسه كميته تسليم شود. يك نسخه الكترونيكی و حداقل 35 نسخه چاپي بايد به دبيرخانه به نشاني زير تحويل داده شود. سازمان های غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند موسسات دانشگاهي ،می توانند نسخ ههاي اطلاعات ارسالي خود را براي (IWRAW-AP) نيز بفرستند كه يك سازمان غيردولتي تخصصي است كه به مبادله اطلاعات با كميته كمك می کند. 24  شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظر در جلسات كميته شركت كنند. به اين منظور لازم است براي گرفتن اجازه حضور به دبيرخانه به نشاني زير نامه بنويسند. فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غيردولتي می توانند در گروه كاري پيش از تشكيل جلسه (معمولا صبح روز اول) اطلاعات شفاهي بدهند. گروه كاري پيش از جلسه، در پايان جلسه پيش از جلس هاي كه در آن گزارش يك دولت مفروض بررسي خواهد شد، ديدار می کند. سازمان های غيردولتي می توانند به كميته نيز در نخستين روز هر هفته جلسه آن  مطالب شفاهي ارائه دهند. ديدارهاي غير رسمي با اعضاي كميته می تواند گاهي با تماس با دبيرخانه به نشاني زير، ترتيب داده شود. 
شكايت هاي فردي 
شكايت هاي فردي را بر اساس پروتكل اختياري كنوانسيون مي توان به نشاني زير فرستاد:
Petitions Team
Office of the United Nations
High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 22
(particularly for urgent complaints) E-mail: tb-petitions@ohchr.org
 راهنماي ارسال شكايت بر اساس پروتكل اختياري كنوانسيون در پيوست هاي فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب آورده شده است. فرم نمونه شكايت به همه زبا نهاي سازمان ملل در وب سايت بخش پيشبرد زنان موجود است. 
 
تحقيقات محرمانه 
فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غيردولتي ، می توانند اطلاعات كتبي درباره نقض هاي جدي، شديديانظام مندكنوانسيون به دبيرخانه ارائه دهند.اين اطلاعات بايدموثق بوده و نشان دهدكشور طرف به صورت نظا ممند درحال نقض حقوق ذكرشده دركنوانسيون است. 
جزئيات تماس با دبيرخانه كميته حذف تبعيض عليه زنان 
Secretariat contact details
Committee on the Elimination of Discrimination against Women c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
E-mail: cedaw@ohchr.org
براي اطلاعات بيشتر درباره كميته به برگه های اطلاعات شماره     22 و7 نگاه كنيد. براي راهنماي رويه اي درباره تهيه گزارش هاي كتبي براي كميته به وب سايت IWRAW-AP نگاه كنيد. 
 
كميته ضد شكنجه 
بر(اجراي) كنوانسيون ضدشكنجه وسايررفتارومجازات بي رحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز
(CAT) نظارت می کند. 
تعداد اعضا 
ده كارشناس مستقل براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب شد هاند. 
جلسات 
كميته در ژنو تشكيل جلسه می دهد و معمولا سالي دو جلسه شامل يك جلسه عمومي
(از سه هفته در مه و دو هفته در نوامبر) و يك گروه كاري پيش جلسه يك هفت هاي برگزار می کند. 
زمان گزار شدهي 
كشورهاي طرف بايد ابتدا يك سال پس از متعهد شدن به كنوانسيون و سپس هر چهار سال گزارش دهند. 
ارائه اطلاعات كتبي 
سازمان های غيردولتی و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند گروههاي قرباني، سازمانهاي ديني، نمايندگان اتحاديه هاي كارگري و صنفي و انجمن هاي حرفه اي، مي توانند گزارش ها يا اطلاعات كتبي به دبيرخانه ارائه دهند. اين كار را در هر زماني می توان انجام داد. اما بهتر است شش هفته قبل از جلسه كميته باشد. اطلاعات مربوط به فهرس تهاي مطالب بايد سه ماه پيش از زماني كه قرار است فهرست مفروض تكميل شود، ارائه گردد. همه اطلاعات بايد به صورت الكترونيكی و حداقل 15 نسخه چاپي به نشاني زير به دبيرخانه ارسال گردد.
 
لطفا توجه داشته باشيد دبيرخانه هر اطلاعات كتبي را كه فعالان جامعه مدني در رابطه با رسيدگي به گزارش يك كشورطرف مشخص رسما به آن تسليم كرده باشند هر چه سري عتر در اختيارنماينده آن كشورقرارخواهد داد مگراين كه مشخصا ذكر شده باشد »محرمانه« است.
 
 شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظر در جلسات كميته شركت كنند. به اين منظور لازم است براي گرفتن اجازه حضور به نشاني زير با دبيرخانه مكاتبه كنند. فعالان جامعه مدني ،به ويژه سازمان های غيردولتی ، می توانند در جريان جلسات كميته اطلاعات شفاهي در اختيار آن قرار دهند. 
سازمان های غيردولتی معمولا باعث سهولت حضور افراد قرباني در جلسات اطلاع رساني می شوند. اطلاع رساني بر يك كشور در يك زمان متمركز است و معمولا از ساعت      15 تا 18 روز قبل از گفتگوي كشور طرف با كميته انجام    ميشود. 
 
شكايت هاي فردي 
شكاي تهاي فردي بر اساس ماده 22 كنوانسيون را مي توان به نشاني زير فرستاد: 
Petitions Team
Office of the United Nations High
Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland Fax: +41 (0)22 917 90 22 (particularly for urgent complaints) E-mail: tb-petitions@ohchr.org
 
 نمونه فرم شكايت در پيوست هاي فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب موجود است. 
 
تحقيقات محرمانه 
فعالان جامعه مدني می توانند درباره موارد نقض جدي، شديد يا نظا ممند كنوانسيون به دبيرخانه اطلاعات بدهند. اين اطلاعات بايد موثق بوده و داراي نشان ههاي مستند از شكنجه نظا ممند در خاك كشور طرف باشد. 
 
جزئيات تماس با دبيرخانه كميته ضد شكنجه 
Committee against Torture c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
 براي اطلاعات بيشتر درباره كميته به برگه اطلاعات شماره 17 نگاه كنيد. 
 
كميته فرعي پيشگيري از شكنجه 
بر اجراي پروتكل اختياري كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه ،غيرانساني يا تحقيرآميز (OPCAT) نظارت می کند. 
تعداد اعضا 
ده كارشناس مستقل كه براي دوره چهار ساله كه يك بار قابل تمديد است، انتخاب می شوند. تعداد اعضا پس از تصويب يا پيوستن پنجاهمين كشور به پروتكل اختياري به 25 نفر افزايش خواهد يافت (به ماده 5 نگاه كنيد). 
جلسات 
كميته فرعي سه بار در سال جلسات يك هفت هاي در سازمان  ملل در ژنو تشكيل می دهد.
كميته فرعي همچنين از جاهايي كه مردم از آزادي خود محروم هستند ديدن می کند تا مانع از شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز شود. 
ساز و كارهاي كشورها 
كشورهاي طرف بايد يك يا چند نهاد در سطح داخلي ايجاد، تعيين يا حفظ و نگهداري كنند تا براي پيشگيري از شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز از مكا نهاي مورد نظر ديدن كنند (اين نهادها می توانند شامل اعضاي نهادهاي حقوق بشر ملي ،بازرسان ويژه، كميسيون هاي پارلماني يا سازمان هاي غيردولتي باشند). كشورهاي طرف همچنين بايد به كميته فرعي و نهادهاي داخلي بازديد كننده خود اجازه دهند از هر مكان تحت حوزه قضايي و كنترل خود كه اشخاص در آنجا از آزادي خود محروم شده يا ممكن است شده باشند، ديدن كنند. اين ديدارها به منظور تقويت، در صورت لزوم، حمايت از اين اشخاص دربرابر شكنجه وسايررفتاريا مجازات بي رحمانه، غيرانساني ياتحقيرآميز انجام مي شود. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كميته فرعي پيشگيري از شكنجه از وب سايت OHCHR ديدن كنيد.
 
كميته حقوق كودكان 
بر (اجراي) كنوانسيون حقوق كودكان (CRC) و پروتك لهاي اختياري آن نظارت می کند. 
 
تعداد اعضا 
18 كارشناس مستقل براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب می شوند. 
جلسات 
كميته سه بار در سال جلسات سه هفت هاي و سه گروه كاري پيش جلسه ای يك هفت هاي در ژانويه، مه و سپتامبر درمرکز سازمان ملل در ژنو تشكيل می دهد. 
 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف ابتدا بايد دو سال پس از به اجرا درآمدن كنوانسيون وسپس هر پنج سال گزارش دهند. كشورهاي طرف پروتكل هاي اختياري اين كنوانسيون نيز بايد گزارش هايي بر اساس اين اسناد، ابتدا دو سال پس از به اجرا درآمدن آنها، و سپس به پيوست گزار شهاي عادي خود به كميته (يا هر پنج سال اگر كشور مربوطه به يك يا هر دو پروتكل اختياري متعهد است اما به كنوانسيون متعهد نيست) تسليم كنند. 
 
ارائه اطلاعات كتبي 
سازمان های غير دولتی و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند سازمانهاي كودكان ،سازمانهاي ديني، انجمنهاي حرفه ایو سازمانهاي خدمات اجتماعي، می توانند گزار شها يا اطلاعات كتبي به دبيرخانه تسليم كنند. اين كار را می توان در هر زمان انجام داد اما بهتر است حداقل دو ماه قبل از گروه كاري  پيش جلسه مربوطه تسليم شود. حداقل                20 نسخه چاپي و يك نسخه الكترونيكي بايد به دبيرخانه به نشاني زير تحويل گردد. فعالان جامعه مدني می توانند در خواست كنند اطلاعات مكتوب ارسالي آنان محرمانه تلقی شود. 
 
سازمان های غير دولتی كه به كميته اطلاعات می دهند همچنين ممكن است بخواهند با گروه سازمان های غير دولتی براي كنوانسيون حقوق كودكان، اتحادي از سازمان های غير دولتی بين المللي كه براي تسهيل اجراي كنوانسيون تلاش مي كنند، تماس بگيرند. اين گروه سازمان های غير دولتی داراي يك واحد رابط است كه از مشاركت سازمان های غير دولتی ، به ويژه اتحادهاي ملي، در فرآيند گزارش دهي كميته حمايت می کند. فعالان جامعه مدني غير از سازمان های غير دولتی تشويق می شوند با هماهنگي اتحاد كنوانسيون حقوق كودكان ملي خود، اگر در كشور آنها وجود دارد، در زمينه ارائه اطلاعات كمك كنند.
 
با گروه سازمان های غير دولتی می توان با نشاني زير تماس گرفت: 
NGO Group for the Convention on the Rights of the Child Secretariat
1, rue de Varembé CH-1202 Geneva - Switzerland Phone: +41 (0)22 740 4730
Fax : +41 (0)22 740 1145
E-mail : secretariat@childrightsnet.org
Website: http://www.childrightsnet.org   25  
 
شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني فقط به عنوان ناظر می توانند در جلسات گزارش دهي كميته شركت كنند. آنها به اين منظور لازم است براي گرفتن اجازه حضور با دبيرخانه به نشاني زير مكاتبه نمایند. 
از فعالان جامعه مدني نيز براي شركت در گروه كاري پيش جلسه براي جلسه سه ساعته دعوت می شود كه ممكن است شركا در آن اطلاعات بيشتري ارائه دهند. افراد كارشناس و اعضاي سازمانهاي جوانان مساعدت كنندگان مهمي به گروه كاري پيش جلسه این کميته هستند. در خواست شركت بايد حداقل دو ماه قبل از شروع گروه كاري پيش جلسه مربوطه به دبيرخانه فرستاده شود. كميته بر مبناي اطلاعات كتبي تسليم شده دعوتي كتبي براي انتخاب فعالان جامعه مدني، معمولا سازمان های غير دولتی (كه اطلاعات آنها به ويژه به بررسي گزارش كشور طرف مورد بحث مربوط است) صادر می کند تا در گروه كاري پيش جلسه شركت كنند گفتگوهاي مقدماتي شركت كنندگان به حداكثر                15 دقيقه براي فعالان جامعه مدني ازكشورمربوطه و5دقيقه براي ديگران محدود است تا زمان كافي براي گفتگوی سازنده باقي بماند. 
كميته هر سال يك روز را نيز به بحث كلي اختصاص می دهد كه از شركت فعالان  جامعه مدنی، از جمله كودكان و كارشناسان در آن استقبال می شود. 
 
جزئيات تماس با دبيرخانه كميته حقوق كودكان
Secretariat contact details Committee on the Rights of the Child c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
 
براي دسترسي به راهنمايي هاي گروه سازمان های غير دولتی در زمينه طرز گزارش دادن به كميته حقوق كودكان لطفا به  وب سايت آن مراجعه كنيد.
براي دسترسي به راهنماي يهاي كميته جهت مشاركت سازمان های غير دولتی و افراد كارشناس در جلسه مقدماتي گروه  كاري اين كميته به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
 براي اطلاعات بيشتر درباره كميته حقوق كودكان به برگه اطلاعات شماره     10 (تجديد نظر يك) نگاه كنيد. 
 
كميته حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواده هاي آنان  بر (اجراي) كنوانسيون بین المللی حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان (ICRMW) نظارت مي  كند. 
 
تعداد اعضا 
در حال حاضر 10 كارشناس مستقل كه براي دور ههاي چهار ساله قابل تمديد انتخاب می شوند. اين تعداد پس از تصويب كنوانسيون از سوي چهل و يكمين كشور طرف آن به       14 نفر افزايش خواهد يافت. براي اطلاعات بيشتر به ماده 72 نگاه كنيد.
 جلسات 
كميته هر سال معمولادر آوريل و نوامبر در ژنو جلسه تشكيل می دهد. 
 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف بايد ابتدا يك سال پس از متعهد شدن به كنوانسيون و پس از آن هر پنج سال گزارش دهند. 
 
ارائه اطلاعات كتبي 
سازمان های غير دولتی       و ديگر فعالان جامعه مدني، مانند سازمانهاي خدمات اجتماعي، كارشناسان، و اتحاديههاي كارگري و صنفي، می توانند گزار شها يا اطلاعات كتبي در هر زمان به دبيرخانه تسليم كنند. 
همه اطلاعات بايد به شكل الكترونيكي و حداقل 15 نسخه چاپي به نشاني زيربه دبيرخانه تحویل شود. 
فعالان جامعه مدني كه به كميته اطلاعات می دهند همچنين ممكن است بخواهند با سازمان غيردولتي بين المللي برنامه براي كنوانسيون كارگران مهاجر تماس بگيرند كه ائتلافي از سازمانهاي غيردولتي بین المللی است كه به اتفاق كار می کنند تا امورمربوط به ترويج، اجرا و نظارت بركنوانسيون را تسهيل كنند. با اين برنامه می توان با نشاني زير تماس گرفت:  
NGO Platform c/o December 18 Rue de Varembé 1
P.O. Box 96
CH–1211 Geneva 20 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 919 10 42
Fax: +41 (0)22 919 10 48
E-mail: ipmwc@december18.net
Website: http://www.december18.net     26
 
شركت در جلسات كميته 
فعالان جامعه مدني می توانند به عنوان ناظردرجلسات عمومي كميته شركت كنند. آنها به اين منظور لازم است براي تقاضاي اجازه با دبير خانه به نشاني زير مكاتبه كنند. 
 
درتدارك براي بررسي گزارش يك كشورطرف، ازفعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غير دولتی دعوت می شود در جلس هاي خصوصي با كميته شركت كنند تا به صورت شفاهي درباره وضعيت كارگران مهاجر در كشور مورد بحث گزارش و به پرس         شهاي اعضاي آن پاسخ دهند. اين ديدار در جلسه پيش از جلسه ای صورت می گيرد كه كميته در آن گزارش كشور طرف را بررسي می کند. 
 
در جلس هاي كه در آن گزارش كشور طرف بررسي می شود، به فعالان جامعه مدني كه اطلاعات كتبي تسليم كرد هاند فرصت داده می شود در يك جلسه علني پيش از بررسي گزارش كشورمربوطه به وسيله كميته، اطلاعات شفاهي به كميته ارائه دهند. از            سازمان های غيردولتی ، دانشگا هها و نمايندگان گروههاي حرفه ایدعوت می شود در روزهاي بحث موضوعي كلي كه به صورت ادواري به وسيله كميته برگزار مي شود، شركت كنند. 
 
شكايت هاي فردي 
كميته پس از آن كه 10 كشور طرف اين رويه را مطابق با ماده     77 كنوانسيون پذيرفته باشند قادر به رسيدگي به شكايت يا مكاتبات فردي خواهد بود. 
 
 
جزئيات تماس با دبيرخانه 
كميته حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان
c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
E-mail: cmw@ohchr.org
  
براي اطلاعات بيشتردرباره كميته به برگه اطلاعات شماره24(تجديدنظر شده1) نگاه كنيد. 
 
 
كميته حقوق اشخاص دارای معلوليت 
بر(اجراي) كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت وپروتكل اختياري آن نظارت مي كند. 
 
تعداد اعضا 
اين كميته ابتدا متشكل از 12 كارشناس مستقل خواهد بود كه براي دوره چهار ساله انتخاب می شوند كه يك بار قابل تمديد است و بايد كارشناسان دارای معلوليت هم در آن عضو باشند. پس از تصويب يا پيوستن 60 كشور ديگر به كنوانسيون، اعضاي كميته به         18 نفر افزايش خواهد يافت. از كشورهاي طرف دعوت می شود معلولان و سازمانهاي نماينده آنان را هنگام معرفي نامزدها براي انتصاب در كميته، فعالانه شركت دهند. 
 
جلسات 
اعضاي كميته تا سپتامبر 2008 هنوز انتخاب نشده بودند 
 
زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف ابتدا بايد طي دو سال اول پس از متعهد شدن به كنوانسيون و سپس حداقل هر چهار سال، يا هرگاه كميته بخواهد، گزارش دهند. 
 
شكاي تهاي فردي 
كميته قادر خواهد بود به پيا مها و اطلاعات از افراد يا گروههاي افراد رسيدگي كند. نمونه
فرم شكايت در پيوست هاي فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعائي حقوق بشر) اين کتاب در دسترس است. 
 
تحقيقات محرمانه 
فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غير دولتی، می توانند درباره موارد نقض جدي ،شديد يا نظام مند كنوانسيون به دبيرخانه اطلاعات تسليم كنند. اين اطلاعات بايد موثق بوده و نشان دهد كشور طرف در حال نقض نظا ممند حقوق ذكر شده در كنوانسيون است. 
ماده 33 
اين كنوانسيون داراي ماد هاي منحصر به فرد درباره نقش جامعه مدني در نظارت بر اجراي آن است. ماده 33 م يگويد جامعه مدني بايد در فرآيند نظارت كه از سوي كشورهاي طرف ايجاد شده فعال و به طور كامل در آن شركت كند و به اين ترتيب به جامعه مدني نقشي مركزي در حمايت از اجراي اين كنوانسيون می دهد. 
 
جزئيات تماس با دبيرخانه
 كميته حقوق اشخاص دارای معلوليت 
 
Committee on the Rights of Persons with
Disabilities c/o Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 29
E-mail: crpd@ohchr.org
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كار OHCHR در زمينه اين كنوانسيون و مسائل اشخاص دارای معلوليت به طور كلي، به وب سايت OHCHR مراجعه كنيد. 
براي اطلاعات بيشتر درباره كنوانسيون و پروتكل اختياري آن، به نشريه OHCHR :از محروميت به برابري: شناسايي (تحقق) حقوق اشخاص دارای معلوليت   6(/(HR/PUB/07 نگاه كنيد. 
 
 
 
 
                   كميته ناپديد شدن هاي اجباري
 
               (تا سپتامبر 2008، هنوز تشكيل نشده بود) 
بر (اجراي) كنوانسيون بین المللی حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري نظارت خواهد كرد. 
تعداد اعضا 
اين كميته متشكل از 10 كارشناس مستقل خواهد بود كه براي دوره چهار ساله، قابل تمديد براي يك بار، انتخاب مي شوند.
 زمان گزارش دهي 
كشورهاي طرف ابتدا بايد طي دو سال پس از متعهد شدن به كنوانسيون گزارش دهند.
 
اقدام فوري 
كميته قادر خواهد بود درخواس تهاي فوري از افرادي را دريافت كند داير بر اين كه شخصي
ناپديد شده بايد جستجو و پيدا شود. شخص مورد بحث بايد در حوزه قضايي كشور طرف كنوانسيون باشد. 
 
شكايت هاي فردي 
كميته قادر خواهد بود به پيا مهاي فردي مربوط به كشورهاي طرفي رسيدگي كند كه اين رويه را بر اساس ماده 31 كنوانسيون پذيرفته اند. 
 
تحقيقات 
فعالان جامعه مدني، به ويژه سازمان های غيردولتی، قادر خواهند بود اطلاعاتي ارائه دهند كه نشان می دهد يك كشور طرف به طور جدي در حال نقض مفاد اين كنوانسيون ،مطابق با ماده 33، است. علاوه بر اين، كميته توانايي دارد اطلاعاتي را كه نشان می دهد ناپديد شدن اجباري در يك كشور طرف رايج يا نظا ممند است در معرض توجه فوري مجمع عمومي سازمان ملل قرار دهد. 
براي اطلاعات بيشتر درباره ناپديد شد نهاي اجباري يا ناخواسته به برگه اطلاعات شماره
6 (تجديد نظر دوم) نگاه كنيد. 
پنجم ـ شوراي حقوق بشر 
 
شوراي حقوق بشر در يك نگاه  شورا چيست؟ 
شوراي حقوق بشر نهاد بين دولتي اصلي مسئول حقوق بشر سازمان ملل متحد است.
شورا كه با قطعنامه 251/60 مجمع عمومي ايجاد شد جاي كميسيون حقوق بشر را گرفت و انجام بيشتر ماموريت ها، ساز و كارها، وظايف و مسئوليت هايي را به عهده گرفت كه پيشتر به كميسيون محول شده بود. دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR)  دبيرخانه شوراي حقوق بشر است همچنان كه دبيرخانه كميسيون حقوق بشر بود.
 
شورا چگونه كار مي كند؟ 
           شوراي حقوق بشر نهادي بين دولتي متشکل از                 47 كشور عضو مستقر در ژنو است.
اعضاي شورا هر سال حداقل 10 هفته ديدارمی كنند كه طي حداقل سه جلسه خواهد بود و مي تواند جلسات ويژه نيز تشكيل دهد. كميسيون رکني وابسته به شوراي اقتصادي و اجتماعي (ECOSOC) بود، اما شوراي حقوق بشر وابسته به مجمع عمومي است و وظيفه آن رسيدگي به موارد نقض حقوق بشر، از جمله موارد نقض شديد و نظا ممند، و حمايت از هماهنگي و همگرايي و تلفيق موثر حقوق بشر در نظام ملل متحد است. 
شوراي حقوق بشردر 18 ژوئن 2007، يك سال پس از نخستين اجلاس خود، درباره مجموع هاي موافقت كرد كه روي هها، ساز و كارها و ساختارهايي را به وجود آورد تا مبناي كار آينده آن را شكل دهد. اين مجموعه، كه به عنوان قطعنامه                 1/5 آن به تصويب رسيد شامل دستور كار، برنامه كار و نظام نامه داخلي شورا بود و در نظام مشاوره كارشناسي و رويه شكايت كه از كميسيون به جا مانده بود تغييراتي به وجود آورد. قطعنامه 1/5 همچنين روشهايي براي فعاليت  ساز و كار جديد بررسي ادواري جهاني شورا تدوين و فرآيندي براي بازبيني و بررسي، بهينه سازي و بهبود همه ماموريت هاي رويه هاي ويژه ايجاد كرد.
 
 طرز دسترسي و كار با شوراي حقوق بشر و ماموريت ها و ساز و كارهاي آن  مجمع عمومي در قطعنامه 251/60 بر نقش مهم ايفا شده به وسيله سازمانهاي غير دولتي و ديگر فعالان جامعه مدني در سطوح ملي، منطق هاي و بین المللی در ترويج و حمايت از حقوق بشر اذعان كرد. 
مشاركت ناظران، از جمله سازمان های غيردولتی، در جلسات شورا بر ترتيبات و روش هايي استوار است كه به وسيله كميسيون سابق ايجاد شد. در حالي كه شورا ملزم به تضمين »موثرترين مساعدت« ناظران است اين روشها و ترتيبات همچنان در حال توسعه و تكامل هستند. 27 
در شرايطي كه داشتن موقعيت مشورتي در رابطه با ECOSOC  براي سازمان های غيردولتی ضروري است تا بتوانند اجازه حضور به عنوان ناظر در جلسات شوراي حقوق بشر را به دست آورند، سازمان های غيردولتی فاقد چنين موقعيتي و ديگر فعالان جامعه مدني می توانند به چند روش به فعاليت شوراي حقوق بشر و ساز و كارهاي آن مساعدت كنند. علاوه بر اين، جريان جلسات شورا به صورت زنده و مستقيم از » Webcast« (سايت اينترنتی) OHCHR پخش می شود و طيفي گسترده از اسناد و اطلاعات در homepage و Extranet شورا در دسترس است. اطلاعات ويژه هر جلسه معمولا دو هفته پيش از تشكيل هر جلسه عادي در سايت شورا قرار داده می شود. 
 
رابط هاي اساسي مربوط به شوراي حقوق بشر  شعبه شوراي حقوق بشر  شعبه شوراي حقوق بشر  دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 92 56 Fax: +41 (0)22 917 90 11
واحد جامعه مدني  دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
واحد جامعه مدني OHCHR
The Civil Society Unit
OHCHR Civil Society Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 90 00
E-mail: civilsocietyunit@ohchr.org
براي درخواست ها يا اطلاعات مربوط به داشتن موقعيت مشورتي با ECOSOC
 مقر سازمان ملل متحد 
  NGO بخش
United Nations Department of Economic and Social Affairs Section
One UN Plaza, Room DC-1-1480
New York, NY 10017 Phone: +1 212 963 8652
Fax: +1 212 963 9248 E-mail: desangosection@un.org
دفتر سازمان ملل در ژنو (UNOG)  دفتر رابط NGO 
Office of the Director-General
Office 153, Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH-1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 21 27
Fax: +41 (0)22 917 05 83
E-mail: ungeneva.ngoliaison@unog.ch
 
 رابط هاي اساسي براي هر يك از ساز و كارهاي شوراي حقوق بشر در تمام اين فصل در بخش هاي مربوطه آورده شده است. 
 
كار شوراي حقوق بشر چيست؟ 
تبديل كميسيون حقوق بشر به شوراي حقوق بشر 
شوراي حقوق بشر، كه با قطعنامه 251/60 مورخ 15 مارس 2006 مجمع عمومي ايجاد شد، نهاد بين دولتي اصلي مسئول حقوق بشر سازمان ملل است. شورا جاي كميسيون حقوق بشر را گرفت كه بيش از 60 سال محورواساس نظام حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. كميسيون درمارس 2006 آخرين نشست خود، شصت و دومين جلسه، را برگزار كرد.
دستاوردهاي آن در زمينه تعيين معيارها و ضوابط، اساس كار شورا را تشكيل می دهد. 
در حالي كه كميسيون رکن وابسته به شوراي اقتصادي و اجتماعي (ECOSOC) بود ،شوراي حقوق بشر وابسته به مجمع عمومي است. اين ارتقا، اهميت حقوق بشر را به عنوان يكي از سه قطب ورکن اساسي فعاليت سازمان ملل، همراه با توسعه، و صلح و امنيت تاكيد می کند. ايجاد اين شورا همچنين تعهد مجمع عمومي را به تقويت تشكيلات حقوق بشر سازمان ملل، با هدف تضمين برخورداري موثر همگان از تمامي حقوق بشر ـ حقوق مدني ،سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، از جمله حق توسعه ـ تاييد می کند. 
مجمع عمومي در قطعنامه 251/60 بررسي و، هر جا ضرورت داشت، اصلاح و بهين هسازي همه ماموري تها، ساز و كارها، وظايف و مسئولي تهايي را كه شوراي حقوق بشر از كميسيون تقبل كرده بود به آن محول كرد. شورا ملزم بود اين وظايف را در ظرف يك سال از تشكيل نخستين اجلاس خود كامل كند. روشهاي كار شورا نيز می بایستداراي ویژگیهاي زير باشد: 
•          شفاف، منصفانه و ب يطرفانه ؛ 
•          نتيجه گرا ؛ 
•          گفتگوي واقعي را امكان پذير كند؛ 
•          امكان بحث براي پيگيري توصیه هاي خودو اجراي آنها را به وجود آورد؛ و
•          تعامل اساسي با ساز و كارهاي خود را ميسر سازد. 
مجمع عمومي ظرف پنج سال وضعيت شورا را بررسي خواهد كرد. 28 
 
 
مجموعه نهاد سازي شوراي حقوق بشر (قطعنامه 1/5) 
شورادر 18 ژوئن 2007، يك سال پس از نخستين اجلاس خود و به دنبال يك دوره فشرده »نهاد سازي« درباره مجموع هاي موافقت كرد كه روي هها، ساز و كارها و ساختارهاي آن را تعيين كرد. اين مجموعه كه به عنوان قطعنامه 1/5 آن در زمينه نهاد سازي شوراي حقوق بشر سازمان ملل به تصويب رسيد شامل موارد زير است: 29 
•          دستور كار و چارچوبی جديد براي برنامه كار؛ 
•          روشهاي جديد كار و مقررات جديد رويه بر اساس مقررات تعيين شده براي كميت ههاي مجمع عمومي؛ 
•          رويه شكايت (كه جاي رويه 1503را گرفت)؛ 
•          كميته مشورتي شوراي حقوق بشر (كه جاي كميسيون فرعي ترويج و حمايت از حقوق بشر را گرفت)؛ 
•          اصول، فرآيندها و روشها براي هدايت فعاليت ساز و كار جديد بررسي ادواري جهاني (UPR)؛ و 
•          ضوابط براي ادامه بررسي، بهينه سازي و بهبود ماموريت هاي رويه هاي ويژه. 
شوراي حقوق بشر و ساز و كارها و نمايندگي هاي آن چگونه كار  ميكنند؟ تعداد اعضا 
اعضاي شورا شامل 47 كشور است كه مستقيما و تك به تك با راي مخفيانه اكثريت اعضاي مجمع عمومي انتخاب می شوند. هنگام انتخاب كشورهاي عضو، سوابق حقوق بشر و وعد هها و تعهدات داوطلبانه كشورهاي نامزد در زمينه حقوق بشر در نظر گرفته خواهد شد. كشورهاي عضو شورا براي سه سال خدمت می کنند و پس از دو دوره متوالي نمي توانند بلافاصله براي دوره سوم نامزد شوند. 
اگر يك كشور عضو شورا مرتكب نقض شديد و نظا ممند حقوق بشر شود، مجمع عمومي با راي اكثريت دو سوم اعضاي حاضر و راي دهنده، می تواند حقوق عضويت آن را در شورا معلق سازد. 
 
براي فهرست كشورهاي عضو كنوني شورا به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
جلسات 
در حالي كه كميسيون پيشين در سال فقط يك بار به مدت شش هفته جلسه داشت ،شورا در سال حداقل سه جلسه عادي در PaIais des Nations، در ژنو، سوئيس تشكيل می دهد كه مدت آن كمتر از 10 هفته نخواهد بود. جلسه اصلي شورا (چهار هفته) معمولا درمارس تشكيل می شود. 
شورا می تواند به تقاضاي يك كشور عضو، وقتي چنين تقاضايي از حمايت حداقل يك سوم كشورهاي عضو آن برخوردار باشد، نيز جلسات ويژه تشكيل دهد.         30 شورا تا سپتامبر
2008، هفت جلسه ويژه تشكيل داده بود. 31  
شورا همچنين براي افزايش گفتگو و تفاهم متقابل درباره مسائل ويژه ميزدگرد و رويدادهاي ويژه برگزار مي كند. شورا تا سپتامبر 2008 شش مورد از اين رويدادها 32 از جمله بح ثهاي سالانه درباره حقوق اشخاص دارای معلوليت               33 و تلفيق ديدگاهي جنسيتي در كار خود و فعاليت ساز و كارهاي خود 34 ترتيب داده بود. 
 
ماموریت ها و ساز و كارها  الف ـ بررسي ادواري جهاني 
بررسي ادواري جهاني (UPR) ساز و كار جديد حقوق بشر است. شورا از طريق آن به صورت ادواري اجراي تعهدات و وظايف مربوط به حقوق بشر هریک از        192 كشور عضو سازمان ملل را بررسي می کند. UPR ساز و كاري مبتني بر همكاري، بر اساس گفتگوي تعاملي با كشور تحت بررسي است. هدف آن تكميل كار نهادهاي معاهده، نه دوباره كاري است. 
به UPR بايد به عنوان فرآيندي متشكل از چند مرحله طي چرخ هاي چهار ساله نگاه كرد: 
•          تهيه و آماده كردن اطلاعات كه بررس يها بر اساس آنها استوار است( از جمله اطلاعات آماده شده به وسيله كشور تحت بررسي (گزار شهاي ملي)، گردآوري اطلاعات سازمان ملل كه به وسيله        دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) تهيه شده، و خلاص هاي از اطلاعات تسليم شده به وسيله عوامل ذينفع، كه آنها نيز به وسيله OHCHR تهيه می شود؛ 
•          خود بررسي، كه در گروه كاري UPR         ، متشكل از 47 كشور عضو شورا انجام می شود، كه هر سال در سه جلسه دو هفت هاي ديدار می کنند؛ 35  
•          رسيدگي و تصويب سندهاي نتيجه بررسي به وسيله شورا در جلسات عادي آن؛ و 
•          پيگيري اجراي نتايج UPR به وسيله كشورهاي بررسي شده. 
 
عوامل ذينفع مربوطه، از جمله سازمانهاي غير دولتي (NGO)        ، مدافعان حقوق بشر ،نهادهاي دانشگاهي و موسسات پژوهشي، سازمانهاي منطق هاي و نمايندگان جامعه مدني، می توانند در بعضي از اين مراحل شركت كنند. 
 
براي اطلاعات درباره بررسي ادواري جهاني، لطفا به فصل هفتم (بررسي ادواري جهاني) همين کتاب نگاه كنيد. 
 
ب ـ كميته مشورتي شوراي حقوق بشر 
كميته مشورتي نهاد وابسته به شوراي حقوق بشر است كه جاي كميسيون فرعي ترويج و حمايت از حقوق بشر كميسيون حقوق بشر را گرفت و به عنوان مرکز مشاوران براي شورا، با تمركز بيشتر بر مشورت مبتني بر پژوهش و مطالعه به روش و شكلي مورد تقاضاي شورا انجام وظيفه مي كند. 
كميته مشورتي در حالي كه قادر به تصويب قطعنام هها يا تصميمات نيست يا بدون اجازه شورا نمی تواند نهادهاي وابسته به وجود آورد، می تواند به شورا پيشنهاد دهد: 
•          توانايي خود را در زمينه رویه هاو روال انجام كارها بيشتر كند؛ و 
•          در باره پيشنهادها در حوزه كار خود بيشتر پژوهش نماید. 
 
كميته مشورتي از 18 كارشناس تشكيل شده كه به نسبتی متناسب از پنج گروه منطق هاي سازمان ملل (آفريقا، آسيا، اروپاي شرقي، آمريكاي لاتين، كارائيب و اروپاي غربي و ديگران) انتخاب مي شوند. اعضا به عنوان شخصي تهاي مستقل براي دوره سه ساله خدمت می کنند و فقط يك باردیگر می توانند انتخاب شوند. 36 
اعضای كميته مشورتي هر سال در دو جلسه، در مجموع تا ده روز كاري گرد هم م يآيند و مي توانند با تائيد شورا جلسات ويژه ديگري تشكيل دهند. 
 
براي اطلاعات جديد درباره كميته مشورتي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
ج ـ رويه شكايت 
رويه شكايت به الگوهاي منسجم نقضهاي شديد تمامي حقوق بشر و ازاد يهاي بنيادي كه به گون هاي موثق اثبات شده درهرگوشه جهان و تحت هرشرايطي رخ دهد، رسيدگي می کند. رويه شكايت بر اساس رويه 1503 كميسيون پيشين استوار است كه اصلاح شد تا اطمينان حاصل شود اين رويه ب يطرفانه، منصفانه، موثر، با گرايش به سمت قربانيان باشد و به موقع انجام شود. 
رويه شكايت بر مبناي پيام هاي دريافتي از افراد، گروه ها يا سازمان هايي استوار است كه ادعا می کنند قرباني نقض حقوق بشر هستند يا اطلاعات مستقيم، موثق از چنين نقضهايي دارند. دو گروه كاري مشخص یعنی: گروه كاري پيام ها و گروه كاري موقعيت ها به ترتيب مسئول رسيدگي به پيا مها و قراردادن الگوهاي منسجم موارد نقض شديد و به گونه موثقي قابل اثبات حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي، در معرض توجه شورا است. 
شورا گزارش هاي گروه كاري موقعيت ها را محرمانه بررسي مي كند (مگر اين كه تصميمي ديگر بگيرد) و مي تواند: 
•          به بررسي درباره موقعيتي، هنگامي كه رسيدگي يا اقدام بيشتر موجه و ضروري نيست، خاتمه دهد؛ 
•          موقعيتي را تحت بررسي قرار دهد و از كشور مربوطه بخواهد طي زماني معقول اطلاعات بيشتر ارائه دهد؛ 
•          موقعيتي را تحت بررسي قرار دهد و كارشناسي مستقل و كاملا واجد شرايط را براي نظارت بر اوضاع و دادن گزارش به شورا منصوب كند؛ يا 
•          توصيه نمايد OHCHR به كشور مربوطه همكاري فني، خدمات مشورتي يا كمك در زمينه ظرفيت سازي ارائه دهد. 
 
براي اطلاعات بيشتر در زمينه رويه شكايت لطفا به فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد. 
 
د ـ رویه هایويژه
 »رويه هاي ويژه« نام كلي ساز و كارهايي است كه به وسيله كميسيون پيشين ايجاد شد و شورا انجام آنها را تقبل كردتا به وضعيت حقوق بشر در كشورها يا سرزمي نهاي معين (ماموري تهاي كشوري)، يا پديد ههاي مهم نقض حقوق بشر در جهان
(ماموريت هاي موضوعي) نظارت كند، و در باره آن هاتوصيه و راهنمايي و گزارش علني دهد. 
شورا از ژوئن 2007 فرآيندي را براي بررسي، بهينه  سازي و بهبود هر يك از ماموري تهاي رويه ويژه كه به ارث برد، آغاز كرده است. شورا ادامه بعضي از ماموري تها را متوقف و اصلاح كرده، ماموري تهاي جديد به وجود آورده، فرآيندهاي گزينش و انتصاب جديد براي ماموریتدارانايجاد كرده، و آئين  نامه رفتار براي ماموريت  داران رويه هاي ويژه تنظيم كرده است (قطعنامه 2/5). 
ماموریتداران(گزارشگران ويژه، نمايندگان ويژه، نمايندگان، كارشناسان مستقل و اعضاي گروه كاري) به عنوان شخصيت هاي مستقل خدمت مي كنند. فعالیتهاي آنان می تواند شامل موارد زير باشد: 
•          دريافت، در ميان گذاشتن و تجزيه و تحليل اطلاعات درباره وضعي تهاي حقوق بشر؛ 
•          پاسخ به شكاي تهاي فردي؛ 
•          مطالعه و بررسي ؛ 
•          ارسال تقاضا يا ادعا نام ههاي فوري برای دول تها 
•          ديدار از كشورها به دعوت دول تها وارائه يافت هها و توصیه ها بر اساس اين ديدارها؛ 
•          مشاوره درباره همكاري فني در سطح كشور؛ و 
•          شركت در ترويج و حمايت كلي.
 
OHCHR به ماموریتدارانرویه هایويژه از نظر پرسنل، تداركات و پژوهش كمك می دهد تا از ماموريت آنان حمايت كند. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره رویه هایويژه لطفا به فصل ششم (رويه هاي ويژه) اين کتاب مراجعه كنيد. 
 
ه ـ گروههاي كاري شوراي حقوق بشر 
 
گروه كاري نامحدود در زمينه حق توسعه 
گروه كاري نامحدود در زمينه حق توسعه را كميسيون حقوق بشر ايجاد كرد.  37 شوراي حقوق بشر مارس 2007 ماموريت آن را براي دو سال (قطعنامه 4/4) تمديد كرد. 
گروه كاري سالانه يك جلسه درپنج روزكاري برگزارمي كند. ماموريت آن عبارت است از: 
•          نظارت و بررسي پيشرفت حاصله در زمينه حمايت و اجراي حق توسعه؛ 
•          بررسي گزار شها و ديگر اطلاعات تسليم شده دول تها، كارگزار يهاي سازمان ملل و ساير سازمانها و سازمان  هاي غير دولتی بین المللی مربوطه؛ و 
•          ارائه گزارشي جلس هاي درباره مشور تهاي خود، از جمله مشورت با OHCHR   در زمينه اجراي حق توسعه، و پيشنهاد برنام ههاي كمك فني احتمالي به تقاضاي كشورهاي علاق همند، براي رسيدگي شورا. 
 
شورا در همين قطعنامه ماموريت نيروي ضربت عاليرتبه مربوط به اجراي حق توسعه، را كه در چار چوب گروه كاري حق توسعه ايجاد شد، نيز براي دو سال تمديد كرد. 
هدف نيروي ضربت ارائه نظر كارشناسي لازم به گروه كاري است تا آن را قادر سازد توصیه هاي مناسب به فعالان گوناگون درباره مسائل شناسايي شده براي اجراي حق توسعه ارائه دهد. اين نيروي ضربت از پنج كارشناس تشكيل شده كه به وسيله رئيس گروه كاري حق توسعه پس از مشورت با هر يك از گروههاي منطق هاي سازمان ملل و ديگر اعضاي نهادي، از جمله نمايندگاني از موسسات تجاري، مالي و توسع هاي شناسايي شده بين المللي نامزد شده اند. نيروي ضربت جلسات هفت روزه سالانه تشكيل مي دهد و گزار شهاي خود را به گروه كاري تسليم می کند. 
 
و ـ مجمع اجتماعي 
شوراي حقوق بشردر2007ماموريت مجمع اجتماعي را تمديد وآن را به عنوان" مرکزی منحصر به فرد براي گفتگوي تعاملي بين تشكيلات حقوق بشر سازمان ملل و عوامل ذينفع گوناگون، از جمله سازمانهاي مردمي، حفظ كرد و بر اهميت تلا شهاي هماهنگ در سطوح ملي، منطق هاي و بین المللی براي ترويج و حمايت از انسجام اجتماعي بر مبناي اصول عدالت، برابري و همبستگي اجتماعي، همچنين رسيدگي به بعد اجتماعي و چال     شهاي فرآيند جهاني شدن كنوني تاكيد كرد." (قطعنامه 13/6) .
مجمع اجتماعي 38 ابتكار كميته فرعي پيشين بود كه به عنوان مجمعي دو روزه به صورت جلسه مقدماتي درباره حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي شكل گرفت و پيش از جلسات سالانه كميسيون فرعي تشكيل م يشد. در حالي كه مجمع اجتماعي قبلا زير مجموعه كميسيون فرعي بود، حالا ساز و كار مستقل شوراي حقوق بشر است. 
مجمع اجتماعي هر سال سه روز كاري تشکيل می شود تا بر مسائل موضوعي معين تمركز كند كه از سوي شورا به آن محول شده است. مجمع در سپتامبر              2008 نخستين بار به عنوان ساز و كار شورا تشكيل شد و، به درخواست شورا، بعضي از ماموریتدارانرویه هایموضوعي در آن شركت كردند. از مجمع اجتماعي در خواست شد مطالب و توصیه هايي را تنظيم كند تا از طريق شورا به نهادهاي مربوطه ارائه شود و بر مسائل زير تمركز كرد: 
•          پرسشهايي مربوط به ريشه كني فقر در زمينه حقوق بشر؛ 
•          در پيش گرفتن بهترين روش ها در مبارزه عليه فقر با توجه به ارائه نظرات مردمي به مجمع اجتماعي؛ و 
•          بعد اجتماعي فرآيند جهاني شدن. 
رياست مجمع جهاني به عهده گزارشگري است كه هر سال از بين نامزدهاي معرفي شده از سوي گروه هاي منطقه اي به وسيله رئيس شورا منصوب مي شود  
براي اطلاعات جدید درباره مجمع اجتماعي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
ز ـ مجمع مسائل اقلي تها 
مجمع مسائل اقلي تها 39 جاي گروه كاري مسائل اقلي تهاي كميسيون فرعي سابق را گرفت. اين مجمع محيطي براي ترويج و حمايت از گفتگو و همكاري درباره مسائل مربوط به اقلي تهاي ملي يا قومي، ديني و زباني بر محور زير فراهم می سازد: 
•          دادن كم كها و نظرهاي كارشناسي براي ماموريت كارشناس مستقل مسائل بوميان؛ و 
•          شناسايي و تجزيه و تحليل بهترين روشها، چال                شها، فرص تها و ابتكارها براي اجراي بهتراعلاميه حقوق اشخاص متعلق به اقلي تهاي ملي يا قومي، ديني وزباني. 
اين مجمع هر سال براي بح ثهاي موضوعي دو روز كاري در ژنو تشكيل جلسه می دهد و انتظار م يرود به تلا شهاي دفتركميسارياي عالي براي بهبود همكاري بين ساز و كارها ،نهادها و كارگزار يهاي تخصصي، و صندو قها و برنامههاي سازمان ملل در زمينه فعالیتهاي مربوط به ترويج و حمايت از حقوق اشخاص متعلق به اقلي تها، از جمله در سطح منطق هاي مساعدت كند. 40 
در حالي كه رئيس مجمع (كه هر سال بر اساس سهميه و نوبت منطق هاي از سوي رئيس شورا منصوب مي شود) مسئول آماده كردن خلاص هاي از بح ثهاي مجمع است ،كارشناس مستقل مسائل اقلي تها كار آن را هدايت و جلسات سالانه آن را آماده می کند.
از كارشناس مستقل نيز دعوت می شود توصیه هاي مجمع و پيشنهادها براي مسائل موضوعي آينده را براي بررسي شورا در گزار شخود درج كند. 
 
شورا قرار است كار مجمع را پس از چهار سال، يعني در 2012، بررسي كند. 
 
براي اطلاعات جدید درباره مجمع مسائل اقلي تها، و كارشناس مستقل مسائل اقلي تها به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
ج ـ ساز و كار كارشناسي درباره حقوق مردمان بومي 
سازوكاركارشناسي درباره حقوق مردمان بومي 41 جانشين گروه كاري كميته فرعي پيشين در زمينه جمعيت هاي بومي است. ساز و كار كارشناسي كه وابسته به شوراي حقوق بشر است، به آن نظر كارشناسانه موضوعي درباره حقوق مردمان بومي به شكل و روش درخواستي آن می دهد. ساز و كار كارشناسي، سالانه به شورا گزارش می دهد ،بيشتر بر توصيه هاي مبتني بر پژوهش و مطالعه تمركز مي كند، و مي تواند، در محدوده و حوزه كار خود، پيشنهادهايي به شورا براي رسيدگي و تصويب بدهد. 
ساز و كار كارشناسي از پنج كارشناس مستقل تشكيل شده كه هر يك براي سه سال با احتمال انتخاب دوباره براي دوره اي ديگر خدمت مي كنند. ساز و كار كارشناسي می تواند هر سال تا پنج روز در تركيبي از ديدارهاي خصوصي و علني تشكيل جلسه دهد و در تصمي مگيري براي روشهاي كار خود آزاد است اگر چه قادر به تصويب قطعنام هها يا تصميم ها واحكامي نيست. 
گزارشگر ويژه وضعيت حقوق بشروآزادي هاي بنيادي مردم بومي ويك عضو مجمع دائمي مسائل بوميان نيزدرجلسات سالانه سازوكار كارشناسي شركت و به آن مساعدت مي كنند. 
 
براي اطلاعات جدید درباره ساز و كار كارشناسي، و درباره گزارشگر ويژه وضعيت حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي مردم بومي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
ت ـ اعلاميه و برنامه اقدام دوربان 
كنفرانس جهاني ضد نژاد پرستي، تبعيض نژادي، بيگانه هراسي و تعصب هاي مربوطه 2001 در دوربان، آفريقاي جنوبي تشكيل شد. اعلاميه و برنامه اقدام دوربان، مصوب اين كنفرانس، تعهدي از سوي كشورها است كه براي ريشه كني نژاد پرستي، تبعيض نژادي، بيگانه هراسي وتعصب هاي مربوط به آن همكاري كنند.اين یک نقشه راه جامع وعمل گرا است كه رويكرد عملي مشتركي براي تحقق اصول برابري و عدم تبعيض ارائه می دهد. 
مجمع عمومي سازمان ملل در 2006 تصميم گرفت در 2009 كنفرانسي براي بررسي اجراي اعلاميه و برنامه اقدام دوربان تشكيل دهد. مجمع از شوراي حقوق بشر خواست مقدمات اين رويداد را با استفاده از سه ساز و كار پيگيري موجود و آتي فراهم كند ،              42 برنام هاي مشخص تدوين نمايد و از 2007 درباره اين موضوع گزارش و اطلاعات تازه ارائه دهد. 43 كميته تداركاتي شورا براي كنفرانس بررسي تصميم گرفت كنفرانس بررسي در آوريل 2009 در ژنو تشكيل شود. 
1 ـ گروه كاري بين دولتي در زمينه اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان  گروه كاري بين دولتي در زمينه اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان را كميسيون حقوق بشر (قطعنامه 68/2002) به وجود آورد. شوراي حقوق بشردر ژوئن 2006 ماموريت  آن را سه سال ديگر (قطعنامه 1/5) تمديد كرد. اين گروه كاري بين المللي ماموريت دارد: 
•          به اميد اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان توصيه و پيشنهاد دهد؛ و 
•          براي تقويت و به روز كردن اسناد بين المللي ضد نژادپرستي، تبعيض نژادي، بيگانه هراسي و تعص بهاي مربوطه در همه جنب ههاي آنها ضوابط و معيارهاي بین المللی تكميلي آماده كند. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره گروه كاري بين دولتي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
2 ـ گروه كارشناسان مستقل برجسته درزمينه اجراي اعلاميه وبرنامه اقدام دوربان 
كنفرانس جهاني ازدفتركميسارياي عالي خواست با پنج كارشناس برجسته مستقل براي پيگيري اجراي مفاد اعلاميه و برنامه اقدام دوربان همكاري كند. 44  
 
كارشناسان برجسته مستقل (يك نفر از هر گروه منطقه اي) در            2003 از سوي آقاي كوفي عنان، دبيركل وقت سازمان ملل، از ميان نامزدهاي پيشنهادي رئيس كميسيون حقوق بشر پس از مشورت با گروههاي منطق هاي، منصوب شدند. 
 
ماموريت  آنان: 45 
•          پيگيري اجراي مفاد اعلاميه و برنامه اقدام دوربان با همكاري دفتركميسارياي عالي؛ و 
•          كمك به كميسر عالي در تهيه گزارش سالانه او از پيشرفت به شورا و مجمع عمومي بر مبناي اطلاعات و نظرات عرضه شده از سوي كشورها، نهادهاي مربوطه معاهده حقوق بشر، رویه هایويژه و ديگر ساز و كارهاي شورا، سازمانهاي بين المللي و             منطقهاي، سازمان هاي غيردولتی و نهادهاي ملي حقوق بشر. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كارشناسان برجسته مستقل و اطلاعات جدید درباره گروه كاري كارشناسان درباره مردم آفريقايي تبار به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
3 ـ گروه كاري كارشناسان درباره مردم آفريقايي تبار 
گروه كاري كارشناسان درباره مردم آفريقايي تبار رويه اي ويژه از شورا است. اين گروه را كميسيون به درخواست كنفرانس جهاني ايجاد كرد. گروه كاري متشكل از پنج كارشناس مستقل منصوب بر اساس برابري محدوده جغرافيايي است. گروه هر سال يك جلسه پنج روزه تشكيل می دهد و به دعوت دول تها به كشورها سفر می کند تا درك عميق از وضعيت مردم آفريقايي تبار در مناطق گوناگون جهان را تسهيل كند. گروه همچنين سالانه به شوراي حقوق بشر گزارش می دهد.
 ماموريت آن عبارت است از: 46 
•          مطالعه درباره مشكلات تبعيض نژادي كه مردم آفريقايي تبار آواره با آن مواج هاند و به اين منظور جم عآوري تمامي اطلاعات مربوطه از دول تها، سازمانهاي غير دولتي و ساير منابع مربوطه، از جمله از طريق تشكيل جلسات عمومي؛ 
•          پيشنهاد تدابيري براي تضمين دسترسي كامل و موثر مردم آفريقايي تبار به نظام قضايي؛ 
•          دادن توصیه هايي درباره طراحي، اجرا و اعمال تدابير موثر براي حذف اشاره به نژاد مردم آفريقايي تبار در سوابق و زندگي نامه آنان؛ 
•          تدوين پيشنهادهاي كوتاه، متوسط و طولاني مدت براي حذف تبعيض نژادي عليه مردم آفريقايي تبار؛ 
•          ارائه پيشنهادهايي درباره حذف تبعيض نژادي عليه آفريقایيان و مردم آفريقايي تبار در همه جاي جهان؛ و 
•          رسيدگي به همه مسائل مربوط به رفاه آفريقاييان و مردم آفريقايي تبار مندرج در اعلاميه و برنامه اقدام دوربان. 
 
4 ـ كميته ويژه درباره تدوين معيارهاي تكميلي 
              شوراي حقوق بشر كميته ويژه تدوين معيارهاي تكميلي را در دسامبر                    2006 ايجاد كرد.
ماموري ت آن تدوين، به عنوان موضوعي ضروري و داراي اولويت، معيارهاي تكميلي به شكل كنوانسيون يا پروتكل (هاي) اضافي به كنوانسيون بین المللی حذف همه شك لهاي تبعيض نژادي است. هدف اين معيارهاي تكميلي: 47 
•          بر طرف كردن نواقص موجود در كنوانسيون؛ و 
•          ارائه ضوابط قانوني جديد به منظور مبارزه با همه شك لهاي نژادپرستي معاصر، از جمله برانگيختن نفرت نژادي و ديني. 
كميته ويژه هر سال يك جلسه 10 روزه كاري تشكيل می دهد تا اسناد حقوقي لازم را تدوين كند. كميته جلسه افتتاحيه خود را درفوريه 2008 تشكيل داد و بايد پيشرفت خود را مرتب به شورا گزارش دهد.
 
5 ـ كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان و گروه كاري بين جلسه اي نامحدود بين دولتي جهت پيگيري كاركميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان 
شوراي حقوق بشر در 2007، در اجراي ماموريتي كه مجمع عمومي به آن محول كرده بود ،48 كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان ايجاد كرد.  49 كميته تداركاتي در اوت 2007 نشستي سازماني و پس از آن دو اجلاس بنيادي طي 10 روز كاري در آوريل و اكتبر 2008 تشكيل داد تا درباره همه روشهاي مربوطه براي كنفرانس بررسي دوربان تصميم بگيرد، مانند: 
•          هد فهاي آن؛ 
•          ساختار سند نتيجه آن؛ 
•          سطحي كه در آن منعقد خواهد شد؛ 
•          نشس تهاي تداركاتي منطق هاي و ابتكارهاي ديگر از جمله در سطح ملي؛ و 
•          تاريخ و محل آن. 
 
گروه كاري بين جلسه اي نامحدود بين دولتي براي پيگيري كار كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان را شوراي حقوق بشر در نخستين جلسه بنيادي كميته تداركاتي در آوريل 2008 ايجاد كرد. ماموريت آن عبارت است از: 50
•          پيگيري كار كميته تداركاتي، از جمله از طريق بررسي مقال هها و از طريق شروع مذاكرات درباره متن پيشنويس سند نتيجه؛ و 
•          بررسي مقال ههاي كتبي تکميلی و دادن گزارش بر اساس آن به كميته تداركاتي. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان و گروه كاري نامحدود بين دولتي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
طرزدسترسي وكاربا شوراي حقوق بشروماموريت ها وسازوكارهاي آن 
 
ترتيبات وروش هايي براي مشاركت سازمان هاي غيردولتي درجلسات شوراي حقوق بشر 
 
».... مشاركت و مشورت با ناظران، از جمله كشورهايي كه عضو شورا نيستند ،كارگزار يهاي تخصصي، ديگر سازمانهاي بين دولتي و نهادهاي ملي حقوق بشر، و سازمان هاي غيردولتي بايد بر مبناي ترتيباتي، از جمله قطعنامه 31/1996 مورخ 25 ژوئيه 1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي، و روشهايي باشد كه كميسيون حقوق بشر رعايت می کند، و در همان حال جلب موثرترين مساعدت اين نهادها را تضمين كند«. 51  مجمع عمومي در قطعنامه            251/60 بر نقش مهم ايفا شده از سوي سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني در سطوح ملي، منطق هاي و بین المللی در ترويج و حمايت از حقوق بشراذعان وتصريح كرد مشاركت سازمانهاي غيردولتي درشوراي حقوق بشر بايد: 
•          بر مبناي ترتيبات و روش هاي رعايت شده به وسيله كميسيون (از جمله قطعنامه
31/1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي) باشد؛ و 
•          موثرترين مساعدت سازمانهاي غير دولتي و ساير ناظران را تضمين كند. 
 
ترتيبات و روش هاي مشاركت سازمان هاي غير دولتي كه كميسيون حقوق بشر رعايت مي كرد با موفقيت به شوراي حقوق بشر منتقل شده است. توسعه و تكامل اين ترتيبات و روشها كه با تعهد شوراي حقوق بشر براي تضمين »موثرترين مساعدت« ناظران هماهنگ است. ادامه دارد.
 
سازمان هاي غيردولتي دارای موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و
اجتماعي كه به عنوان ناظر در جلسات شوراي حقوق بشر شركت مي كنند 
 
نقش سازمانهاي غيردولتي براي ترويج و حمايت از همه حقوق بشر در سطوح ملي ،منطقه اي و بين المللي ضروري است. مشاركت سازمانهاي غيردولتي در دو سال نخست حيات شوراي حقوق بشر عنصري اساسي در ارتقاي اعتبار سازمان ملل بوده است. سازمانهاي غيردولتي به حد چشمگيري به نهاد سازي شوراي حقوق بشر با اطلاعات ارزشمند و ضروري، و در بح ثهاي اساسي آن به هنگام رسيدگي به همه مفاد دستور كار شورا، كمك كردند. 
به علاوه ، به نظر م يرسد كار تكميلي سازمانهاي غيردولتي در حوزه حقوق بشر به حد فزاينده اي در حال تغيير از سياست هاي سنتي » معرفي و رسوا كردن« به سمت مشاركت مبتني بر همكاري بيشتر با دولت ها و ساير عوامل ذينفع است. هدف چنين مشاركت مسئولان هاي اصلاح وضعيت حقوق بشر در جهان است. 
بنابراين، مشاركت و اطلاعات سازمان هاي غيردولتي محلي ضروري است، به ويژه اکنون كه شورا جلسات بيشتري تشكيل می دهد و بررسي ادواري جهاني فعال شده است. به طور خلاصه، چالش  اصلي در مقابل شوراي حقوق بشر و جامعه سازمانهاي غيردولتي اين است كه فراتر از مشاركت جامعه مدني در كار شورا به مشاركت واقعي بين كشورهاي عضو و جامعه مدني دست يابند. 
                                                         سفير لويس آلفونسودالبا از مكزيك                                           نخستين رئيس شوراي حقوق بشر (2007 – 2006) 
 
سازمانهاي غيردولتي از سطحي از مشاركت در شوراي حقوق بشر، كه از كميسيون باقي مانده، برخوردارند كه در نظام ملل متحد منحصر به فرد است. از سوي ديگر شوراي حقوق بشر به عنوان يك نهاد بين دولتي با دانش و نظر كارشناسي، نقش گواهی دادن ،و بستگي و رابطه مردمي كه سازمانهاي غيردولتي به كار شورا م يآورند، به شدت غني مي شود. 
سازمانهاي غيردولتي از نخستين جلسه در ژوئن 2006 از مشاركت ارزشمند و فراگير در شوراي حقوق بشر برخوردار بوده اند.  180 سازمان غيردولتي در هفتمين جلسه عادي درمارس 2008، نود و هشت مورد اطلاعات كتبي ،224 مورد اطلاعات شفاهي دادند و ميزباني 69 رويداد موازي را به عهده گرفتند. دبيرخانه و رياست شوراي حقوق بشر كوشيده اند به روش ها و ترتيبات رعايت شده به وسيله كميسيون و بهترين شيوه ها ادامه دهند و در همان حال توجه داشته باشند كه شوراي حقوق بشر و ساز و كارهاي آن در تمام  طول سال در تعدادي از مجامع و جلسات به طور مرتب شركت كنند.
 فقط سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي می توانند اجازه شركت در جلسات شوراي حقوق بشر را به عنوان ناظر دريافت كنند. اين امتياز ويژه آنها است كه تصميم بگيرند نمايندگان آنها چه كساني باشند. 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي که به عنوان ناظر پذيرفته شوند، از ترتيبات و مزايايي در شوراي حقوق بشر برخوردار مي شوند.
آنها می توانند: 
•          پيش از تشكيل جلس هاي مفروض بياني ههاي كتبي به شوراي حقوق بشر تسليم كنند؛ 
•          در جريان طرح همه مفاد اساسي دستور كار شوراي حقوق بشر اظهارنظر شفاهي به عمل آورند؛ 
•          در بحث ها، گفتگو هاي تعاملی و ميزگردها شركت كنند؛ و 
•          درباره مسائل مربوط به كار شوراي حقوق بشر »رويدادهاي موازي« ترتيب دهند. 
 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي همچنينمسئوليت دارند همواره خود را با اصول حاكم بر تشكيلات و ماهيت اين رابطه مشورتيهماهنگ كنند. قطعنامه 31/1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي، به ويژه، تصريح می کند سازمان غيردولتي را می توان از شركت در جلسات سازمان ملل معلق يا اخراج كرد يا موقعيت مشورتي آن را پس گرفت، در شرايطي كه، از جمله، آن سازمان (از جمله وابست هها و نمايندگاني كه از جانب آن عمل می کنند) آشكارا از موقعيت مشورتي آن با شركت در اقدامات مخالف با هد فها و اصول منشور ملل متحد سوء استفاده كنند. 
 
گرفتن مجوز 
 
نمايندگان سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي براي حضور در جلسات شوراي حقوق بشر كه مايل به شركت در آنها هستند بايد اجازه بگيرند. 
تقاضا نام ههاي گرفتن مجوز بايد: 
•          روي كاغذ نشاندار رسمي سازمان متقاضي نوشته شده باشد؛ 
•          به روشني به عنوان و زمان برگزاري جلس هاي كه سازمان م يخواهد در آن شركت كند اشاره نمايد؛ 
•          رئيس يا نماينده اصلي سازمان در ژنو آن را امضا كرده باشد؛ و 
•          نام (نا مهاي) شخص (يا اشخاص) را كه به نمايندگي از آن سازمان در جلسه شوراي حقوق بشر شركت مي كنند قيد كرده باشد. توجه داشته باشيد اسامي اشخاص بايد دقيقا همان باشد كه در اسناد شناسايي آنان نوشته شده و اسامي خانوادگي بايد با حروف بزرگ نوشته شده باشد. 
 
سازمانهاي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي براي دريافت مجوز بايد درخواست خود را به 229179011 (0) 41 + فكس كنند. 
 
بيانيه هاي مكتوب 
 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي پيش از يك جلسه مفروض شوراي حقوق بشر می توانند به تنهايي يا مشتركا با ساير سازمانهاي غيردولتي بياني ههاي كتبي را كه مربوط به كار شوراي حقوق بشر باشد به شوراي حقوق بشر تسليم كنند. مطالب اين بياني هها بايد درباره موضوعاتي باشد كه سازمان  غيردولتي مورد بحث در آن صلاحيت ويژه داشته باشد. بيانيه هاي كتبي سازمانهاي غيردولتي پس از دريافت دبيرخانه شوراي حقوق بشر و بررسي آن بخشي از اسناد رسمي جلسات شوراي حقوق بشر خواهد شد. 
 
لطفا توجه داشته باشيد:      
•          متن بيانيه هاي كتبي سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي كلي با شوراي اقتصادي و اجتماعي نبايد از 2000 كلمه بيشتر باشد؛ و 
•          بيانيه هاي كتبي سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي ويژه با شوراي اقتصادي و اجتماعي يا در فهرست ، نبايد از 1500 كلمه بيشتر باشد. 
 
به سازمانهاي غيردولتي توصيه می شود يادداشت مربوط به اطلاعات كلي را كه در قسمت شوراي حقوق بشر وب سايت OHCHR موجود است، مطالعه كنند. 
 hrcngo@ohchr.orgبياني ههاي كتبي بايد به دبيرخانه شوراي حقوق بشر در                      تسليم شود. 
 
بيانيه هاي شفاهي 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي می توانند در جريان طرح همه مطالب اساسي، هم در بح ثهاي كلي و هم در گفتگوهاي تعامليدر جلسات شوراي حقوق بشر مطالبي اظهار كنند. روشهاي طرح شفاهي نظرات سازمانهاي غيردولتي  را،كه با در نظر گرفتن تداوم تشكيل جلسات شوراي حقوق بشر در تمام طول سال تكامل م ييابد، می توان در Extranet   شوراي حقوق بشر با عنوان صفحه اطلاعات رابط سازمانهاي غيردولتي پيدا كرد. Human Rights Council’s Extranet under the NGO Liaison information page
نمايندگان سازمانهاي غيردولتي كه م يخواهند به طور شفاهي اظهارنظر كنند بايد شخصا در قسمت »فهرست سخنگويان« در اتاق جلسه (عمومي) ثبت نام كنند.
فر مهاي ثبت نام براي سخنان فردي و مشترك را می توان از صفحه اول (homepage)   شوراي حقوق بشر دانلود كرد و هنگام ثبت نام شخصا به قسمت ثبت نام ارائه داد. 
لطفا توجه داشته باشيد سازمانهاي غيردولتي مجاز نيستند اسناد، جزو هها يا هيچ وسيله ديگري را در اتاق عمومي توزيع كنند. با اين حال، متن سخنان شفاهي ایراد شده سازمانهاي غيردولتي را می توان روي ميزی قرار داد که به این منظور پشت در اتاق عمومي گذاشته شده است. همه اسناد ديگر سازمانهاي غيردولتي را می توان روي ميزهاي اختصاص داده شده به سازمانهاي غيردولتي بيرون از اتاق عمومي گذاشت. 
 
رويدادهاي موازي 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي پس از دريافت مجوز شركت در جلسه شوراي حقوق بشر می توانند رويدادهاي عمومي برگزار كنند كه با كار شوراي حقوق بشر مربوط است. اين رويدادها ، »رويدادهاي موازي« هستند و در حاشيه جلسه مربوطه، معمولا هنگام تنفس ناهار، برگزار مي شوند. 
رويدادهاي موازي كه معمولا بحث گروهي را با بحث آزاد تركيب می کنند، به سازمانهاي غيردولتي امكان می دهند تجرب ههاي خود را با ديگران در ميان بگذارند و با ساير سازمانهاي غيردولتي، كشورها، و ديگر عوامل ذينفع (از جمله ماموریتدارانرویه هایويژه) درباره مسائل حقوق بشر و موقعي تهاي مربوط و مهم براي شوراي حقوق بشر به گفتگو بپردازند. 
اتا قها به رايگان براي ميزباني رويدادهاي موازي دراختيار گذاشته می شود وهرسازماني كه زودترمراجعه كند ازآ نها برخوردارمی شود. سازمانهاي غيردولتي كه م يخواهند رويدادی موازي را به اتفاق تامين مالي كنند بايد فرم »تامين مالي مشترك« را تكميل كنند.52 
سازمانهاي غيردولتي كه يك رويداد موازي را برگزار می کنند می توانند از اشخاصي كه مجاز به حضور در جلسه شوراي حقوق بشر نيستند دعوت نمايند در رويداد موازي شركت كنند. فهرستي كامل از مدعوين بايد 48 ساعت پيش از رويداد به دبيرخانه شوراي حقوق بشر و به دفتر حراست ارسال شود تا براي دعوت شدگان مجوز صادر گردد. براي مدعوين فقط اجازه شركت در رويداد مواز ي صادر خواهد شد. 
 سازمانهاي غيردولتي برگزار كننده يك رويداد موازي مسئول محتواي آن و رفتار شركت كنندگان در رويداد هستند. لطفا همچنين توجه داشته باشيد: 
•          دبيرخانه براي رويدادهاي موازي    سازمانهاي غيردولتي مترجم ندارد. سازمانهاي غيردولتي اگر بخواهند مي توانند مترجمان خود را بياورند و بايد موضوع را پيش از موعد به دبيرخانه اطلاع دهند؛ و  
•          استفاده از دوربين عكاسي و ضبط صوت در رويدادهاي موازي توصيه نمی شود، مگر به وسيله خبرنگاران و عكاسانی كه از دفتر سازمان ملل در ژنو (UNOG)   اجازه گرفته باشند. 
 
درخواست ذخيره (رزرو)اتاق براي ميزباني رويدادهاي موازي بايد به: 
229179011 (0) 41 فكس شود. 
 
براي اطلاعات جدید درباره گرفتن مجوز، بياني ههاي كتبي، بيان ههاي شفاهي و رويدادهايموازي به صفحه اطلاعات رابط سازمانهاي غيردولتي در اكسترانت شوراي حقوق بشرنگاه كنيد.
 
 مشاركت در ماموري تها و ساز و كارهاي شوراي حقوق بشرو همكاري با آنها 
 
الف ـ بررسي ادواري جهاني 
 
براي اطلاعات مشروح درباره چگونگي دسترسي و همكاري با بررسي ادواري جهاني ،لطفا به فصل هفتم (بررسي ادواري جهاني) اين کتاب نگاه كنيد.
 
 ب ـ كميته مشورتي شوراي حقوق بشر 
 
مشاركت در كار كميته مشورتي و مساعدت به آن. 
كميته مشورتي كميسيون فرعي پيشين، از مشاركت سازمانهاي غيردولتي دارای موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي، به شدت سود م يبرد. در حالي كه كميته مشورتي تا سپتامبر 2008 همچنان مشغول تدوين روشهاي كار و نظام نامه داخلي خود بود. شوراي حقوق بشر از آن خواسته بود، در اجراي ماموريت خود، با سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني همكاري کند. كشورها همچنين تشويق می شوند پيش از معرفي نامزدها براي انتصاب در كميته مشورتي با فعالان جامعه مدني مشورت كنند. 
 
سازمانهاي غيردولتي حق دارند در عين تضمين موثرترين مساعدت آنها، در كار كميته اجرايي بر مبناي ترتيبات و روش هاي رعايت شده از سوي كميسيون حقوق بشر و شوراي حقوق بشر، ازجمله قطعنامه 31/996 1 شوراي اقتصادي و اجتماعي مشاركت كنند. 
 
سازمانهاي غيردولتي علاقه مند به شركت به عنوان ناظر در جلسات كميته مشورتي بايد با دبيرخانه تماس بگيرند. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره چگونگي مساعدت به كار كميته مشورتي لطفا با 
HRCAdvisoryCommittee@ohchr.org.
تماس بگيريد. 
 
‌ج  ـ رويه شكايت 
 
براي اطلاعات مشروح درباره چگونگی دادن اطلاعات به رويه شكايت لطفا به فصل هشتم (تسليم شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه، و با
  .تماس بگيريد   CP@ohchr.org
 
‌د   ـ رويه هاي ويژه 
 
براي اطلاعات مشروح درباره چگونگي دسترسي و همكاري با رویه هایويژه، لطفا به فصل ششم (رويه هاي ويژه) همين کتاب مراجعه كنيد
 
‌ه   . ه ـ گروه هاي كاري شورای حقوق بشگروه كاري نامحدود در زمينه حق توسعه  شركت در جلسات گروه كاري
 چون گروه كاري نامحدود است، سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي می توانند در بخ شهاي عمومي جلسات آن شركت كنند.  سازمانهاي شركت كننده در جلسات نيروي ضربت عاليرتبه  مربوط به اجراي حق توسعه امكان ايراد بياني ههاي افتتاحيه دارند. 
 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي علاقهمند به شركت در گروه كاري يا در نيروي ضربت عاليرتبه ، بايد فرم ثبت نام را (كه در صفحه اختصاص يافته در وب سايت OHCHR موجود است) پر كرده، همراه با درخواست امضا شده خود براي دريافت مجوز به نشاني زير ارسال دارند: 
The Accreditation Officer
Fax: +41 (0)22 928 9010
Tel: +41 (0)22 928 9829
 
كمك به كار گروه كاري 
يكي از وظايف اصلي محول شده به گروه كاري، بررسي گزار شها و هر اطلاعات ديگر تسليم شده از سوي سازمانهاي غيردولتي درباره رابطه بين فعاليت  هاي اين سازمانها و حق توسعه است. گروه كاري از كم كهاي سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني استقبال مي كند. بخشي از اين امر با كار نيروي ضربت عاليرتبه تسهيل می شود كه جلسات عمومي آن به روي شركت كنندگان طيفي گسترده از فعالان جامعه مدني و سازمان هاي غيردولتي باز است. 
 
سازمانهاي غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني تشويق می شوند بياني ههايي ارائه دهندو با نيروي ضربت در اجراي فعاليتهاي آن، برنامه كار و اجراي توصيه هاي گروه كاري همكاري كنند.
 
 و ـ مجمع اجتماعي 
    شرکت درجلسات مجمع اجتماعي
مجمع اجتماعي به روي شركت عوامل ذينفع علاق همند از جمله عوامل زير باز است: 53 
•          سازمانهاي بين  دولتي؛ 
•          عناصر مختلف نظام ملل متحد، به ويژه ماموریتدارانرويه هاي موضوعي و ساز و كارهاي تشكيلات حقوق بشر؛ 
•          كميسيون هاي اقتصادي منطقه اي؛ 
•          كار گزار يهاي تخصصي و سازمانها، به ويژه برنامه توسعه ملل متحد، بانك جهاني، صندوق بین المللی پول و سازمان تجارت جهاني ؛ 
•          نمايندگان تعيين شده از سوي نهادهاي ملي حقوق بشر، و سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي يا شوراي اقتصادي و اجتماعي؛ و 
•          ديگر سازمانهاي غيردولتي، به ويژه فعالان به تازگي در حال پديد مانند گروههاي كوچك و انجمنهاي شهري و روستايي از شمال و جنوب، گروههاي ضد فقر ،سازمانهاي كشاورزان و روستائيان و انجمنهاي ملي و بین المللی آنان ،سازمانهاي داوطلب، انجمنهاي جوانان، سازمانهاي محلي و اجتماعي ،اتحاديه هاي كارگري و صنفي و انجمن هاي كارگران، همچنين نمايندگان بخش خصوصي، بان كهاي منطق هاي و ساير موسسات مالي و كارگزار يهاي بین المللی توسعه. 
شركت فعالان جامعه مدني در مجمع اجتماعي بر مبناي ترتيباتي، از جمله قطعنامه 31/1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي، و روشهاي رعايت شده از سوي كميسيون حقوق بشر استوار است و در همان حال موثرترين كمك نهادهاي فهرست شده بالا را تضمين می کند. شوراي حقوق بشر همچنين از OHCHR خواسته است در صدد يافتن را ههاي موثر تضمين مشورت و گسترد هترين مشاركت ممكن نمايندگان از هر منطقه، بهويژه نمايندگان كشورهاي در حال توسعه، در مجمع اجتماعي، از جمله با ايجاد
مشارك تها با سازمانهاي غيردولتي، بخش خصوصي و سازمان  هاي بین المللی باشد.
  54
 
فعالان جامعه مدني علاق همند به شركت در مجمع اجتماعي با دبير خانه آن تماس بگيرند. 
براي اطلاعات بيشتر لطفا با 
socialforum@ohchr.org.
 تماس بگيريد.
 
 ز ـ مجمع مربوط به مسائل اقليت ها 
شركت در جلسات مجمع مربوط به مسائل اقليت ها 
مجمع مربوط به مسائل اقليت ها به روي مشاركت سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي، و ساير سازمانهاي غيردولتي باز است كه اهداف و مقاصد آنها با روح، اهداف و اصول منشور ملل متحد سازگار است. ديگر فعالان جامعه مدني، از جمله دانشگاهيان و كارشناسان مسائل اقلي تها نيز می توانند شرکت کنند. 
 
فعالان جامعه مدني علاق همند به شركت يا كمك به كار مجمع مربوط به مسائل اقلي تها با دبيرخانه آن تماس بگيرند. 
 
     براي  اطلاعات بيشتر لطفا با minorityforum@ohchr.org.
  تماس بگيريد. 
 
تعيين نامزدهای انتخاب رئيس مجمع 
بر اساس قطعنامه 1/5 شوراي حقوق بشر، سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي و ساير ناظران شوراي حقوق بشر، همراه با كشورهاي عضو آن، نيز می توانند نامزدها را براي انتخاب به عنوان رئيس مجمع مربوط به مسائل اقليت ها پيشنهاد دهند.
 
ح ـ ساز و كار كارشناسي مربوط به حقوق مردمان بومي  شركت در جلسات ساز و كار كارشناسي 
جلسه سالانه ساز و كار كارشناسي به روي شركت فعالان جامعه مدني، از جمله سازمانهاي غيردولتي و سازمانهاي مردمان بومي باز است.
 
صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي 
فعالان جامعه مدني همچنين بايد از وجود صندوق داوطلبانه براي جمعي تهاي بومي آگاه باشند كه براي ياري مالي به نمايندگان جامع هها و سازمانهاي بومي ايجاد شد تا در ساز و كار كارشناسي و مجمع دائمي مربوط به مسائل بوميان شركت كنند. 
فعالان جامعه مدني علاقه مند به شركت درفعاليت سازوكاركارشناسي يا كمك به آن با دبير خانه آن تماس بگيرند:  
expertmechanism@ohchr.org
 
براي اطلاعات بيشتر درباره صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي، از جمله ضوابط انتخاب افراد ذينفع، لطفا به فصل نهم (صندو قها و كم كهای بلا عوض) همين کتاب مراجعه كنيد. 
 
معرفي نامزدها براي انتخاب در ساز و كار كارشناسي
 سازمانهاي غيردولتي و ديگر سازمانهاي حقوق بشر، مطابق با قطعنامه 1/5 شوراي حقوق بشر می توانندافراد را براي انتخاب به عنوان كارشناس مستقل در ساز و كار كارشناسي نامزد كنند. افراد نيز مي توانند نامزد شوند. 
معيارهاي انتخاب به عنوان كارشناس مستقل : داشتن تجربه در زمينه ماموريت ،استقلال، ب يطرفي، واقع بيني و صداقت شخصي. رعايت تعادل از نظر جنسيت، برابري در سهميه جغرافيايي و سهميه مناسب نظا مهاي حقوقي مختلف نيز در معيارهاي انتخاب در نظر گرفته مي شوند. 
 
براي اطلاعات بيشتردرباره چگونگي معرفي نامزدهاوچگونگي  فرآيند انتخاب بادبيرخانه شوراي حقوق بشرتماس بگيريد
                                                                                
 E-mail: hrce  xpertmechanism@ohchr.org
Fax: +41 (0)22 917 9011
Tel: +41 (0)22 917 9223
 
و ـ اعلاميه و برنامه اقدام دوربان  
براي اطلاعات درباره چگونگي شركت و كمك به فعاليت ساز و كارهاي مربوط به كنفرانس  جهاني دوربان شوراي حقوق بشر لطفا با نشاني زير تماس بگيريد: 
Anti-Discrimination Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Switzerland
E-mail: adusecretariat@ohchr.org
Tel: +41 (0)22 928 92 08
Fax: +41 (0)22 928 90 50
 
1  ـ گروه كاري بين دولتي در زمينه اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان  چون گروه كاري نامحدود است، سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي و آن تعداد ازسازمانهاي غيردولتي كه جواز حضور در كنفرانس جهاني را داشتند می توانند در جلسات عمومی آن شرکت کنند. سازمان های غير دولتی شرکت کننده در جلسات امكان ابراز بيانات شفاهي دارند و می توانندمطالب كتبي ارائه دهند. 
 
2  ـ گروه كارشناسان برجسته مستقل 
سازمانهاي غيردولتي علاق همند به ارائه گزار شها به گروه كارشناسان برجسته با واحد ضد تبعيض OHCHR تماس بگيرند.
 
3  ـ گروه كاري كارشناسان درباره مردم آفريقايي تبار 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي و سازمانهاي غيردولتي كه مجوز شركت در كنفرانس جهاني را داشتند می توانند در جلسات گروه كاري شركت كنند. سازمان هاي غيردولتي شركت كننده در جلسات آن امكان دارند اعلامي ههاي كتبي ارائه دهند و سخنان شفاهي ايراد كنند. 
 
براي اطلاعات جدید درباره شركت در گروه كاري از وب سايت OHCHR ديدن كنيد. 
 
از سازمانهاي غيردولتي و ديگر فعالان جامعه مدني دعوت می شود همچنين اطلاعات و گزار شهايي در اختيار گروه كاري قرار دهند تا آن را قادر سازد ماموريت خود را انجام دهد.
سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني همچنين می توانند هنگامي كه گروهكاري به ديدار از مح لهاي مورد نظر م يرود با ارائه اطلاعات در محل اصلي خود و ايجاد امكان گفتگوي مردم با اعضاي آن به گروه كاري كمك كنند. 
 
4  ـ كميته ويژه تدوين معيارهاي تكميلي 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي كه مجوز شركت در كنفرانس جهاني را داشتند می توانند در جلسات عمومي گروه كاري شركت كنند، و امكان ابراز نظر شفاهي دارند. 
 
از فعالان جامعه مدني دعوت می شود با ارائه اطلاعات و بررسي و مطالعه به كميته ويژه كمك كنند. فعالان جامعه مدني علاق همند به اين اقدام می توانند با واحد ضد تبعيض OHCHR تماس بگيرند. 
 
5  ـ كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان وگروه كاري بين جلسه اي نامحدود بين دولتي براي پيگيري كاركميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان 
كميته تداركاتي و گروه كاري نامحدود بين دولتي در تدارك براي كنفرانس بررسي تشكيل شد. ضوابط و ترتيبات زير با مشاركت سازمانهاي غيردولتي در جلسات كميته تداركاتي صدق می کند. سازمانهاي غيردولتي داراي مجوز شركت در اين جلسات می توانند در جلسات گروه كاري نامحدود بين دولتي نيز شركت كنند. 
•          از سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي دعوت می شود به پيروي از قطعنامه 31/1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي به طور كامل در همه جلسات كميته تداركاتي شركت كنند؛ 
•          از سازمانهاي غيردولتي فاقد چنين موقعيتي كه مجوز شركت در كنفرانس جهاني و ساز و كارهاي پيگيري آن را به دست آوردند دعوت می شود به طور كامل در جلسات شركت كنند، مگر اين كه دولتي درباره مجاز بودن آنهاابراز ترديد كند. اگر درباره مجاز بودن يك سازمان غيردولتي ترديدهايي مطرح شود، به آن سازمان فرصت پاسخ داده می شود و كميته تداركاتي بر اساس فرآيند رايج كه در قطعنامه
31/1996 تعيين شد، تصميم نهايي خواهد گرفت؛ 
•          سازمانهاي غيردولتي فاقد موقعيت مشورتي كه مجوز شركت در كنفرانس جهاني و ساز و كارهاي پيگيري آن را به دست نياوردند می توانند براي شركت در جلسات كميته تداركاتي از دبيرخانه آن درخواست كنند. دبيرخانه همه درخواس تهاي رسيده رابررسي می کندتا اطمينان يابد واجد شرايط تعيين شده درقطعنامه
31/1996باشند؛ و 
•          به نمايندگان مجاز مردمان بومي براساس قطعنامه            32/1995 شوراي اقتصادي و اجتماعي كه براي شركت در جلسات كميته تداركاتي ابراز تمايل كنند اجازه داده خواهد شد. ساير نمايندگان مردم بومي     علاقهمند به شركت نيز مي توانند به پيروي از رویه هایرايج تعيين شده بر اساس قطعنامه 31/1996 اجازه بگيرند. 
 
سازمان هاي غيردولتي شركت كننده در جلسات كميته تداركاتي و گروه كاري نامحدود بين دولتي امكان ابراز نظرات شفاهي دارند و می توانند بياني ههاي كتبي ارائه دهند. 
 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي و سازمانهايي كه مجوز شركت در كنفرانس جهاني و ساز و كارهاي پيگيري آن را داشتند ،از جمله كميته تداركاتي، نيز مي توانند در كنفرانس بررسي شركت كنند. 55  
 
از سازمانهاي غيردولتي فاقد چنين موقعيتي كه اجازه شركت در كنفرانس جهاني و ساز و كارهاي پيگيري آن را به دست نياوردند دعوت به عمل آمد تا براي شركت در كنفرانس بررسي تقاضا كنند. 
 
 
 
 
  OHCHR منابع
وب پيج شوراي حقوق بشر 
فعالان جامعه مدني براي جدی دترين مطالب و اطلاعات درباره شركت در جلسات شوراي حقوق بشر بايد مرتبا به وب سايت آن نگاه كنند. اطلاعات ويژه هر جلسه عادي معمولا دو هفته پيش از تشكيل آن جلسه در وب سايت گذاشته می شود. 
 
  Extranet  اکسترانت
اکسترانت به صفحه اصلی شورای حقوق بشر وصل ودارای مطالب زیراست:
-       متن پيشنویس قطعنامه ها و تصميمات شورای حقوق بشر؛
-       مقلات کتبی غير رسمی کشورها وسایر عوامل ذینفع؛ و 
-       بيانيه های شفاهی ایرادشده کشورهای عضو،کشورهای ناظر، وسازمان های غيردولتی ودیگرشرکت کنندگان درجلسات عادی وویژه ودیدارهای سازمانی شورای حقوق بشر.
 
Extranet يك صفحه اطلاعات رابط سازمانهاي غيردولتي با اطلاعات مرتبا به روز شده ويژه هر جلسه اي نيز دارد. 
 
براي دسترسي به صفحه Extranet كه اسم رمز ويژه دارد فرم آنلاين موجود در صفحه شوراي حقوق بشر وب سايت OHCHR را تكميل كنيد. سپس اسم رمز و نام كاربر با اي ميل براي شما فرستاده مي شود.
 
 Webcast وب كست
جلسات عمومي شوراي حقوق بشر و بعضي از ساز و كارهاي آن  به صورت همزمان ازوب كست آن پخش می شود. سايت وب كست فيل مهاي جلسات قبلي آن را نيز در بايگاني خود دارد. براي ديدن وب كست لازم است نرم افزار مناسب دانلود شود. 
سرويس وب كست در صفحه شوراي حقوق بشر وب سايت OHCHR قابل دسترسي است. 
 
 
شوراي حقوق بشر  1 ـ بررسي ادواري جهاني  گروه كاري بررسي ادواري جهاني  2 ـ كميته مشورتي شوراي حقوق بشر 
3                   ـ رويه شكايت 
گروه كاري مربوط به ارتباطات  گروه كاري مربوط به موقعيت ها 
4                   ـ رویه هایويژه  ماموري تهاي كشوري  ماموري تهاي موضوعي  5 ـ گروههاي كاري 
گروه كاري نامحدود مربوط به حق توسعه 
6  ـ مجمع اجتماعي 
7  ـ مجمع مربوط به مسائل اقلي تها 
8  ـ ساز و كار كارشناسي مربوط به حقوق مردمان بومي 
9  ـ ساز و كارهاي مربوط به اعلاميه و برنامه اقدام دوربان 
  پيوست: دسترسي و كار با شوراي حقوق بشر و ماموري تها و ساز و كارهاي آن 
اين كم كها به چه شك لهايي می تواند انجام شود؟
كدام يك از فعالان
می توانند به كار اين سازوكار(غير از
شركت در جلسات) كمك كنند
چگونگی فعاليت اين فعالان  در جلساتي كه حضور م ييابند 
فعالان جامعه مدني که
می توانند در جلسات اين سازوکار شركت كنند
جلسه /
سازوكار
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت
مشورتی با ECOSOC به رهنمود ها براي بيانيه  هاي كتبي مراجعه كنند
فقط سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC مي توانند بيانيه هاي كتبي در جلسات عادي /
ويژه ارائه دهند.
•   ارائه بياني ههاي كتبي
•   بياني ههاي شفاهي
•   ميزباني
رويدادهاي موازي
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC ، پس از گرفتن مجوز
جلسات ويژه و عادي شوراي حقوق بشر
•                    كار با دول تها در جهت تهيه گزار شهاي ملي 
•                    كمك به ارائه اطلاعات عوامل ذينفع براي گنجاندن احتمالي در گزارش فشرده OHCHR • كار در زمينه پيگيري نتايج بررسي ادواري جهاني (نتيجه گيري ها،توصيه ها ،وعد هها/تعهدات داوطلبانه)
فعالان مربوطه
جامعه مدني
• ميزباني جلسات اطلاع  رسانی • اظهارنظرهاي كلي مختصر  قبل از تصويب اسناد نتيجه در جلسات عادي شوراي حقوق بشر 
سازمان های غيردولتی داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC، پس ازگرفتن  مجوز
بررسي ادواري
جهاني
• معرفي نامزدها براي انتخاب در كميته مشورتي
فعالان مربوطه
جامعه مدني
•                    ارائه بياني ههاي كتبي
•                    بياني ههاي شفاهي
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC، پس ازگرفتن  مجوز
كميته
مشورتي شوراي حقوق بشر
• ارائه شکایتهابراساس رويه شكايت
فعالان مربوطه
جامعه مدني
مجاز نيست شرکت  کنند
فعالان جامعه مدني نمی توانند در جلسات رويه شكايت يا گروه هاي كاري آن شركت كنند؛ اين جلسات خصوصي است
رويه شكايت
 
 
 
•   ارائه درخواستهاو موارد فردي فوري
•حمايت از ديدارهاي كشوري
•   كار براي دفاع، انتشار، پيگيري و اجراي كار رويه هاي ويژه
•   ملاقات با ماموري تداران 
•   معرفي نامزدها به عنوان ماموري تداران
فعالان مربوطه
جامعه مدني
•   گفتگوي تعاملي
با ماموري تداران در طول بخ    شهاي منتخب ديدار سالانه رویه هایويژه
•   سازمانهاي غيردولتي داراي
موقعيت مشورتي با ECOSOC          
می توانند در گفتگوهاي تعاملي با ماموریتداران
در جلسات عادي شوراي حقوق
بشر شركت كنند
 
سازمان هاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني مي توانند ترتيب ديدار با ماموري تداران را در طول بخ   شهاي منتخب ديدار سالانه رويه هاي ويژه بدهند
رویه هایويژه   
 
اين كم كها به چه شك لهايي می تواند انجام شود؟
كدام يك از فعالان
می توانند به كار اين سازوكار(غير از
شركت در جلسات) كمك كنند
چگونگی فعاليت اين فعالان  در جلساتي كه حضور مي يابند
فعالان جامعه مدني که
می توانند در جلسات اين سازوکار شركت كنند
جلسه /
سازوكار
•   ارائه بيانيه ها به گروه كاري
•   همكاري با نيروي ضربت
•   كار براي اجراي توصيه هاي گروه كاري
فعالان جامعه مدني مربوطه
• سازمانهاي غيردولتي شركت كننده در جلسات نيروي ضربت عاليرتبه امكان اعلام بياني ههاي
افتتاحيه را دارند.
اما اين فرصت
شامل جلسات گروه كاري نمی شود.
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC، پس از گرفتن مجوز، می توانند در
بخ           شهاي عمومي جلسات گروه كاري شركت كنند. 
طيفي گسترده از فعالان جامعه مدني می توانند در جلسات عمومي نيروي ضربت عاليرتبه شركت كنند
گروه كاري نامحدود مربوط به
حق توسعه
ارائه اطلاعات به مجمع اجتماعی
فعالان مربوطه
جامعه مدني
•                    ارائه اطلاعات درباره كار حقوق بشر سازوكارهاي بين المللي در جلسات
•                    مبادله بهترين روشها در جلسات
•                    ارائه نظرات مردمي در جلسات
طيفي گسترده از فعالان جامعه مدني می توانند در جلسات شركت كنند
مجمع
اجتماعي
•   ارائه اطلاعات به مجمع
•   سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC           می توانند نامزدهايي براي انتخاب به عنوان رئيس مجمع معرفي كنند
فعالان مربوطه
جامعه مدني
•   اظهارات و بياني ههاي شفاهي
•   بيانيه هاي كتبي
طيفي گسترده از فعالان جامعه  مدني، از جمله سازمان هاي غيردولتي ،دانشگاهيان وكارشناسان مسائل اقليت ها
مجمع مسائل اقليت ها
•   ارائه اطلاعات به سازوكار كارشناسي
•   معرفي نامزدها براي انتخاب به عنوان كارشناسان مستقل
فعالان مربوطه
جامعه مدني
•   اظهارات و بياني ههاي شفاهي
•   بيانيه هاي كتبي
طيفي گسترده از فعالان جامعه مدني، از جمله سازمان هاي غيردولتي و مردمان و سازمانهاي بومي
سازوكار
كارشناسي مربوط به حقوق
مردمان بومي
• ارائه اطلاعات به گروه كاري
فقط فعالان جامعه مدني که در چارچوب گروه هاي ارائه شده در چپ قرار می گيرند مي توانند به گروه كاري بين دولتي اطلاعات بدهند
•   اظهارات شفاهي
•   بيانيه هاي كتبي
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC 
سازمان هاي غيردولتي مجاز به شركت در كنفرانس جهاني دوربان
گروه كاري بين دولتي مربوط به اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان
• ارائه اطلاعات به گروه 
فعالان مربوطه
جامعه مدني
• مبادله ديدگا هها به دعوت گروه
جلسات ، دراصل غيرعلني است با اين حال این گروه  می تواند از فعالان جامعه مدني براي مبادله ديدگا هها با آنها، دعوت به عمل آورد
گروه كارشناسان برجسته مستقل
 
 
اين كم كها به چه شك لهايي می تواند انجام شود؟
كدام يك از فعالان
می توانند به كار اين سازوكار(غير از
شركت در جلسات) كمك كنند
چگونگی فعاليت اين فعالان  در جلساتي كه حضور مي يابند
فعالان جامعه مدني که
می توانند در جلسات اين سازوکار شركت كنند
جلسه /
سازوكار
•   ارائه اطلاعات به گروه كاري
•   ارائه اطلاعات در محل اصلي در جريان ماموريت هاي كشوري گروه كاري
•   ملاقات با اعضاي آن در جريان ديدارهاي كشوري
فعالان جامعه مدني مربوطه
•                    اظهارات شفاهي
•                    ارائه بياني ههاي كتبي
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC 
سازمان هاي غيردولتي مجاز به شركت در كنفرانس جهاني دوربان
گروه كاري كارشناسان مربوط به مردم
آفريقايي تبار
• ارائه بيانيه هاي كتبي به كميته تداركاتي و گروه كاري بين جلس هاي نامحدود
فقط فعالان جامعه مدني که در چارچوب گروه هاي ارائه شده در چپ قرار می گيرند می توانند از نظر اطلاعات به كميته تداركاتي و گروه كاري بين جلس هاي نامحدود كمك كنند
•                    بياني ههاي شفاهي 
•                    ارائه بياني ههاي كتبي
 
•   سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC
•   سازمان هاي غيردولتي مجاز به شركت در كنفرانس دوربان
•   سازمان هاي غيردولتي
(بدون موقعيت مشورتي و آنهايي كه در كنفرانس جهاني شركت نكردند) مي توانند  براي شركت درخواست  کنند
•   نمايندگان مردمان بومي
كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي دوربان  گروه كاري بين جلس هاي نامحدود بين دولتي براي پيگيري كار كميته تداركاتي براي كنفرانس بررسي
دوربان 
• ارائه اطلاعات و بررس يها و مطالعات به كميته ويژه
فعالان جامعه مدني مربوطه
•                    اظهارات شفاهي
•                    ارائه بياني ههاي كتبي
سازمان هاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با ECOSOC
سازمان هاي غيردولتي مجاز به شركت در كنفرانس جهاني دوربان
كميته ويژه مربوط به تدوين ضوابط تكميلي
 
 
ششم ـ رويه هاي ويژه 
 
رويه هاي ويژه در يك نگاه 
 
رويه هاي ويژه چيست؟ »رويه هاي ويژه« نام كلي ساز و كارهايي است كه از سوي كميسيون حقوق بشر ايجاد شد و شوراي حقوق بشرادامه آنهارا به عهده گرفت تا به وضعيت حقوق بشردر كشورها يا سرزمي نهاي معين (ماموري تهاي كشوري)، يا پديد ههاي مهم موارد نقض حقوق بشردرجهان (ماموريت هاي موضوعي) رسيدگي،نظارت ومشورت كرده، درباره    آن ها گزار شهاي علني بدهد. 
تا سپتامبر 2008، سي و هشت رويه ويژه (30 ماموريت موضوعي و 8 ماموريت كشوري) در دست بررسي بود. 
اشخاص انتخاب شده براي رويه هاي ويژه كارشناسان مستقل (ماموريت  داران) هستند و به  گزارشگر ويژه، نماينده، نماينده ويژه، كارشناس مستقل يا اعضاي گروه هاي كاري موسوم هستند. 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR)           از نظر پرسنل، تداركات و پژوهش كمك می کند تا در ماموري تها يشان از آنان پشتيباني كند. 
 
آنها چگونه كار مي كنند؟  رويه هاي ويژه: 
•          روزانه و مدام با قربانيان واقعي و بالقوه نقضهاي حقوق بشر همكاري و از حمايت از حقوق آنان دفاع می کنند؛ 
•          درباره مسائل حقوق بشر چه در موارد فردي يا درباره مسائل كل يتر از طريق ارتباطات مستقيم با              دولتها اقدام مي نمايند؛ 
•          ماموري تهايي براي پي بردن به حقيقت در كشورها انجام  و گزار شهايي همراه با توصيه و پيشنهاد ارائه مي  دهند؛ 
•          مطالعات و بررس يهاي موضوعي آماده می کنند كه به عنوان راهنما در زمينه معيارها و ضوابط مفيد واقع مي شوند؛ و
•          آگاهي عمومي را درباره مسائل مربوط به ماموريت خود از طريق رسانه هاافزايش می دهند. 
•          رویه هایويژه را، بر خلاف نهادهاي معاهده سازمان ملل، می توان حتي در كشوري كه سند يا معاهده مربوطه را تائيد نكرده، فعال كرد، و براي دسترسي به رویه هایويژه توسل قبلی به دادخواهي هاي داخلي ضرورت ندارد. 
 
طرز دسترسي و كار با رويه هاي ويژه 
 
فعالان جامعه مدني، به صورت فردي يا دسته جمعي، مي توانند به رويه هاي ويژه دسترسي يافته وبا آنها همكاري كنند. آنها می توانند به شيوه های زير اين كار را انجام دهند: 
•          تسليم پرونده ها و موارد فردي به رويه هاي ويژه  ،
•          ارائه اطلاعات و تحلي لها درباره مسائل ويژه حقوق بشر؛ 
•          حمايت از ديدارهاي كشوري رویه هایويژه؛ 
•          تلاش درسطح محلي یا ملي براي دفاع، انتشار، پيگيري واجراي كار رویه هایويژه ؛
•          دعوت از ماموریتدارانرویه هایويژه براي شركت در ابتكارهاي آنها؛ و 
•          ديدار با افراد داراي ماموريت در تمام طول سال و شركت در جلسه سالانه ماموریتدارانرويه هاي ويژه.
 
فعالان جامعه مدني همچنين می توانند نامزدهايي را به عنوان ماموریتدارانرویه هایويژه معرفي كنند.
 
تماس با ماموریتدارانرويه هاي ويژه
 
E-mail: SPDInfo@ohchr.org (for general inquiries and information)         urgent-action@ohchr.org (for individual cases/complaints only) Fax: +41 (0)22 917 90 06
Post: Quick Response Desk
        Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
        Palais des Nations
        8–14, avenue de la Paix         CH–1211 Geneva 10 – Switzerland
 
 فعالان جامعه مدني بايد در خط  - Subject) موضوع) اي ميل يا دورنگار يا روي پاكت رويه (هاي) ويژه اي را كه مي خواهند با آن تماس بگيرند، مشخص كنند.
 
چون نشاني تماس براي همه رویه هایويژه يكي است، اشاره مشخص به موضوع يا هدف مكاتبه، امكان دادن پاسخ به موقع را فراهم می سازد. 
 
همچنين ضروري است مشخص شود هدف ارائه اطلاعات گسترده، شكايت فردي، يا تقاضاي ديگري (مثلا دعوت به شركت در يك كنفرانس، درخواست ديدار با ماموریتدارانو / يا كمك آنان) است. 
 
رويه هاي ويژه چيست؟  معرفي رويه هاي ويژه 
»رويه هاي ويژه« نام كلي ساز و كارهايي است كه از سوي كميسيون حقوق بشر ايجادشد و شوراي حقوق بشر ادامه آنها را به عهده گرفت تا به وضعي تهاي ويژه كشوري يا مسائل موضوعي حقوق بشر در همه جاي جهان رسيدگي كند. ويژگي اساسي رویه هایويژه توانايي آنها به نشان دادن واكنش سريع به ادعاهاي نقض حقوق بشر در حال وقوع در هر زمان در همه جاي جهان است. 
 
ماموريت هاي رويه هاي ويژه معمولا ماموريت  داران را موظف مي سازد بر وضعيت حقوق بشر در كشورها يا سرزمي نهاي ويژه (ماموري تهاي كشوري)، يا بر پديد ههاي عمده نقض حقوق بشر در جهان (ماموريت هاي موضوعي) نظارت كنند، ودر باره آنها مشورت و توصيه و گزارش علني ارائه دهند. ماموريت هر رويه ويژه در قطعنام هاي كه آن را به وجود آورد ،تعريف شده است. ماموري تهاي موضوعي هر سه سال و ماموري تهاي كشوري هر سال تمديد می شوند مگر اين كه شوراي حقوق بشر تصميم ديگري بگيرد.       56 تا سپتامبر 2008، سي و هشت رويه ويژه در دست اجرا بود:  30 ماموريت موضوعي و 8 ماموريت كشوري (به پيوست همين فصل نگاه كنيد). 
ماموریتدارانرویه هایويژه يا يك فرد (گزارشگر ويژه، نماينده ويژه دبيركل، نماينده دبير كل، يا كارشناس مستقل) يا گروهي از افراد (گروه كاري) است.        57 ماموریتدارانبه عنوان شخصي تهاي مستقل براي حداكثر شش سال خدمت می کنند و براي كار خود حقوق يا هيچ مزاياي مالي نم يگيرند. استقلال ماموریتدارانبراي اجراي ب يطرفانه وظايف آنان اهميت حياتي دارد. 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) از نظر پرسنل، تداركات و پژوهش به ماموریتدارانرویه هایويژه كمك می کند تا از آنان در ماموري تهايشان پشتيباني نمايد. 
 
ماموريت  داران رويه هاي ويژه: 
•          درباره وضعيت حقوق بشر از منابع گوناگون بر مبناي جاري و مداوم اطلاعات دريافت و تجزيه و تحليل می کنند؛ 
•          با شركا، اعم از دولتي و غيردولتي در داخل و خارج سازمان ملل اطلاعات رامبادله و مطرح مي كنند. 
•          از دول تها – غالبا فوري – خواهان توضيح درباره نقضهاي ادعايي می شوند و در صورت ضرورت، از دول تها م يخواهند تدابير حمايتي لازم را براي تضمين يا اعاده برخورداري مردم از حقوق بشر به اجرا در آورند؛ 
•          آگاهي درباره وضعي تها و پديد هها و تهديدها نسبت به حقوق بشر و نقص هاي معين را افزايش می دهند؛ 
•          هنگامي كه شرايط ويژه ايجاب كند نگران يهاي خود را از طريق رسانه هایا بياني ههاي عمومي ابلاغ و اعلام می كنند؛ 
•          براي ارزيابي وضعيت  حقوق بشر مربوط به ماموري تهاي خود از كشورها ديدن كرده ،و به منظور بهبود آن وضعيت ها به دولت ها پيشنهاد و توصيه می دهند؛ 
•          درباره: فعالیتهاي عادي بر اساس ماموري تهاي خود؛ ديدار از كشورها؛ و پديد هها و روندهاي موضوعي معين به شوراي حقوق بشر و ، در صورت ارتباط با ماموري تهاي خود، به مجمع عمومي (و در بعضي موارد به شوراي امنيت) گزارش و توصيه و پيشنهاد می دهند؛ 
•          از نظر مطالعات و بررس يهاي موضوعي براي تدوين معيارها و ضوابط مقتدرانه براي حوزه موضوعي ماموريت خود مساعدت می كنند، و مي توانند درباره مسائل ويژه نظر كارشناسي حقوقي ارائه دهند.
 
بررسي، بهينه سازي و بهبود نظام رويه هاي ويژه 
مجمع عمومي در قطعنامه 251/60 خود شوراي حقوق بشر را ملزم كرد نظام رویه هایويژه را بررسي، و هر جا ضروري است، اصلاح و بهين هسازي كند. شورا در قطعنامه                1/5 درباره نهاد سازي شوراي حقوق بشر سازمان ملل، براي ماموریتدارانرویه هایويژه رویه هایجديدي براي گزینش وانتخاب تدوين كرد، و فرآيندي براي بررسي، بهينه سازي واصلاح ماموريت هاي رويه هاي ويژه به وجود آورد. شورا قطعنامه 2/5 رانيز تصويب وآئين نامه رفتار براي ماموریتدارانرويه هاي ويژه شوراي حقوق بشرتدوين كرد.  
دو ماموريت كشوري (بلاروس و كوبا) به محض تصويب قطعنامه 1/5 متوقف شد. شورا تا پايان نهمين جلسه عادي خود دو ماموريت موضوعي جديد (گزارشگر ويژه در زمينه شك لهاي معاصر بردگي، از جمله دلايل و پيامدهاي آن، و كارشناس مستقل در زمينه مساله تعهدات حقوق بشر مربوط به دسترسي به آب آشاميدني سالم و دفع بهداشتي فاضلاب) به وجود آورده و دو ماموريت كشوري ديگر (جمهوري دموكراتيك كنگو و ليبريا) را قطع كرده بود. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره شوراي حقوق بشر، لطفا به فصل پنجم (شوراي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه كنيد.
 
گزينش و انتخاب ماموريت  داران  ضوابط كلي انتخاب: 
ضوابط كلي زير به پيروي از قطعنامه 1/5 براي نامزدي، گزينش و انتخاب ماموریتداراناعمال می شود. 
•          تخصص؛ 
•          تجربه در زمينه ماموريت؛ 
•          استقلال؛ 
•          ب يطرفي؛ 
•          صداقت شخصی؛ و 
•          انصاف 
 
در انتخاب ماموریتدارانبه تعادل جنسيتي و برابري سهمي هها از نظر جغرافيايي، و عرضه نظام هاي قضايي گوناگون نيز توجه مي شود. 
 
چه كسي واجد شرايط انتخاب است؟ 
افراد واجد شرايط، با صلاحيت محرز شده، تخصص در زمينه مربوطه، تجربه حرفه اي گسترده در حوزه حقوق بشر و انعطاف پذيري و در دسترس بودن در هر زماني، نامزدهاي مناسب براي انتخاب به عنوان ماموریتدارانبه شمار مي روند. 58  
 
افراد داراي مشاغل در سطح تصمي مگيري در دول تها يا در هر سازمان يا نهاد ديگر (از جمله سازمانهاي غيردولتي، نهادهاي ملي حقوق بشر و ساير سازمانهاي حقوق بشر) كه ممكن است منافع شغلی آنان با مسئولي تهاي ذاتي ماموريت مربوطه تضاد داشته باشد، نمی توانند به عنوان ماموريت دار انتخاب شوند. 
 
اصل عدم اشغال چند پست مربوط به حقوق بشر به وسيله یک نفر نيز هنگام انتصاب ماموریت داران رعایت می شود. به اين ترتيب افراد نبايد همزمان انجام چند ماموريت حقوق بشر سازمان ملل را بر عهده داشته باشند. 
 
چه كساني مي توانند افراد را به عنوان ماموريت دار رويه هاي ويژه نامزد كنند؟  افراد و نهادهاي زير می توانند اشخاص را براي انتخاب به عنوان ماموریتداررویه هایويژه نامزد كنند: 
•          دول تها؛ 
•          گروههاي منطق هاي كه در نظام حقوق بشر سازمان ملل فعاليت می کنند؛ 
•          سازمانهاي بین المللی يا دفاتر آنها (مثلا OHCHR)؛ 
•          سازمان هاي غيردولتي؛ 
•          ديگر نهادهاي حقوق بشر؛ و 
•          افراد. 
 
فهرست عمومي نامزدها و فهرست مشاغل بدون متصدي  OHCHR بر مبناي اسامي دريافتي نامزدها فهرست عمومي نامزدهاي واجد شرايط را آماده، نگهداري و به صورت ادواري به روز می کند. اين فهرست شامل اطلاعات شخصی مربوط به نامزدها، زمينه هاي تجربه تخصصي و كارشناسي آنان است. OHCHR           درباره همه مشاغل بدون متصدي ماموري تهاي آينده نيزاطلاع رساني می کند. 
فهرست عمومي نامزدها در بخش رویه هایويژه Extranet شورا موجود است.
 
گروه مشورتي 
گروه مشورتي، با يك عضو از هر يك از پنج گروه منطق هاي، كه به عنوان شخصي تهاي مستقل خدمت می کنند، فهرست عمومي OHCHR  را بررسي می کند و فهرست نامزدهاي مورد نظر خود را براي رسيدگي رئيس شوراي حقوق بشر پيشنهاد می دهد ،توصيه هاي گروه بايد علني و مستند باشد. 
گروه مشورتي هنگام تعيين تخصص، تجربه، مهارت ها و ديگر شرايط مربوطه براي هر پست  خالي، در صورت مناسب بودن، ديدگاه هاي عوامل ذينفع، از جمله ماموریتدارانكنوني يا نزديك به پايان دوره را مورد توجه قرار مي دهد.
OHCHR به گروه مشورتي كمك مي كند. 
 
انتخاب ماموریتداران
رئيس شورا بر اساس توصيه هاي گروه مشورتي و پس از مشورت هاي فراوان فهرست خود را تهيه می کند كه يك نامزد مناسب براي هر شغل بي متصدي معرفي می کند. اين فهرست حداقل دو هفته پيش از تشكيل جلسه به كشورهاي عضو و ناظر شورا عرضه می شود و، در صورت لزوم، رئيس براي تضمين اين كه نامزدهاي پيشنهادي او تائيد شوند مشور تهاي بيشتري به عمل خواهد آورد. روند انتخاب با تصويب فهرست رئيس به وسيله شورا تكميل مي شود. 
 
فهرست های نامزدهاي گروه مشورتي و رئيس در بخش رويه هاي ويژه اكسترانت شورا در دسترس است. 
 
جلسه سالانه و كميته هماهنگي رويه هاي ويژه 
جلسات سالانه ماموریتدارانرویه هایويژه، كه در ژنو تشكيل می شود، از سال        1994 به عنوان پيگيري كنفرانس جهاني حقوق بشر وين، ترتيب داده شده است. اعلاميه و برنامه اقدام وين، مصوب كنفرانس جهاني، بر اهميت حفظ و تقويت نظام رویه هایويژه تاكيد و تصريح كرد كه به رویه هایويژه بايد توانايي داده شود تا كار خود را از طريق جلسات ادواري هماهنگ و بهينه سازي كنند. 
جلسه سالانه همچنين فرصتي براي ماموریتداراناست تا با كشورهاي عضو، دفتر شوراي حقوق بشر، نهادهاي معاهده حقوق بشر، سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني، و نمايندگان دبيرخانه سازمان ملل و كارگزار يها و برنام هها ديدار و درباره مسائلي مانند پيگيري ديدارها از كشورهاي آنها و توصيه ها تبادل نظر كنند.
 
براي اطلاعات جدید درباره جلسه سالانه رویه هایويژه به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
كميته هماهنگي رويه هاي ويژه در دوازدهمين جلسه سالانه ماموریتدارانرویه هایويژه در سال 2005 ايجاد شد. اين كميته هماهنگي بين دارندگان ماموريت را تسهيل و به عنوان پلي بين رويه هاي ويژه و OHCHR، نظام گسترد هتر حقوق بشر سازمان ملل، و فعالان جامعه مدني عمل می کند. 
 
كميته هماهنگي از شش ماموریتدارتشكيل شده كه براي دوره يك ساله انتخاب شد هاند و يكي از آنان رياست آن را به عهده دارد. 59 انتخاب اعضاي آن در جلسه سالانه با توجه به نيازبه رعايت تعادل منطق هاي و جنسيتي، وحضور متعادل ماموریتدارانرويه هاي ويژه موضوعي و كشوري انجام مي شود. بخش رويه هاي ويژه OHCHR از كميته هماهنگي در كار آن حمايت می کند. 
 
براي اطلاعات جدید درباره كميته هماهنگي رویه هایويژه به وب سايت OHCHR مراجعه كنيد. 
 
رويه هاي ويژه چگونه كار مي كنند؟ 
ماموریتدارانرویه هایويژه براي تحقق شرايط ماموري تهاي خود ابزارهايي در اختيار دارند، از جمله: 
•          فرستادن پيام ها و مراسلات؛ 
•          ديدار از كشورها؛ 
•          انتشار گزار شها؛ 
•          تدارك مطالعات و بررس يهاي موضوعي؛ و 
•          صدور اطلاعي ههاي رسان هاي. 
 
ماموریتدارانبراي انجام كار خود از كتابچه راهنماي رویه هایويژه و     نظام نامه رفتار ماموریتدارانرويه هاي ويژه نيز استفاده مي كنند. 
 
الف ـ نظام نامه رفتار و كتابچه راهنماي رويه هاي ويژه  نظام نامه رفتار براي ماموریتدارانرويه هاي ويژه
 نظام نامه رفتار براي دارندگان ماموريت رویه هایويژه را شوراي حقوق بشر در   2007 تصويب كرد. هدف آن اين است كه با تعيين معيارهاي رفتار اخلاقي و كردار حرفه ایكه ماموریتداراننهادهاي ويژه بايد هنگام اجراي ماموري تهاي خود رعايت كنند، نظام رويه هاي ويژه را موثرتر كند.   
 
 كتابچه راهنماي رويه هاي ويژه
هدف كتابچه راهنماي رویه هایويژه ، كه به وسيله ماموریتدارانتهيه شده، راهنمايي ماموریتداراندر انجام وظايف خويش است. همچنين م يكوشد درك بهتر كار آنان را به وسيله همه عوامل ذينفع ديگر تسهيل كند. كتابچه راهنما م يكوشد روشهاي خوب را نشان دهد و به ماموریتداراندر تلا شهاي آنان براي ترويج و حمايت از حقوق بشر ياري رساند.
 
كتابچه راهنما ابتدا در ششمين جلسه سالانه ماموریتدارانرویه هایويژه در 1999 به تصويب رسيد و از آن زمان در آن تجديد نظر شده تا ساختار متغير تشكيلات حقوق بشر سازمان ملل، تحولات جديد در رابطه با ماموري تها و روشهاي كاري در حال تكامل ماموریتدارانرا نشان دهد. براي جديدترين نسخه آن از دول تها، سازمانهاي غيردولتي و ساير عوامل ذينفع اطلاعات گرفته شد. كتابچه راهنما در معرض بررسي ادواري قرار دارد و با توجه به مطالب نظام نامه رفتار تنظيم می شود.
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كتابچه راهنماي رویه هایويژه، به صفحه آن در اكسترانت رويه هاي ويژه مراجعه كنيد. 
 
ب ـ پيام ها 
يكي از فعاليت هاي اصلي ماموریتدارانرويه هاي ويژه اقدام در زمينه موارد و پرونده هاي فردي، بر مبناي اطلاعاتي است كه آنان از منابع مربوطه و موثق (بيشتر از فعالان جامعه مدني) دريافت مي كنند. 
اقدامات آنان معمولا شامل فرستادن نام هاي به يك دولت (نامه ادعا – ادعا نامه) براي تقاضاي اطلاعات درباره و پاس خها به ادعاها و، هرگاه ضروري باشد، در خواست از آن دولت براي انجام اقدامات پيشگيرانه يا تحقيقي (درخواست فوري) است. اين اقدامات به روند »پيام ها« موسوم است. 
 
پيام های سال 2007 
در 2007 مجموعا 1003 پيام فرستاده شد. 
49 درصد پيا مها مشترك بود 
2294 مورد فردي بود؛ 13 درصد آنها به زنان مربوط م يشد. دول تها به 52 درصد پيا مها پاسخ دادند. در مجموع 128 كشور از اين پيا مها دريافت كردند. 
 
درخواس تهاي فوري هنگامي فرستاده می شوند كه نقش زمان در نقضهاي ادعا شده از اين لحاظ كه به از دست رفتن زندگي، موقعي تهاي تهديد كننده زندگي يا خسارت قري بالوقوع يا جاري با ماهيت بسيار شديد براي قربانيان مربوط می شوند، مهم است.
نام ههاي ادعا زماني ارسال می شوند كه رويه درخواست فوري كاربردي ندارد، تا اطلاعات را ابلاغ كرده و خواهان توضيح درباره موارد نقض ادعايي حقوق بشر شوند. 
 
دارندگان ماموريت می توانند هنگامي كه  پرونده یا موردي در حوزه بيش از يك ماموريت قرار مي گيرد پيام مشترك بفرستند. تصميم به ارسال پيام براي يك دولت به نظر ماموریتدارانرويه ويژه و به ضوابط تعيين شده از سوي آنان و ضوابط موجود در نظام نامه رفتار بستگي دارد. ماموریتدارانهمچنين ملزم هستند، به روشي فراگير و به موقع، اطلاعات ارائه شده از سوي كشور مربوطه درباره وضعيت مربوط به ماموريت خود را در نظر بگيرند.  ماموریتداراندر فعالیتهاي خود در زمينه گردآوري اطلاعات بايد: 
•          از اصول احتياط، شفافيت، بي طرفي و انصاف پيروي كنند؛ 
•          محرمان ه بودن منابع شهاد تها را، اگر افشاي آنها باعث ايجاد مشكل براي افراد درگير شود، رعايت كنند؛ 
•          به واقعيات ب يطرفانه و قابل اتكا مبتني بر ضوابط آشكار و بديهي متكي باشند كه با ويژگي غير قضايي گزار شها و نتيج هگير يهايي كه آنان ملزم به نوشتن آنها هستند، مناسب باشد؛ و 
•          به نمايندگان كشور مربوطه امكان اظهارنظر درباره ارزياب يهاي خود و پاسخ دادن به اتهامات ايراد شده عليه آن كشور بدهند. خلاصه پاس خهاي كتبي آن كشور نيز بايد به گزارش (هاي) ماموريت  داران پيوست شود. 
 
ج ـ ديدارهای كشوری
ديدارهای كشوری يا ديدارهاي ميداني (يا ماموري تهاي كشف واقعيت) ابزاري  مهم در اختيار ماموریتدارانرويه هاي ويژه است. ماموریتدارانمعمولا با ارسال نام هاي براي يك دولت در خواست ديدار از كشور آن را می کنند و، اگر دولت موافقت كند دعوت نام هاي بفرستد. بعضي از كشورها »دعو تهای دائمي« صادر كرد هاند، كه به اين معني است كه آنها اساسا آماده پذيرفتن هر ماموريت دار رويه هاي ويژه هستند. ديدار از كشورها بر اساس مفاد قيد شده در نظام  نامه كرداري و حيطه كار و اختيار هيا تهاي كشف واقعيات به وسيله رويه هاي ويژه است. 60 
تا سپتامبر 2008 بيش از 60 كشور دعوت نام ههاي دائمي صادر كرده بودند. 
 
براي مشاهده فهرست كنوني كشورهايي كه براي رویه هایويژه دعوت نام ههاي دائمي صادر كرد هاند به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
ديدار از كشورها به ماموري تداران امكان می دهد وضعيت كلي حقوق بشر يا وضعيت ويژه نهادي، حقوقي، قضايي و اداري را در يك كشور مفروض، بر اساس ماموري تهاي مربوطه خود ارزيابي كنند. آنان در جريان اين سفرها با مسئولان ملي، نمايندگان جامعه مدني ،قربانيان نقضهاي حقوق بشر، گروه كشوري سازمان ملل، دانشگاهيان، جامعه ديپلماتيك و رسانه ها ديدار مي كنند
 
 آنان بر مبناي يافت ههاي خود توصیه هايي در گزار شهاي عمومي می دهند. اين گزار شها به شوراي حقوق بشر تسليم می شوند. بعضي از ماموریتداراننيز كنفران   سهاي مطبوعاتي ترتيب می دهند و در پايان سفر به كشوري يافت ههاي مقدماتي خود را منتشر مي كنند. موفقيت سفر به كشورها، با تعهد دول تها و شركت فعالان جامعه مدني، قبل ،در جریان و پس از سفر، براي حمايت از كار ماموریتدارانبه شدت افزايش م ييابد.
 
د ـ گزارش دهي و مساعدت به شوراي حقوق بشر 
شوراي حقوق بشر از ماموریتدارانرویه هایويژه م يخواهد گزار شهاي سالانه ارائه و در آن فعالیتهاي سال قبل خود را شرح دهند. شورا در بعضي شرايط نيز ممكن است از يك ماموریتداربخواهد درباره موضوعي ويژه يا موضوع مورد علاقه آن گزارش دهد.
گزار شها علني است و نشان  دهنده ابزاري قدرتمند براي پيگيري يا دفاع در حوزه ماموريت است. 
گزار شهاي سالانه حاوي اطلاعاتي درباره روشهاي كار، تحليل نظري، گراي          شهاي كلي ،و تحولات مربوط به ماموريت است و مي تواند حاوي       توصيهها و پيشنهاد هاي كلي باشد.
گزار شها می توانند داراي چكيده پيا مهاي ارسالي براي دول تها و پاس خهاي دريافتي باشند. گزار شها درباره ديدار از كشورها معمولا به عنوان پيوست و ضميمه گزار شهاي سالانه ارائه می شوند.ازبعضي ازسازوكارهادرخواست می شود به مجمع عمومي سازمان  ملل، كه ازسپتامبرتا دسامبرهرسال درنيويورك تشكيل جلسه مي دهد،گزارش دهند. 
 
ماموریتدارانرویه هایويژه همچنين با ارائه نظر كارشناسي به ساير جنب ههاي كار شوراي حقوق بشر ياري می دهند.
 
 براي دستيابي به گزار شهاي رویه هایويژه به شورا به وب سايت OHCHR مراجعه كنيد. 
 
اجلاس ويژه درباره بحران جهاني غذا 
گزارشگر ويژه در زمينه حق برخورداري از غذا، آقاي اليورد شوتر در مه             2008 از شوراي حقوق بشر خواست اجلاسي ويژه درباره بحران جهانی غذاتشکيل دهد. شورا در پاسخ در 22 مه 2008 اجلاسی ویژه در باره  »تاثير منفي بر تحقق حق برخورداري از غذا ناشي از بدتر شدن بحران جهاني غذا، از جمله به علت قيمت فزاينده مواد غذايي« برگزار كرد. 
گزارشگر ويژه مربوط به حق غذا در اين اجلاس ويژه شركت و فعالانه با آن همكاري كرد كه نخستين اجلاس درباره مساله ای موضوعي بود. 
 
ه‌  ـ مطالعات و بررسي هاي موضوعي 
ماموریتدارانرويه هاي ويژه همچنين مي توانند بررسي هاي موضوعي انجام دهند كه ابزارهايي مفيد براي راهنمايي دول تها، و جامعه مدني، درباره محتواي قانوني و اجراي ضوابط و معيارهاي حقوق بشر هستند. ماموري تداران همچنين جلسات كارشناسي درباره مسائل موضوعي حقوق بشر برگزار و در آنها شركت می کنند. 
 
كارگاه آموزشي كارشناسي ـ تقويت حمايت از زنان از شكنجه  در سپتامبر 2007 يك كارگاه آموزشي كارشناسي درباره »تقويت حمايت از زنان از شكنجه« به وسيله OHCHR از جانب گزارشگر ويژه مربوط به شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقي رآميز برگزار شد به اين اميد كه اجراي نظا ممندتر چارچوب بین المللی درباره شكنجه به كاهش نگران يهاي زنان و تقويت حمايت از آنان كمك كند. بيست و پنج كارشناس از مناطق مختلف و از طيفي گسترده از سازمانهاي غيردولتي و بين دولتي (از جمله ساز و كارهاي ضد شكنجه منطق هاي و سازمان ملل) در بحث ها شركت كردند. 
 
و‌  ـ اطلاعيه هاي مطبوعاتي 
رویه هایويژه می توانند ـ به صورت فردي يا دسته جمعي ـ با انتشار اطلاعي ههاي مطبوعاتي وضعي تهاي ويژه يا معيارهاي بین المللی را كه كشورها بايد به آنها احترام بگذارندمطرح کنند و برجسته سازند. 
 
نسخ ههاي همه اطلاعي ههاي مطبوعاتي، بياني هها و ساير پيا مهاي منتشر شده از سوي رويه هاي ويژه در بخش رويه هاي ويژه وب سايت OHCHR در دسترس است.
 
چگونه به رويه هاي ويژه دسترسي يافته با آنها كار كنيم 
»جامعه مدني به طور عام و سازمانهاي بین المللی، منطق هاي و ملي به طور ويژه به نظام رويه هاي ويژه حمايت ارزشمند ارائه مي دهند. آنها اطلاعات و تجزيه و تحليل فراهم مي سازند،  به انتشار يافته هاي رويه هاي ويژه، كمك مي كنند، و به فعاليت هاي پيگيري ياري می دهند، و به اين ترتيب به تنظيم و اجراي برنام هها و سياس تهاي ملي مربوطه براي آموزش حقوق بشر به منظور بهبود وضعيت هاي مسائل تحت رويه هاي ويژه ياري م يرسانند. ديدارها با نمايندگان آنان از نظر همه جنب ههاي كار رویه هایويژه از جمله در فعاليت هاي آنان در ژنو و نيويورك، در ماموريت هاي ميداني، و كلي تر مفيد است. بنابراين براي دارندگان ماموريت مفيد است به دعو تهاي سازمانهاي غيردولتي و موسسات دانشگاهي براي شركت در فعاليت هايي مانند كنفرانس ها، گفتگوها، سمينارها و مشور تهاي منطق هاي به موقع و به دقت رسيدگي كنند. OHCHR معمولا بايد در جريان فعالیتهاي مربوطه ماموریتدارانكه به جامعه مدني مربوط می شوند، قرار داده شود.«
 
كتابچه راهنماي فعاليت هاي رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر (پاراگراف 133)  رویه هایويژه طي سا لها با فعالان مختلف جامعه مدني رابطه برقرار و همكاري كرد هاند.
رویه هایويژه براي حمايت از قربانيان عملي يا احتمالي به فعالان كمك و به توانمند شدن آنها مساعدت كرد هاند. ماموري تهاي گوناگون شك لهاي گوناگون مشاركت و همكاري ايجاد كرده اند. 
 
تاثير و كارآيي نظام رویه هایويژه در حمايت از حقوق بشرو از طرف ديگر پيشگيري از نقض آنها نيز بر مشاركت فعالانه ساير فعالان حقوق بشر، از جمله جامعه مدني، وابسته  است. سازمانهاي غيردولتي بین المللی، منطق هاي و ملي و ديگر فعالان جامعه مدني شركت كنندگان ضروري در نظام رويه هاي ويژه هستند. علاوه بر اين، جامعه مدني از مد تها پيش در صف مقدم تعيين ضابطه براي حقوق بشر و طرفداري از ايجاد ماموري تهاي جديد قرار داشته است. 
 
گروههاي فعالان جامعه مدني كه با رویه هایويژه همكاري می کنند، عبارتند از: 
•            سازمانهاي حقوق بشر (سازمان هاي غيردولتي، انجمن ها، گروه هاي قربانيان)؛ 
•            مدافعان حقوق بشر؛ 
•            سازمانهاي متكي برمسائل مربوطه 
•            اشخاص دارای معلوليت و سازمانهاي نماينده آنان؛ 
•            ائتلا فها و شبك هها (حقوق زنان، حقوق كودكان، حقوق اقلي تها، حقوق محيط زيست)؛ 
                                                                                                                                            •
•            گروههاي متكي بر جامعه (مردمان بومي، اقليت ها)؛ 
•            گروههاي متكي بر دين (كليساها، گروه هاي ديني)؛ 
•            اتحاديه ها (اتحادي ههاي كارگري و صنفي و انجمنهاي حرفه ایمانند انجمنهاي روزنامه نگاران، انجمن هاي وكلا، انجمن هاي قضات، اتحايه هاي دانشجويي)؛  •         جنب         شهاي اجتماعي (جنبش هاي صلح، جنبش هاي دانشجويي، جنبش هاي طرفدار مردم سالاري)؛ 
•            حرف ها يهايي كه مستقيما به برخورداري از حقوق بشر كمك می کنند (امدادگران امور بشر دوستانه، وكلا، پزشكان و كادر پزشكي)؛ 
•            اقوام قربانيان؛ و 
•            نهادهاي عمومي با فعالیتهايي به منظور ترويج و حمايت از حقوق بشر
(مدرس هها، دانشگا هها، نهادهاي پژوهشي). 
 
همكاري رويه هاي ويژه با فعالان جامعه مدني در سال 2007 (درصد) 
 
سازمان هاي غيردولتي بين المللي، سازمان هاي غيردولتي ملي، دانشگاهها، قربانيان ،انجمنهاي حرف هاي، مدافعان حقوق بشر، گروههاي مردمي، نمايندگان ديني، رهبران               جوامع،      سازمانهاي جوانان، بنيادها،           گروههاي مصرف كننده (نمودار صفحه  کتاب120)
 
فعالان جامعه مدني، به صورت فردي يا گروهي مي توانند به رويه هاي ويژه دسترسي يافته و با آنها همكاري كنند، بر خلاف نهادهاي معاهده سازمان ملل ،رويه هاي ويژه را مي توان حتي در كشوري كه سند يا معاهده مربوطه را تاييد نكرده فعال نمود ضمن اين كه براي دسترسي به رويه هاي ويژه لازم نيست قبلا همه دادخواهي هاي داخلي را آزموده باشند. بنابراين از رويه هاي ويژه مي توان براي هر كشوري يا هر موضوع حقوق بشر، در چارچوب ضابطه هاي ماموريت هاي موجود استفاده كرد.
 
فعالان جامعه مدني می توانند به كار رویه هایويژه كمك كنند با: 
•          ارائه ادعاهاي فردي از نقض حقوق بشر به ماموریتدارانرویه هایويژه مربوطه؛ 
•          حمايت از ديدار از كشورها و دادن اطلاعات و اخبار درباره نقض حقوق بشر به ماموریتدارانمختلف           رویه های ويژه؛ 
•          ايفاي نقش پيشگيرانه با ارائه اطلاعات به رویه هایويژه درباره تهيه قوانين جديد كه ممکن است به نقض حقوق بشر منجر شود؛ 
•          كار در سطح محلي و ملي در زمينه پيگيري توصيه هاي رويه هاي ويژه. 
در سطحي گسترد هتر، جامعه مدني می تواند از انتشارخبركارويافت ههاي دارندگان ماموريت رويه هاي ويژه درحوزه هاي فعاليت خود حمايت كند. 
 
رابطه حياتي بين رویه هایويژه و جامعه مدني در ماموريت                 گزارشگر ويژه درباره وضعيت مدافعان حقوق بشر نشان داده شده است. 
 
گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر  گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر كيست؟ 
ماموريت گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر (سابقا: نمايندگان ويژه دبيركل درباره وضعيت مدافعان حقوق بشر) به عنوان ساز و كار رویه هایويژه در سال 2000 با قطعنامه 61/2000 كميسيون حقوق بشر ايجاد شد. تاسيس آن، نقش حياتي، واغلب خطرناك ،مدافعان حقوق بشررا درسراسرجهان به رسميت م يشناسد."حمايت" از مدافعان حقوق بشر نگراني  اصلي رویه هایويژه است؛ توجه به تامين حمايت از مدافعان و حمايت از حق دفاع از حقوق بشر امري قابل درك است. نق   شهاي اصلي گزارشگران ويژه اين است كه: 
•          دنبال اطلاعات درباره وضعيت و حقوق همگان باشند، آنها را دريافت كنند، بررسي نمايند و پاسخ دهند، با اقدام فردي يا به اتفاق ديگران از حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي حمايت و آنها را ترويج كنند؛ 
•          با دول تها و ساير فعالان علاق همند در زمينه ترويج و اجراي موثر اعلاميه مربوط به حق و مسئوليت افراد، گروهها و اركان جامعه براي ترويج و حمايت از حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي به رسميت شناخته شده جهاني (عموما موسوم به »اعلاميه مدافعان حقوق بشر«) همكاري و گفتگو كنند؛ و 
•          تدابير موثر براي محافظت بيشتر از مدافعان حقوق بشر پيشنهاد و اجراي اين پيشنهادها را پيگيري كنند. 
 
چه کسی مدافع حقوق بشر است؟ 
مدافع حقوق بشر كسي است كه انفرادي يا به اتفاق ديگران، در ترويج، حمايت و تحقق حقوق مدني و سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي شركت داشته باشد. مدافعان حقوق بشر بايد همگاني بودن و جامعيت حقوق بشر را، چنان كه در اعلاميه جهاني حقوق بشر تعريف شده، بپذيرند. شخص نمی تواند بعضي از حقوق بشر را انكار كند و با اين حال ادعا نمايد مدافع حقوق بشر است چون مدافع حقوق ديگران است. 
 
آيا فعالان جامعه مدني مدافع حقوق بشر هستند؟ 
كاركنان و داوطلباني كه براي جامعه مدني و سازمانهاي غيردولتي، نهادها يا انجمنهاي ملي و بین المللی كار می کنند كه به مسائل حقوق بشر در سراسر جهان رسيدگي می کنند را می توان مدافع حقوق بشر توصيف كرد. 
 
اعلاميه درباره مدافعان حقوق بشر چيست؟ 
اعلاميه درباره مدافعان حقوق بشر، كه در دسامبر 1998 به تصويب مجمع عمومي رسيد »دفاع« از حقوق بشر را به عنوان حقي ذاتی تعريف و هر شخصي را كه در زمينه حقوق بشر كار می کند به عنوان »مدافع حقوق بشر« به رسميت مي شناسد. اين اعلاميه حمايت و محافظت از مدافعان حقوق بشر را در محدوده كار آنان پي              شبيني كرده است.این اعلاميه حقوق جديد به وجود نم يآورد بلكه حقوق موجود را به روشي تدوين می کند كه اعمال آنها را در مورد نقش و وضعيت عملي مدافعان حقوق بشر آسا نتر می سازد. 
يك نقش اصلي گزارشگران ويژه دادن گزارش درباره وضعيت مدافعان حقوق بشر در همه جاي جهان و درباره ابزارهاي ممكن براي افزايش محافظت از آنان در متابعت كامل از اعلاميه است.
 
 چگونه با گزارشگران ويژه تماس بگيريم يا ادعاي خشونت عليه يك مدافع حقوق بشر را ارائه دهيم 
فعالان حقوق بشر مي توانند به نشاني زير با گزارشگران ويژه تماس بگيرند.(توجه داشته باشيد در پيام بايد آشكارا به ماموريت  مدافعان حقوق بشر اشاره شود): 
              گزارشگر ويژه مربوط به وضعيت مدافعان حقوق بشر                            ، دفتر كميسارياي عالي
حقوق بشر سازمان ملل  
Special Rapporteur on the situation of human rights defenders, Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10
E-mail:
 
براي ارائه ادعاي گزارش نقض حقوق بشر: 
urgent-action@ohchr.org
 
براي تماس با دارندگان ماموريت براي مقاصد ديگر: 
defenders@ohchr.org Fax: +41 (0)22 917 90 06
Phone: +41 (0)22 917 12 34
ـ اين شماره، شماره تلفن خانه سازمان ملل در ژنو، سوئيس است. مراجعان تلفني بايد بخواهند با كاركنان مسئول رسيدگي به رویه های ويژه OHCHR   ، مخصوصا با كاركنان  حامي ماموريت گزارشگران ويژه درباره وضعيت مدافعان حقوق بشر صحبت كنند. 
 
زنان مدافع حقوق بشر 
خانم هينا جيلاني  Hina Jilani نماينده ويژه وقت دبير كل در زمينه مدافعان حقوق بشر در سال 2002 تلاش بین المللی سه سال هاي را آغاز كرد كه نقطه اوج آن كنفرانس جهاني زنان مدافع حقوق بشر بود كه در سريلانكا برگزار شد و كارشناسان برجسته مسائل جنسيتي و زنان مدافع حقوق بشر بيش از 70 كشوررا گردهم آورد. 
 
اين نماينده ويژه در دوره كار خود پيوسته تاكيد م يكرد كه زنان مدافع حقوق بشر بيشتر در معرض بعضي از شك لهاي خشونت و محدوديت قرار دارند و در مقابل تعصب ،محروميت و طرد اجتماعي از سوي نيروهاي دولتي و فعالان اجتماعي، به ويژه هنگام مشاركت در دفاع از حقوق زنان آسيب پذيرترند. 61 اين نماينده ويژه همچنين درباره 449 پرونده نقض  حقوق بشر زنان مدافع حقوق بشر مربوط به 1314 مدافع در طول دوره كار خود اقدام كرد. شصت و پنج مورد از اين مكاتبات مشتركا به اتفاق          گزارشگر ويژه مربوط به خشونت عليه زنان، دلايل و پيامد هاي آن، فرستاده شد. 
 
الف ـ ارائه پرونده هاي فردي به ماموریتدارانرويه هاي ويژه 
هر فرد می تواند اطلاعات موثق و قابل اعتماد درباره نقضهاي حقوق بشر به ماموریتدارانرویه هایويژ هاي بدهد كه ماموريت يافت هاند اطلاعات مربوط به نقضهاي حقوق بشر را دريافت كنند. ارائه شكاي تهاي فردي به رویه هایويژه يكي از موثرترين را ههاي درخواست مداخله مستقيم در پرونده هاي فردي است. فعالان جامعه مدني اغلب می توانند به عنوان رابط براي افرادي اقدام كنند كه خواهان محافظت در برابر نقضهاي حقوق بشر هستند. 
 
پيا مهاي ارسالي و دريافتي معمولا محرمانه است و محرمانه می ماند تا وقتي كه گزارش  ماموریتدارانبه شوراي حقوق بشر علني شود مگر اين كه ماموريت دار تصميم بگيرد در مراحل زودتر بيانيه علني صادر كند. اين گزارش حاوي اطلاعاتي درباره پيا مهاي ارسالي و پاسخ هاي دريافتي از دولت ها درباره پرونده هاي معين است. لطفا توجه داشته باشيد نام قربانيان ادعايي در گزار شها ذكرمی شود به استثناي كودكان يا گروههاي معين ديگر قربانيان، مانند قربانيان خشونت جنسي. 
 
با توجه به ماهيت علني گزار شهاي ساز و كارهاي رویه هایويژه، اين مهم است كه سازمانهايي كه از جانب قربانيان نقضهاي حقوق بشر اقدام می کنند اطمينان حاصل نمایند قرباني آگاه باشد پرونده اش براي ساز و كارهاي رويه هاي ويژه فرستاده مي شود و نام او براي مسئولان فرستاده ( يا حروف اول نام او) درگزارش علني رويه ويژه ذكر خواهد شد. با اين حال بايد يادآوري كرد كه براي طرح شکایت(مثلا اگر قرباني به دليل زنداني بودن يا دلايل مشابه ديگر در دسترس نباشد) هميشه اجازه قرباني لازم نيست. بعضي از ماموريت ها پرسش نامه هاي ويژه اي درست كرده اند كه هنگام تسليم اطلاعات درباره نقضهاي حقوق بشر از آنها استفاده می شود. 
 
هر رويه ويژه شرايط متفاوتي براي ارائه اطلاعات تعيين مي كند    . با اين حال ،حداقل اطلاعات زير بايد در يك پيام وجود داشته باشد تا مورد ارزيابي قرار گيرد: 
•          هويت قرباني(های) ادعا شده؛ 
•          هويت مرتكبين نقض ادعا شده ؛ 
•          هويت شخص (اشخاص) يا سازمان(هاي) ارائه دهنده پيام (اين اطلاعات محرمانه تلقي می شوند)؛ 
•          تاريخ و محل وقوع حادثه؛ و 
•          توصيف مشروح شرايطي كه نقض ادعايي در آن رخ داد. 
 
پرسشنام ههاي رايج براي ماموري تهاي معين بر اساس چند ماموريت براي دادن گزارش نقضهاي ادعايي در وب سايت OHCHR وجود دارد. 
 
فعالان جامعه مدني همچنين می توانند اطلاعاتي براي پيگيري درباره این كه آیا مساله
(مسائل) / وضعيت (وضعيتهاي) مطرح شده در پيام اوليه آنان بهتر شده يا نه، به ماموریتداران ارائه دهند. اطلاعات مربوط به پيگيري براي ماموریتداراناستفاده هاي فراواني دارد. بعضي از آنان درخواس تهاي خود را براي ديدار از كشورها بر روندهاي شناسايي شده از طريق رويه پيام ها استوار مي كنند. 
 
اطلاعات ارائه شده به رويه هاي ويژه نبايد با انگيزه هاي سياسي، هتاكانه يا صرفا بر مبناي گزارش هاي رسانه ها باشد. 
 
موارد / شكاي تهاي فردي را می توان به نشان يهاي زير ارسال داشت: 
         E-mail: urgent-action@ohchr.org
         Fax: +41 (0)22 917 90 06; or Postal address: OHCHR-UNOG, 8-14 avenue de la Paix, CH–1211 Geneva 10,
Switzerland.
 
 هنگام ارسال مطالب، لطفا در محل موضوع (Subject)           اي ميل يا فكس، يا روي پاكت نامه، ساز و كار رويه هاي ويژه مورد نظر خود را مشخص كنيد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره طرز ارائه اطلاعات درباره نقض ادعايي به رویه هایويژه، لطفا به فصل هشتم( ارائه شكايت درباره نقض ادعايي حقوق بشر) همين کتاب مراجعه، و با SPDInfo@ohchr.org تماس بگيريد. 
 
ب ـ حمايت از ديدارهای كشوری 
ديدار ماموریتدارانرويه هاي ويژه از كشورها براي گردآوري اطلاعات دست اول ضروري است زيرا امكان مشاهده مستقيم وضعيت حقوق بشر را در كشوري خاص فراهم می سازد. سازمانهاي غيردولتي ملی و بین المللی، اعضاي جامعه مدني و جنب          شهاي مردمي می توانند در مراحل گوناگون يك ماموريت كم كهاي مهمي ارائه دهند.
 
1  ـ پيشنهاد سفر به يك كشور 
فعالان جامعه مدني می توانند دول تها را تشويق كنند از ماموریتدارانبراي ديدار از كشوري دعوت به عمل آورند يا دعوت دائمي از رویه هایويژه را تمديد كنند. آگاه كردن ماموریتداراناز مسائل يك كشور نيز مي تواند مشخص كند آيا يك ماموريت دار براي سفري ويژه درخواست كند يا نه زيرا بعضي از ماموریتدارانمبناي درخواس تهاي خود را براي ديدار از كشورها بر ميزان اطلاعات (شکایتها/ موارد فردي) دريافتي خود استوار مي كنند. بعضي از ماموریتداراننيز مشتركا به كشورها سفر كرده اند. 
 
2  ـ هنگامي كه درخواست ديدار از كشوري تاييد شده است 
وقتي ديدار از كشوري تاييد شده (هنگامي كه كشوري درخواست يك ماموریتداررا براي ديدار تصويب كرده و بر سر زمان ديدار توافق حاصل شده) فعالان جامعه مدني مي  توانند آگاهي عمومي را درباره اين سفرافزایش دهند. 
 
فعالان جامعه مدني همچنين می توانند قبل از انجام سفر اطلاعات مناسب را به دارنده ماموريت بدهند و مطالب نگران كننده را با او در ميان بگذارند. اين امر می تواند دارنده ماموريت را قادر كند مسائل ويژه را پيش از موعد با مسئولان در ميان بگذارد و در صورت نياز ترتيباتي براي گنجاندن آن در برنامه رسمي سفر بدهد (مثلا با درخواست دسترسي به مراكز بازداشت ويژه يا اردوگاه هاي پناهندگان يا ترتيب ديدار با مسئولان ملي يا محلي خاص، يا افراد خصوصي).
 
هماهنگي در سطح  ملي بين سازمان هاي غيردولتي برزيل 
گروهي از سازمانهاي غير دولتي برزيل (Platforma Dhesc)     نظامي براي نظارت بر حقوق بشر از روي الگوي رويه هاي ويژه به وجود آورده اند. شش مركز هر كدام در زمينه يك مساله اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ـ حق برخورداري از مسكن، آموزش و پرورش ،محيط زيست، مواد غذايي، بهداشت يا كار مناسب فعاليت می کنند و درباره مسائلي كه به ماموري تدار(ان) رويه هاي ويژه مربوطه منتقل مي شود،                گزارشهاي ملي تهيه     ميكنند.
اختصاص يك موضوع ويژه به هر مركز، استفاده از منابع و نظرهاي كارشناسي را به حداكثر رسانده ، با كاهش دوباره كاري منجر به كمك موثرتر به كار رویه هایويژه شده است. 
3  ـ در جريان ديدار از كشور 
هنگام ديدار از كشوري فعالان جامعه مدني می توانند از طريق تماس با دارندگان
ماموريت، يا كارمند مربوطه OHCHR در ژنو يا در كشور مربوطه با فكس، پست يا اي ميل خواهان ملاقات با دارندگان ماموريت شوند.
 
براي گرفتن تماس با دفتر ميداني و مامور مربوطه لطفا به وب سايت OHCHR    مراجعه كنيد. 
 
4  ـ پس از ديدار از كشور 
فعالان جامعه مدني می توانند با انجام فعالیتهاي زير نقشي مهم در پيگيري نتايج و توصیه هاي ناشي از ديدار كشوري ايفا كنند: 
•          انتشار توصیه ها بين مخاطبان محلي خود؛ 
•          اطلاع رساني درباره كار رویه هایويژه و افزايش آگاهي عمومي؛ 
•          تدوين برنام ههاي اقدام براي ادامه كار آغاز شده با سفر كشوري؛ 
•          كار با دول تها در جهت اجراي توصیه هاي رویه های ويژه؛ 
•          دادن اطلاعات براي گزار شهاي پيگيري ويژه انتشار يافته از سوي بعضي از ماموريت داران؛ و 
•          نظارت بر گا مهايي كه دول تها براي اجراي توصیه ها بر داشت هاند، و قرار دادن ماموريت دار(ان) در جريان پيشرفت كشور در جهت اجراي توصیه ها. 
 
             ايجاد شبكه ها براي كار در زمينه اجراي توصيه هاي رويه هاي ويژه  به دنبال ديدار Mr. Doudou Diène گزارشگر ويژه وقت شكل هاي معاصر نژادپرستي ،تبعيض نژادي، بيگانه هراسي و تعصب مربوطه از ژاپن در سال 2005، جنبش بین المللی عليه همه شكل هاي نژادپرستي (IMADR) و 85 گروه اقليت و حقوق بشر، شبكه اي از سازمان هاي غيردولتي براي حذف تبعيض نژادي بر مبناي گزارش ماموريت اين گزارشگر ويژه ايجاد كردند. اين شبكه به عنوان وسيل هاي اساسي براي سازمانهاي غيردولتي محلي مفيد واقع شد تا اطلاعات مربوط به نژادپرستي و تبعيض در ژاپن را مطرح و با ساز و كارهاي بین المللی همكاري كنند. گزارشگر ويژه از ايجاد اين شبكه و برقراري امكان گفتگوي سازنده بين مسئولان، سازمانهاي غيردولتي و اعضاي جامع ههايي كه بيشتر تحت تاثير نژادپرستي و بيگانه هراسي بودند از جمله Ainu (ژاپن در سال 2008 آنان را به عنوان مردمي بومي به رسميت شناخت)، اقليت هاي ملي (مردم Buraku          و مردم Okinawa)، اخلاف و اعقاب مردم مستعمره هاي سابق ژاپن (مردم كره وچين)، و
مهاجران جديد از كشورهاي ديگر آسيا، آفريقا، آمريكاي جنوبي و خاور ميانه استقبال كرد. 
 
ج ـ ارائه اطلاعات به ماموریتدارانرويه هاي ويژه 
سازمان هاي غيردولتي مي  توانند درباره وضعيت ويژه حقوق بشر در كشوري خاص اطلاعات بدهند، يا قوانين و روش  هاي حقوق بشر آن را مورد توجه رویه هایويژه قرار دهند. ماموريت  داران می توانند گاهي درباره موضوعي در حوزه ماموريت خود اطلاعات خاصي بخواهند يا مشور تهاي ويژ هاي با سازمانهاي غيردولتي و ساير فعالان جامعه مدني، از جمله موسسات دانشگاهي و پژوهشي به عمل آورند. 
 
همكاري جامعه مدني با گزارشگر ويژه درباره حق آموزش در تدوين گزارش درباره حق آموزش اشخاص دارای معلوليت
 
آقاي Vernor Muñoz Villalobos گزارشگر ويژه در زمينه حق آموزش در سال             2007 سومين گزارش سالانه خود (A/HRC/4/29) را به حق آموزش اشخاص دارای معلوليت ، با توجه به اين كه آنان يكي از گروههايي هستند كه محروميت از آموزش بيشترين تاثير را روي ایشان م يگذارد، اختصاص داد. 
 
گزار شوي حاوي تجزيه و تحليلي عميق از مبناهاي نهادي و حقوقي درباره حق آموزش معلولان بود و پيامدهاي »آموزش فراگير« را به عنوان جزيي ذاتي و بنيادي از حق آموزش بررسي كرد و به موانع و چال           شهاي اصلي تهديد كننده تحقق حق آموزش معلولان  پرداخت. 
 
این گزارشگر ويژه براي تدوين گزارش با سازمانهاي ملي و منطق هاي، از جمله سازمانهاي معلولان، مشورت كرد و اطلاعات دست اول (شامل بررس يها و مطالعات ،آمار و ديدگا هها) از سازمانهاي معتبر محلي و منطق هاي دريافت كرد. اين اطلاعات براي شناسايي چال              شها و موانع موجود برسر راه تحقق حق آموزش معلولان، و تهيه توصیه ها و پيشنهادها كمك كرد.
 
OHCHR، با همكاري اين گزارشگر ويژه، همچنين سميناري دو روزه از كارشناسان درباره حق آموزش معلولان تشكيل داد، كه در آن معلولان و اشخاص شاغل در مسائل معلولان نقشي فعال ايفا كردند. كم كهاي نمايندگان جامعه مدني در سمينار، در گزارش گزارشگر ويژه منعكس شد ، كه به صورتي گسترده بين معلولان و سازمانهاي نماينده آنان ،دانشگا هها، كارگزار يهاي دولتي، و ساير گروههاي جامعه مدني انتشار يافت. 
 
مساعدت موسسات دانشگاهي به ماموريت نماينده ويژه دبيركل در زمينه موضوع حقوق بشر و شركت هاي فرا مليتي و ديگر شركت هاي تجاري  طيفي گسترده از موسسات دانشگاهي جهان به كار نماينده ويژه دبيركل در زمينه موضوع حقوق بشر و شركت هاي فرا مليتي و ساير شركت هاي تجاري كمك كرده اند. اين كمك ها به صورت پژوهش درباره موضوعات ويژه درخواستي يا توافق شده با نماينده ويژه ،شركت در جلسات مشورتي و كارشناسي تشكيل شده از طرف وي، و اظهارنظ رها و دادن اطلاعات به نماينده ويژه درباره موضو عهاي گوناگون تحت پوشش ماموريت ارائه
شده است. همه كم كهاي دريافتي نماينده ويژه را ميتوان در وب سايت 
Business& Human Rights Resource Centre
 مشاهده كرد. 62  
 
د ـ كار در سطح محلي، ملي يا منطقه اي براي حمايت، انتشار، پيگيري وانجام كار رويه هاي ويژه 
كاركنوني ماموریتدارانرويه هاي ويژه، از جمله گزارش ها و توصيه هاي آنان مطالبي ارزشمند ارائه می دهند كه فعالان جامعه مدني می توانند در كار طرفداري جاري خود ادغام كنند. اين كار می تواند شامل موارد زير باشد: 
 
1ـ اجراي توصیه هاي رویه هایويژه در سطح ملي 
پيگيري اجراي توصيه هاي رويه هاي ويژه به دولت ها، به ويژه پس از ديدار كشوري، نقشي مهم است كه جامعه مدني می تواند براي تحقق حقوق بشر انجام دهد. فعالان جامعه مدني مي توانند براي نظارت بر پيشرفت دولت در اجراي توصيه ها، اقدام كنند، يا
می توانند، اگر توصیه ها خطاب به جامعه مدني باشد، خودخواهان اجراي آنها شوند. 
 
2  ـ تعيين معيارهاي ملي يا محلي 
فعالان جامعه مدني می توانند از معيارهاي بین المللی، بهترين روشها يا قوانين الگوي ارائه شده از سوي ماموریتدارانرویه هایويژه براي افزايش آگاهي از يك موضوع ويژه ،در تلاش براي  ایجاد معيارهاي ملي يا محلي بهتر، يا اقدام به عنوان مبنايي براي تفسير قوانين ملي استفاده كنند. 
فعالان جامعه مدني همچنين می توانند براي توسعه روند تعيين معيار رويدادها و برنام ههاي آموزشي برگزار كنند و در جهت ايجاد ظرفيت براي ساير فعالان جامعه مدني به منظور استفاده و همكاري با رويه هاي ويژه كار كنند. ماموریتداراناغلب به چنين فعاليت ها در زمينه ظرفيت سازي كمك مي كنند. 
 
3  ـ ابزارها براي تدوين رهنمودهاي عملياتي 
كار ماموریتدارانرویه هایويژه می تواند ارائه مطالب مشروح درباره حقوق و تعهداتي باشد كه فعالان جامعه مدني بتوانند از آنها براي تدوين رهنمودهاي عملياتي داخلي استفاده كنند. 
•          كار گزارشگر ويژه حق آموزش ، رهنمودهاي ارزشمند براي نهادهاي آموزشي ارائه می دهد؛ 
•          از كار گزارشگر ويژه شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقيرآميز، مراكز بازداشت و زندان ها مي توانند در تدوين ضوابط آموزشي و عملياتي داخلي استفاده كنند؛ و 
•          كار گزارشگر ويژه خشونت عليه زنان، دلايل و پيامدهاي آن، می تواند تعاريف سودمند از خشونت عليه زنان، دلايل آنها و بهترين روشها براي حذف آنها ارائه دهد. از اين رهنمودها، تعاريف و رویه هامی توان در مدارس، زندا نها، پناهگا ههاي زنان يا ديگر سازمانهاي طالب ايجاد شرايط امن براي زنان سود برد. 
 
ه ـ ديدار با ماموریتدارانرويه هاي ويژه 
ماموریتدارانرویه هایويژه براي ديدار با فعالان جامعه مدني به عنوان بخشي از مشور تهاي خود در ژنو، نيويورك (براي كساني كه در مجمع عمومي شركت می کنند) و در طول ديدار آنان از كشورها آماد هاند. اين ديدارها به ويژه براي كمك به ايجاد مشاركت مستمر بين ماموریتدارانو جامعه مدني به ويژه مهم است . با كاركناني كه در OHCHR به ماموریتدارانخدمت می کنند می توان در تمامي طول سال براي ترتيب اين ديدارها تماس گرفت. 
 
  OHCHR منابع
وب پيج رويه هاي ويژه 
فعالان جامعه مدني براي دريافت آخرين اطلاعات درباره رویه هایويژه بايد مدام به بخش رويه هاي ويژه وب سايت OHCHR سر بزنند. اين صفحه وب در حال حاضر به زبا نهاي انگليسي، فرانسوي، روسي، و اسپانيايي وجود دارد و نسخ ههاي عربي و چيني آن نيز در حال ساخت است. 
 
وب پيج شوراي حقوق بشر 
فعالان جامعه مدني براي آگاهي از آخرين اطلاعات و مطالب درباره شركت در جلسات شورا، و اطلاعات در زمينه ارائه گزار شهاي رویه هایويژه بايد مرتب به بخش شوراي حقوق بشر وب سايت OHCHR مراجعه كنند. 
 
اكسترانت 
اطلاعات درباره جنب ههاي گوناگون نظام رویه هایويژه نيز در نشان يهاي زير قابل دسترسي است. 
•          بخش رويه هاي ويژه اكسترانت شوراي حقوق بشر؛ و 
•          اكسترانت رويه هاي ويژه.
 
بولتن رويه هاي ويژه  OHCHR فصلنامه اي درباره فعاليت هاي رويه هاي ويژه تهيه مي كند كه در صفحه وب رويه هاي ويژه OHCHR در دسترس است.  براي دسترسي به Human Rights Council Extranet page كه اسم رمز دارد فرم آنلاين مربوطه را پركنيد واژه عبور و اسم رمز با اي ميل براي شما فرستاده می شود. 
براي دسترسي به صفحه رمزدار special procedures Extranet page  نيز بايد فرم آنلاين را پر كنيد. 
 
آمار و ارقام سالانه درباره رويه هاي ويژه  OHCHR منبعي سالانه درباره آمار و ارقام رویه هایويژه تهيه می کند كه حاوي اطلاعات و آمار درباره مراسلات و پيا مها، ديدارهاي كشوري، اطلاعي ههاي رسمي، هماهنگي و رويدادهاي موضوعي است. منبع آمار و ارقام در بخش رویه هایويژه وب سايت OHCHR          در دسترس است. 
 
مجموعه سالانه توصيه هاي رويه هاي ويژه  OHCHR مجموعه اي سالانه از توصيه هاي رويه هاي ويژه، مرتب شده به وسيله كشورها ،تهيه می کند كه در بخش رویه هایويژه وب سايت OHCHR موجود است. 
 
شاخص حقوق بشر جهاني 
شاخص (Index) حقوق بشر جهاني وسيله اطلاعاتي آنلايني است كه در اصل براي تسهيل دسترسي به اسناد حقوق بشر صادر شده از سوی نهادهاي معاهده حقوق بشر سازمان ملل و رویه هایويژه شوراي حقوق بشر طراحي شده است. اين وب سايت جديد (كه از طريق وب سايت OHCHR قابل دسترسي است) شامل اظهارنظ رهاي پاياني كه نهادهاي معاهده از سال 2000 صادر کرده، و نتيجهگيري ها و توصيه هاي رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر مربوط به كشورهاي خاص است كه از سال            2006 تصويب شده است. 
شاخص Index به زودي امكان دسترسي به توصیه هاي ارائه شده در چارچوب ساز و كار بررسي ادواري جهاني شوراي حقوق بشر را فراهم خواهد كرد. 
 
 
پيوست  
تا سپتامبر 2008، سي و هشت ساز و كار رویه هایويژه ( 30 ماموريت موضوعي و 8 ماموريت كشوري) عملياتي بودند. 
براي فهرست كنوني ساز و كارهاي رويه هاي ويژه، لطفا به بخش رويه هاي ويژه وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
جدول ماموريت هاي موضوعي 
تمديد كننده ماموريت
ايجاد كننده ماموريت
عنوان /
ماموريت
 
تمديدكننده
سال
ايجادكننده
سال
قطعنامه    27/6 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال)
  2007
قطعنامه 9/2000 كميسيون حقوق بشر 
 2000
گزارشگرويژه مسكن
مناسب به عنوان بخشي از حق برخورداري از معيار زندگي مناسب
قطعنامه    14/9 شوراي حقوق بشر(براي3سال) 
  2008
قطعنامه
 2002/68
كميسيون حقوق بشر 
  2002
گروه كاري كارشناسان مربوط به مردم آفريقايي  تبار 
قطعنامه4/6شوراي حقوق بشر(براي 3 سال) 
  2007
قطعنامه42/1991  كميسيون حقوق بشر 
  1991
گروه كاري مربوط به بازداشت خود
 
 
 
 
 
سرانه 
قطعنامه    13/7 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  1990/68
كميسيون حقوق بشر 
  1990
گزارشگر ويژه در    زمينه فروش كودكان  ،فحشا و پورنوگرافي كودكان
قطعنامه4/8شوراي حقوق بشر(براي 3 سال)
  2008
قطعنامه
  1998/33
كميسيون حقوق بشر 
 1998
گزارشگر ويژه
حق آموزش 
قطعنامه    12/7 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2007
قطعنامه20 (سي و ششم) کميسيون حقوق بشر
  1980
گروه كاري مربوط به ناپديد
شد نهاي
اجباري ياغير داوطلبانه 
قطعنامه    3/8 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال)
  2008
قطعنامه
 1982/35
کميسيون حقوق بشر
  1982
گزارشگر ويژه اعدا مهاي  غير قانوني ،شتابزده يا خود سرانه
قطعنامه    11/8 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
 1998/25
کميسيون حقوق بشر
  1998
كارشناس مستقل مساله حقوق بشر و فقر شديد 
قطعنامه    2/6 شوراي حقوق بشر(براي 3 سال) 
  2007
قطعنامه
  2000/10
كميسيون حقوق بشر 
  2000
گزارشگر ويژه حق 
برخورداري از غذا 
قطعنامه    36/7 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال)
  2008
قطعنامه
  1993/45
كميسيون حقوق بشر 
  1993
گزارشگر ويژه ترويج وحمايت از حق آزادي عقيده و بيان 
قطعنامه    37/6 شوراي حقوق بشر(براي 3 سال)
  2007
قطعنامه
  1986/20
كميسيون حقوق بشر 
  1986
گزارشگر ويژه آزادي 
دين یا عقيده 
قطعنامه    29/6 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2007
قطعنامه
  2002/31
كميسيون حقوق بشر 
  2002
گزارشگر ويژه حق  عموم براي برخور داري از عال يترين معيار قابل
دسترسي بهداشت
 
 
 
 
 
جسمي و رواني 
قطعنامه    8/7 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
 2008
قطعنامه
  2000/61
كميسيون حقوق بشر 
  2000
گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر (قبلا:
نماينده ويژه دبير كل)
قطعنامه    6/8 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  1994/41
كميسيون حقوق بشر 
 1994
گزارشگر ويژه استقلال قضات و وكلاي مدافع
قطعنامه    12/6 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
 
  2007
قطعنامه
  2001/57
كميسيون حقوق بشر 
  2001
گزارشگر ويژه وضعيت حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي مردم بومي 
قطعنامه    32/6 شوراي حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2007
قطعنامه
  2004/55
كميسيون حقوق بشر
  2004
نماينده دبيركل در زمينه
حقوق بشر آوارگان داخلي
قطعنامه 21/7 شوراي 
حقوق بشر (براي 3 سال)
  2008
قطعنامه 2/2005  كميسيون حقوق بشر
  2005
گروه كاري مربوط به استفاده از مزدوران به عنوان وسيله نقض حقوق بشر وممانعت از اعمال حق تعيين
سرنوشت مردمان
قطعنامه    10/8 شوراي  حقوق بشر(براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  1999/44
كميسيون حقوق بشر
 1999
گزارشگر ويژه  حقوق بشر مهاجران 
قطعنامه    6/7 شوراي  حقوق بشر(براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  2005/79
كميسيون حقوق بشر 
  2005
كارشناس مستقل  مسائل اقليت ها 
قطعنامه 34/7 
شوراي حقوق بشر  (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  1993/20
كميسيون حقوق بشر 
 1993
گزارشگر ويژه شكل هاي
معاصر نژاد پرستي ،تبعيض  نژادي ،بيگانه هراسي
 
 
 
 
 
و تعصب  هاي  مربوطه
 ----    
            
 --
قطعنامه 14/6  شوراي حقوق بشر
(براي 3 سال) 
  2007
گزارشگر ويژه شك لهاي معاصر بردگي ،شامل دلايل و پيامدهاي آن 
قطعنامه    5/7 شوراي  حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  2005/55
كميسيون حقوق بشر 
  2005
كارشناس مستقل حقوق بشر و
همبستگي
بين المللي 
قطعنامه    4/7 شوراي  حقوق بشر (براي 3 سال) 
  2008
قطعنامه
  2000/82
كميسيون حقوق بشر 
  2000
كارشناس مستقل آثار بدهي خارجي
و ساير تعهدات مالي بين المللي مربوطه كشورها در زمينه برخورداري كامل از حقوق بشر به ويژه حقوق
اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي
 
 
قطعنامه 22/7  شوراي حقوق  بشر (براي        3 سال) 
  2008
كارشناس مستقل موضوع تعهدات حقوق بشر در زمينه
دسترسي به آب آشاميدني سالم و دفع بهداشتي فاضلاب 
قطعنامه 28/6 
شوراي حقوق بشر  (براي 3 سال) 
 
  2007
قطعنامه
  2005/80
كميسيون حقوق بشر 
  2005
گزارشگر ويژه ترويج و حمايت از حقوق بشرهنگام مبارزه با
تروريسم 
قطعنامه 8/8 شوراي 
حقوق بشر (براي 
  2008
قطعنامه
  1985/33
كميسيون حقوق 
  1985
گزارشگر ويژه شكنجه،و
ساير رفتار يا
 
 
 
حقوق  بشر 
 
 
جمهوري  دموكراتيك خلق كره 
بيانيه
  A/HCR/PRST/9/1
رئيس شوراي حقوق بشر  (براي 2 سال) 
  2008
 
قطعنامه
  1995/70
كميسيون حقوق  بشر 
  1995
كارشناس مستقل منصوب  دبيركل براي وضعيت  حقوق بشر در هائيتي 
قطعنامه 32/7 شوراي 
حقوق بشر  (براي يك سال) 
  2008
 
قطعنامه
  1992/58
كميسيون حقوق بشر 
  1992
گزارشگر ويژه وضعيت  حقوق بشر در ميانمار 
 
 
 A
قطعنامه
  1993/2
كميسيون حقوق بشر 
(»تاپايان
اشغالگری  اسرائيل«)
  1993
گزارشگر ويژه وضعيت  حقوق بشر در اراضي 
فلسطيني كه از
  1967
اشغال شده 
قطعنامه    35/7 شوراي  حقوق بشر 
(براي يك سال) 
  2008
 
قطعنامه 
  1993/86
كميسيون حقوق بشر 
  1993
كارشناس مستقل  منصوب براي وضعيت  حقوق بشر در سومالي 
قطعنامه 17/9 
شوراي حقوق بشر 
(براي 9 ماه) 
  2008
 
قطعنامه
  2005/82
كميسيون حقوق بشر 
  2005
گزارشگر ويژه 
وضعيت حقوق بشر در سودان 
 
هفتم ـ بررسي ادواري جهاني 
بررسي ادواري جهاني در يك نگاه  بررسي ادواري جهاني چيست؟ 
بررسي ادواري جهاني (UPR) كه با قطعنامه 251/60 مجمع عمومي ايجاد شد، سازو کارجديد حقوق بشر است. شوراي حقوق بشر از طريق بررسي ادواري جهاني انجام تعهدات و الزامات حقوق بشر هر   192 كشور عضو سازمان ملل را بر اساس ادواري بررسي مي كند. بررسي ادواري جهاني ساز و كاري مبتني بر همكاري است و هدف از ايجاد آن تكميل، نه تكرار كار، نهادهاي معاهده حقوق بشر است.
 
بررسي ادواري جهاني چگونه كار می کند؟ 
قطعنامه 1/5 شوراي حقوق بشر ادواري بودن وجريان بررسي را شرح می دهد. بررسي ادواري جهاني بر مبناي يك دوره چهار ساله فعاليت می کند و شامل چند مرحله است ،براي مثال: 
•          آماده كردن اطلاعات كه بررس يها بر اساس آنها استوار است، از جمله: اطلاعات ارائه شده به وسيله كشور تحت بررسي (گزارش ملي)؛ گردآوري مجموع هاي از اطلاعات سازمان ملل درباره كشور تحت بررسي كه از سوي دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) تهيه می شود؛ و خلاص هاي از اطلاعات تسليم
شده از سوي عوامل ذينفع ديگر (از جمله فعالان جامعه مدني)، كه آن نيز از سوي OHCHR تهيه مي شود؛
•          خود بررسی در ژنو در گروه کاری UPR، که از 47کشور عضو شورا تشکيل شده  به صورت گفتگویی تعاملی بين کشور تحت بررسی وکشورهای عضو ناظر شورا انجام می شود. این گروه کاری هر سال در سه جلسه دو هفته ای تشکيل می دهد و در هر جلسه 16 کشور را برسی می کند که سالانه 48 کشور می شود؛ •       گروهی از سه گزارشگر(ترویکا- سه گانه) که از اعضای شورا انتخاب شده اند ، بررسی هر کشور را تسهيل می کنند؛   
•          تصويب سند نتيجه در پايان هر بررسي به وسيله گروه كاري؛ 
•          رسيدگي و تصويب سند نتيجه بررسي ادواري جهاني به وسيله شورا معمولا درجلسه عادي بعدي آن؛ و 
•          پيگيري از سوي كشو رهاي بررسي شده و ساير عوامل ذينفع، از جمله جامعه مدني در زمينه اجراي نتيجه                 گيريها و توصيه هاي موجود در اسناد نتيجه . 
 
چگونه با بررسي ادواري جهاني همكاري كنيم 
قطعنامه 1/5 براي شركت همه عوامل ذينفع مربوطه در اين فرآيند پيش بين يهاي لازم را كرده است. بر اساس آن، شركت سازمانهاي بين دولتي منطق هاي، نهادهاي ملي حقوق بشر و نمايندگان جامعه مدني، از جمله سازمانهاي غير دولتي، مدافعان حقوق بشر، نهادهاي دانشگاهي و موسسات پژوهشي، در مرحله هاي مناسب پيش بيني شده است.
 
داشتن موقعيت مشورتي در شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل براي شركت در جلسات گروه كاري بررسي ادواري جهاني و جلسات شوراي حقوق بشر ضروري است. با اين حال فعالان جامعه مدني می توانند به كار بررسي ادواري جهاني، از جمله به روش هاي زير، كمك كنند: 
•          شركت در جلسات مشورتي تشكيل شده به وسيله دولت ها براي آماده كردن گزار شهاي ملي آنها درباره وضعيت حقوق بشر در كشورهاي خود؛ 
•          آماده كردن اطلاعات درباره وضعيت حقوق بشر در كشورهاي تحت بررسي براي گنجاندن احتمالي در خلاصه اطلاعات تسليمي عوامل ذينفع كه از سوي OHCHR   تهيه شده است. گروه كاري هنگام بررسي وضعيت كشورها به خلاصه OHCHR           رسيدگي می کند؛ و 
•          كمك به پيگيري اجراي نتايج بررسي .
 
جلسات گروه كاري به طور زنده و مستقيم از يك وب كست OHCHR پخش می شود و طيفي گسترده از اسناد و اطلاعات بررسي ادواري جهاني در بخش UPR     وب سايت OHCHR و در صفحه UPR در اكسترانت شوراي حقوق بشر در دسترس است. 
 
 
تماس هاي مهم مربوط به بررسي ادواري جهاني
 
شعبه شوراي حقوق بشر OHCHR 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل
OHCHR Human Rights Council Branch
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 92 69
Fax: +41 (0)22 917 90 11
 
واحد جامعه مدني OHCHR 
OHCHR Civil Society Unit
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 90 00
E-mail: civilsocietyunit@ohchr.org
 
 
بررسي ادواري جهاني چيست؟  ايجاد بررسي ادواري جهاني
بررسي ادواري جهاني (UPR)، كه با قطعنامه 251/60 مورخ 15 مارس 2006 مجمع عمومي ايجاد و در قطعنامه 1/5 مورخ 18 ژوئن 2007 شوراي حقوق بشر تدوين شد ساز و كار جديد حقوق بشر است. شوراي حقوق بشر از طريق آن وظيفه دارد بر مبنايي ادواري اجراي تعهدات والزامات مربوط به حقوق بشر هر يك از 192 كشور عضو سازمان ملل را بررسي كند. UPR ساز و كاري مبتني بر همكاري و بر مبناي گفتگوي تعاملي بين هر كشور تحت بررسي و كشورهاي عضوو ناظر شورا استوار است. هدف آن تكميل، نه تكرار، كار نهادهاي معاهده حقوق بشر است. 
 
UPR كه بر مبناي دور هاي چهار ساله فعاليت می کند از چند مرحله، از جمله آماده كردن اسنادي كه بررسي ها بر آنها استوار است، خود بررسي، و پيگيري نتايج و توصيه هاي ناشي از بررس يها تشكيل شده است. شركت سازمانهاي بين دولتي منطق هاي ،نهادهاي ملي حقوق بشر، و  نمايندگان جامعه مدني، شامل سازمانهاي غيردولتي ،مدافعان حقوق بشر، نهادهاي دانشگاهي و موسسات پژوهشي، در مراحل مربوط و مناسب فرآيند بررسي پيشبيني شده است. 
 
در پايان دوره نخست بررسي ادواري جهاني، شوراي حقوق بشر مي  تواند روشها و ادواري بودن بررس يها را بر مبناي بهترين شيوه ها و در سهاي آموخته شده، بررسي كند.
 
اصول و هدف هاي راهنماي بررسي ادواري جهاني 
چند اصل UPR را در مراحل گوناگون آن راهنمايي می کنند: UPR باید :
•          از همگاني بودن، وابستگي متقابل، تقسيم ناپذيري و به هم پيوستگي تمامي حقوق بشر حمایت کند ؛ 
•          ساز و كاري مبتني بر همكاري بر مبناي اطلاعات ب يطرفانه و موثق و گفتگوي تعاملي باشد؛ 
•          پوشش همگاني و رفتار يكسان با همه كشورها را تضمين کند ؛ 
•          فرآيندي بين دولتي، متكي بر اعضا سازمان ملل و عم لگرا باشد؛ 
•          كشور تحت بررسي را به طور كامل مشاركت دهد ؛ 
•          کار ساير ساز و كارهاي حقوق بشررا تكميل و نه تكرار ، و به اين ترتيب ارزش افزوده ایجاد کند ؛ 
•          به روشي ب يطرفانه، شفاف، غير گزينشي، سازنده،بدون حالت مقابله، وعدم سياست زدگي عمل كند ؛ 
•          براي كشور مربوطه يا دستور كار شورا بيش از حد طاقت فرسا نباشد ؛ 
•          بيش از حد طولاني نباشد ؛ واقعگرا باشد و منابع زماني، انساني و مالي
نامتناسبي را جذب نكند؛ 
•          توانايي شوراي حقوق بشر را براي نشان دادن واكنش به وضعي تهاي اضطراري حقوق بشر كاهش ندهد؛ 
•          ديدگاه جنسيتي را به طور كامل در فعاليتش تلفيق كند؛ 
•          سطح توسعه و محدودي تهاي كشورها را در نظر بگيرد؛ و 
•          شركت همه عوامل ذينفع مربوطه، از جمله سازمانهاي غيردولتي، را بر اساس قطعنامه 251/60 مجمع عمومي و قطعنامه 31/1996 شوراي اقتصادي و اجتماعي ،و(اجرای) هر تصميمي را كه شوراي حقوق بشر ممكن است در اين زمينه اتخاذ كند، تضمين نمايد. 
 
هدف هاي بررسي ادواري جهاني عبارتند از: 
•          بهبود وضعيت حقوق بشر در همه جا 
•          تحقق تعهدات و الزامات حقوق بشر كشورها، و ارزيابي تحولات و چال شهاي مثبتي كه با آنها مواجه می شود؛ 
•          افزايش ظرفيت كشور مربوطه و ارائه كمك فني با مشورت، و رضايت كشور مربوطه؛ 
•          در ميان گذاشتن و اشتراك بهترين روشها بين كشورها و ديگر عوامل ذينفع؛ 
•          حمايت از همكاري در ترويج و پشتيباني از حقوق بشر؛ و 
•          تشويق همكاري و همراهي كامل با شوراي حقوق بشر، ديگر نهادهاي حقوق بشر و دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR). 
 
دو ساز و كار مالي ،صندوق سپرده داوطلبانه بررسي ادواري جهاني و صندوق داوطلبانه براي كمك مالي و فني 63، به ترتيب جهت تسهيل مشاركت كشورهاي در حال توسعه (به ويژه كشورهاي كمتر توسعه يافته) در ساز و كار بررسي ادواري جهاني و حمايت از پيگيري آن در سطح كشور ايجاد شد هاست. 
 
بررسي ادواري جهاني چگونه كار می کند؟  الف ـ ادواري بودن، ترتيب و مبناي بررسي
 
ادواري بودن 
بررسي ادواري جهاني بر مبناي دوره چهار ساله فعاليت می کند. 
شوراي حقوق بشر در ششمين جلسه خود، در سپتامبر 2007، تقويمي را براي بررسي همه كشورهاي عضو سازمان ملل در طول دوره اول تصويب كرد.
 
براي ترتيب بررسي كشورها در طول دوره اول (2011- 2008) به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
ترتيب بررسي 
ترتيب بررسي كشورها بر اساس اصل های عمومي بودن و رفتار يكسان استوار است.
قطعنامه 1/5 همچنين شرايط زير را براي تعيين ترتيب بررسي مشخص كرده است: 
•          همه كشورهاي عضو شورا بايد در طول دوره عضويت خود بررسي شوند؛ 
•          كشورهاي عضو اوليه شورا، به ويژه آنهايي كه براي دور ههاي يك يا دو ساله انتخاب شد هاند بايد اول بررسي شوند؛ 
•          تركيبي از كشورهاي عضو و ناظر شورا بايد بررسي شوند؛ و 
•          در انتخاب كشورها براي بررسي، عادلانه بودن توزيع جغرافيايي بايد رعايت شود. 
 
مبناي بررسي 
هر كشور بر مبناي ضوابط زير بررسي مي شود:
•          منشور ملل متحد؛ 
•          اعلاميه  جهاني حقوق بشر؛ 
•          اسناد حقوق بشر كه كشور مربوطه طرف آن است؛ 
•          قو لها و تعهدات داوطلبانه آن، از جمله (هر جا مناسب باشد) قو لها و تعهداتي كه هنگام نامزدي براي انتخاب در شورا داده ؛ و 
•          قانون بشر دوستانه بین المللی حاكم 
 
ب ـ فرآيند بررسي  1 ـ تهيه سند 
تهيه اطلاعات براي بررس يها، مرحله مقدماتي اين فرآيند است. بررسي كشورها بر مبناي اطلاعات موجود در سه سند استوار است: 
•          اطلاعات ارائه شده از سوي كشور تحت بررسي؛ 
•          مجموعه اطلاعات سازمان ملل كه به وسيله OHCHR ارائه شده؛ و 
•          خلاص هاي از اطلاعات تسليم شده از سوي عوامل ذينفع (ارائه شده به وسيله
  .(OHCHR
 
اين سه سند ديدگا ههاي متمايز و تكميلي درباره وضعيت حقوق بشر در هر كشور تحت بررسي ارائه می دهند اين اسناد بايد حداقل شش هفته پيش از هر بررسي در دسترس بوده و در بخش بررسي ادواري جهاني وب سايت OHCHR موجود باشند.
 
الف) ـ اطلاعات ارائه شده از سوي كشور تحت بررسي (گزارش ملي) هر كشور اطلاعاتي را كه درباره بررسي خود تهيه كرده، كه می تواند به شكل گزارش ملي باشد، به صورت شفاهي يا كتبي، ارائه می دهد. اطلاعات كتبي نبايد از 20 صفحه بيشتر باشد. به كشورها توصيه مي شود اين اطلاعات را از طريق فرآيند گسترده مشورت ملي با همه دست اندركاران مربوطه، از جمله جامعه مدني تهيه كنند.
 
‌ب)              مجموعه اطلاعات سازمان ملل، آماده شده از سوي OHCHR  OHCHR مجموع هاي از اطلاعات موجود در گزار شهاي نهادهاي معاهده حقوق بشر ،رویه هایويژه و ساير اسناد رسمي مربوطه سازمان ملل را كه از                10 صفحه بيشتر نباشد، آماده می کند. 
 
‌ج)                خلاصه اطلاعات عوامل ذينفع، كه از سوي OHCHR آماده شده
 OHCHR نيز خلاص هاي از اطلاعات ارائه شده از سوي ديگر عوامل ذينفع بررسي ادواري جهاني (از جمله نهادهاي ملي حقوق بشر و سازمان هاي غير دولتي و ديگر فعالان جامعه مدني) كه از 10 صفحه بيشتر نباشد، آماده مي كند. به خلاصه اطلاعات عوامل ذينفع در جريان بررس يها رسيدگي می شود. 
 
رهنمودهاي كلي به منظور آماده كردن اطلاعات براي بررسي ها  شوراي حقوق بشر در     تصميم 102/6 رهنمودهاي كلي خود را براي آماده كردن اطلاعات بر اساس بررسي ادواري جهاني تعيين كرد. اين رهنمودها در مورد كشورها و ديگر عوامل ذينفع، و OHCHR، براي آماده كردن اسناد تحت مسئوليت آن صدق وتاکيد می کنند اطلاعات ارائه شده براي بررس يها بايد شامل مطالب زير باشند: 
 
•          توصيف روشها و فرآيند گسترده مشورت كه براي آماده كردن اطلاعات ارائه شده دنبال شوند؛ 
•          پيشينه و مبناي (به ويژه قانوني و نهادي) براي ترويج و حمايت از حقوق بشر در كشورها، از جمله: قانون اساسي، قوانين ملي، تدابير سياستگذاري، حقوق ملي ،زير ساختارهاي حقوق بشر (مثل نهادهاي ملي حقوق بشر) و شمول تعهدات بین المللی تعيين شده در »مبناي بررسي« ؛
•          ترويج و حمايت از حقوق بشر در همه جا، از جمله اجراي تعهدات تعيين شده در زمينه حقوق بشر بین المللی در »مبناي بررسي«، قوانين ملي و تعهدات داوطلبانه ،فعالیتهاي نهادهاي ملي حقوق بشر، آگاهي عمومي از حقوق بشر، و همكاري با ساز و كارهاي حقوق بشر؛ و 
•          شناسايي دستاوردها، بهترين روشها، چال      شها، و محدودي تها. 
 
هر كشور همچنين بايد موارد زير را شناسايي و درباره آنها اطلاعات ارائه دهد: 
 
  =ا  ولوي تها، ابتكارها و تعهدات ملي اصلي كه قصد دارد براي غلبه بر چال        شها و محدودي تها بر عهده بگيرد و وضعيت حقوق بشر را در كشور بهبود بخشد؛ 
•          انتظارات آن از حيث ظرفيت سازي و درخواس تها، در صورت وجود درخواستي، براي كمك فني؛
•          هر اطلاعات ديگري كه مناسب و مربوط  به شمار م يآورد؛ و 
•          در طول بررسي هاي بعدي، پيگيري خود درباره بررسي قبلي.
 
2 ـ گروه كاري بررسي ادواري جهاني 
بررسي عملي كشورها در گروه كاري بررسي ادواري جهاني انجام م يگيرد. رياست گروه كاري با رئيس شوراي حقوق بشربوده و از 47 كشور عضو شورا تشكيل شده است. و هر سال سه جلسه دو هفت هاي تشكيل می دهد كه در هر جلسه وضعيت           16 كشور ـ در مجموع 48 كشور در هر سال ـ را بررسي می کند. گروه كاري نخستين بار در آوريل 2008 تشكيل جلسه داد. 
 
بين كشور تحت بررسي و كشورهاي عضو و ناظر شورا گفتگوي تعاملي سه ساعت هاي انجام مي شود. در طول اين گفتگو كشورهای عضو و ناظر شورا دو ساعت فرصت دارند از كشور تحت بررسي سئوال كنند و پيشنهاد دهند. از سوي ديگر، كشور تحت بررسي يك ساعت فرصت دارد اطلاعاتي را كه درباره بررسي خود تهيه كرده به گروه كاري ارائه دهد ،به سئوا لها و توصیه هايي كه كشورها در طول و پيش از گفتگوي تعاملي مطرح كرد هاند جواب دهد و در پايان بررسي اظهارنظرهاي پاياني ارائه دهد. 64  
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي می توانند در جلسات گروه كاري بررسي ادواري جهاني شركت كنند، اما در گفتگوي تعاملي نقشي ايفا نمي كنند. 
 
براي اطلاعات مرتبا به روز شده درباره جلسات گروه كاري، از جمله يادداش تهاي اطلاع رسانی براي سازمان هاي غيردولتي به بخش UPR وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره داشتن موقعيت مشورتي با ECOSOC به وب سايت اداره امور اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل (ECOSOC) نگاه كنيد. 
 
گروه های سه نفره 
گروهي از سه گزارشگر (»گروه سه نفره«) کاربررسي هر كشور را تسهيل مي كنند.
براي بررسي هر كشور، گروه سه نفره متفاوتي تشكيل می شود كه اعضاي آن (از گروههاي منطق هاي مختلف سازمان ملل) با قرعه از كشورهاي عضو شوراي حقوق بشر انتخاب مي شوند 65 OHCHR به اعضاي گروه سه نفره در انجام وظيفه آنان كمك می کند. 
 
كشورها پيش از بررسي كشوري امكان طرح سئوالات / مسائلي به صورت كتبي درباره كشور تحت بررسي دارند. 66 گروه سه نفره مسئول دريافت اين سئوال ها / مسائل، و اگر بخواهد، دسته بندي كردن آنها است. 67 گروه سه نفره سپس سئوال ها / مسائل را به دبيرخانه UPR م يفرستد، كه آن نيز آنها را در فاصل هاي كه تا زمان بررسي از                10 روز كاري كمتر نباشد براي كشور تحت بررسي مي فرستد. سئوا لها و مسائل مورد بحث ،بين كشورهای عضو و ناظر شورا نيز توزيع می شود. 
 
3 ـ سند نتيجه گروه كاري درباره كشور تحت بررسي 
گروه سه نفره تعيين شده پس از گفتگوي تعاملي درباره هر كشور در امر تهيه سند (گزارش) نتيجه درباره بررسي با كمك دبيرخانه UPR و با همكاري كامل كشور بررسي شده تسهيلاتي به وجود م يآورد. گروه كاري حداكثر 30 دقيقه براي رسيدگي و تصويب سند نتيجه، كه زمان آن نبايد كمتر از 48 ساعت پس از بررسي باشد، وقت اختصاص می دهد. گزارش هاي كشوري  گروه كاري به شرط كسب تكليف(نماینده کشور طرف از دولت متبوع خود) تصويب مي شوند و كشورها دو هفته فرصت، دارند تغييرات ويرايشي در بياني ههاي خود به وجود آورند. 
اسناد نتيجه شامل خلاص هاي از مذاكرات در جريان بررسي، نتيج هگير يها و / يا توصیه ها ،و هر تعهد و قول داوطلبانه كشور تحت بررسي است. 
به هر كشور بررسي شده فرصت داده می شود نشان دهد از نتيجه گير يها / توصیه هاي ذکر شده در سند نتيجه حمايت می کند يا خير. كشور مورد بحث می تواند به اين مساله: 
•          در طول جلسه گروه كاري؛ 
•          بين جلسه گروه كاري و جلسه بعدي شورا؛ 
•          در طول جلسه شورا براي تصويب سند نتيجه گروه كاري، اشاره كند. 
 
توصيه هاي مورد حمايت كشور مورد بحث در سند نتيجه مشخص مي شوند؛ توصيه هايي كه مورد حمايت آن نيستند همراه با نظري كه ممكن است درباره آنها داشته باشد در سند نتيجه ذكر مي شود. 
 
4 ـ تصويب اسناد نتيجه از سوي شوراي حقوق بشر 
گزارش مربوط به هر كشور بررسي شده، پس از تصويب در گروه كاري بررسي ادواري جهاني به شوراي حقوق بشر منتقل می شود. شورا معمولا در جلسه عادي بعدي خود اين سندهاي نتيجه را با اختصاص حدود يك ساعت زمان به هر كدام بررسي و تصويب می کند. 
مطابق قطعنامه 1/5، پيش از تصويب هر سند نتيجه:
 
•          به كشور بررسي شده فرصت داده مي شود ديدگاه هاي خود را درباره نتيجه گيري ها
/ توصیه ها، وعد هها و تعهدات داوطلبانه مطرح كند، و به سئوا لها يا مسائلي كه در طول گفتگوي تعاملي گروه كاري به قدر كافي به آنها رسيدگي نشد جواب بدهد؛  •               به كشور بررسي شده و كشورهاي عضو و ناظر شورا فرصت داده می شود نظر خود را درباره نتيجه ابراز كنند؛ و 
•          به ديگر عوامل ذينفع مربوطه (از جمله نهادهاي ملي حقوق بشر و سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي) فرصت طرح مسائل كلي داده می شود. 
 
شورا هنگام تصويب اسناد نتيجه همچنين درباره ضرورت و زمان هر پيگيري خاص در زمينه بررسي تصميم مي گيرد. 
 
5 ـ پيگيري بررسي ها 
نتيج هگير يها و توصیه هاي ذكر شده در يك سند نتيجه كه از حمايت كشور بررسي شده برخوردار است مبناي پيگيري UPR به حساب م يآيد. 
در وهله اول كشور بررسي شده مسئول اجراي نتايج UPR            (از جمله نتيج هگير يها و  توصيه ها و تعهدات و وعده هاي داوطلبانه) است؛ اما قطعنامه 1/5 تصريح مي كند ساير عوامل ذينفع مربوطه، از جمله فعالان جامعه مدني نيز در اجراي آنها
نقشي براي ايفا دارند. جامعه بین المللی به كشورها كمك می کند نتايج بررسي را در زمينه ظرفيت سازي و كمك فني، با مشورت و رضايت آنها، به اجرا در آورند. 
دوره هاي بعدي بررسي، از جمله، براجراي توصيه ها به وسيله كشورها متمركز خواهد بود و به اين منظور شورا می تواند، در صورت اقتضا و پس از ناكامي همه تلا شها براي تشويق كشوري جهت همكاري با ساز و كار UPR، به مساله عدم همكاري مستمر آن كشور با UPR رسيدگي كند. 
 
 
فرآيند بررسي ادواري جهاني (UPR)  الف ـ آماده كردن اطلاعات براي بررس يها  شامل: 
•          اطلاعات كشوري، از جمله از طريق مشور تهاي گسترده (گزار شهاي ملي) 
•          مجموعه اطلاعات OHCHR از سازمان ملل 
•          خلاصه اطلاعات ارائه شده از عوامل ذينفع (تهيه شده به وسيله OHCHR). 
 
ب ـ گروه كاري UPR 
+گروه كاري در سه جلسه دو هفت هاي كه هر سال در ژنو تشكيل می دهد          48 كشور را بررسي می کند (16 كشور در هر جلسه)؛ 
•          با كشور تحت بررسي به گفتگوي تعاملي م يپردازد؛ 
•          گزارش داراي توصيه ها، نتيجه گيري ها و وعده هاي داوطلبانه را تا كسب تكليف (به طور مشروط) تصويب مي كند؛ 
•          كشور بررسي شده در اين مرحله يا بعد (حداكثر در جريان جلسه عادي شورا) نظر خود را درباره حمايت يا عدم حمايت از توصیه ها اعلام می کند. 
 
ج ـ جلسه عادي شوراي حقوق بشر 
*  شورا هر سند را طی يك ساعت بررسي می کند 
*  به كشوررسيدگي شده، كشورهاي عضووناظر شورا وديگرعوامل ذينفع پيش از تصويب سند نتيجه فرصت اظهار نظر داده مي شود. 
*  شورا سند نتيجه را تصويب مي كند.
 
د ـ اجراي نتايج 
*  مسئوليت كشور رسيدگي شده و، در صورت اقتضا، ديگر عوامل ذينفع مربوطه 
*  جامعه بین المللی در كمك به ظرفيت سازي و كمك فني 
*  شوراي حقوق بشر، در صورت بي نتيجه ماندن همه تلا شهاي ديگر، می تواند به عدم همكاري مستمر با UPR رسيدگي كند.
 
طرز همكاري با ساز و كار بررسي ادواري جهاني 
جامعه مدني درمراحل مربوطهUPR درتهيه اطلاعات برای بررسی ها،درشرکت در بررسی ها ، وازطریق کمک به پيگيری اجرای توصيه ها ونتيجه گيری هایUPR نقشي مهم براي ايفا دارد. 
 
الف ـ كار با كشورها براي آماده كردن گزارش هاي ملي
 قطعنامه 1/5 كشورها را ترغيب می کند اطلاعاتي را كه براي بررسي هاي خود ارائه مي دهند از طريق فرآيند مشورت گسترده ملي با همه عوامل ذينفع مربوطه آماده كنند.
اين عوامل می تواند شامل نهادهاي ملي حقوق بشر، و نمايندگان جامعه ملي، مانند سازمانهاي غير دولتي، مدافعان حقوق بشر، نهادهاي دانشگاهي و موسسات پژوهشي باشد. 
تجربه UPR تا امروز نمونه هاي فراوان از »بهترين شيوه هاي« همكاري جامعه مدني و دولت ها را در آماده كردن گزار شهاي ملي نشان می دهد.
 
                كمك به آماده سازي اطلاعات كشوري (گزارش هاي ملي)  در مرحله پيش از بررسي كشور سوئيس، در دومين جلسه گروه كاري بررسي ادواري جهاني در ماه مه 2008  ، اتحاد 32 سازمان غيردولتي مستقر در سوئيس براي هماهنگ كردن آماده سازي اطلاعاتي كه در اختيار عوامل ذينفع بود، ديدار كردند. »اتحاد سازمان هاي غيردولتي«، كه به وسيله سه سازمان غيردولتي (عفو بي نالملل – بخش سوئيس ،CODAPوHumanrights.ch ) هماهنگ م يشد متن اوليه اطلاعات خود را تهيه و به دولت سوئيس تسليم كرد. 
دولت فدرال سوئيس پيشنويس گزارش ملي خود به UPR را با اتحاد سازمانهاي غيردولتي در ميان گذاشت و از اعضاي آن دعوت كرد در بحثي يك روزه با دولت شركت كنند. اتحاد، در آن جلسه اظهارنظرهايي اساسي درباره پيشنويس گزارش دولت و توصیه هايي ارائه داد. بعضي از اظهارنظرهاي اتحاد در نسخه نهائي گزارش َملي تسليمي به UPR گنجانده شد و دولت بخشي از گزارش خود را به تائيد و رسيدگي به بعضي از نگران يهاي مهم مطرح شده از سوي اتحاد اختصاص داد. 
 
ب ـ اطلاعات عوامل ذينفع 
از عوامل ذينفع به تبعيت از قطعنامه 1/5 همچنين دعوت شده است درباره كشور تحت بررسي اطلاعاتي ارائه دهند كه احتمال دارد در خلاصه اطلاعات عوامل ذينفع كه از سوي OHCHR تهيه شده گنجانده شود. خلاصه اطلاعات OHCHR كه از عوامل ذينفع دريافت می کند يكي از سه سندي است كه بررس يها بر اساس آنها استوار است. 
اطلاعات ارائه شده عوامل ذينفع بايد اطلاعات موثق و قابل اعتماد درباره كشور تحت بررسي باشد. 
OHCHR به منابع همه اطلاعات ارائه شده عوامل ذينفع كه در سند خلاصه تلفيق مي شوند، اشاره مي كند. از اين گذشته، اطلاعات ارائه شده عوامل ذينفع به همان صورتي كه در ابتدا دريافت شده، در بخش UPR وب سايت OHCHR در دسترس است. 
 
آماده كردن و ارائه اطلاعات عوامل ذينفع به OHCHR 
گروه كاري حقوق بشراندونزي(HRWG) اتحادي از سازمانهاي حقوق بشر اندونزي، به عوامل ذينفع براي تهيه اطلاعات به منظور بررسي اندونزي در نخستين جلسه گروه كاري UPR در آوريل 2008 كمك كرد. 
HRWG براي آماده كردن اطلاعات خود روش از پائين به بالا را در پيش گرفت و از تعدادي از سازمانهاي غيردولتي ملي كه در زمينه مسائل موضوعي كار م يكردند دعوت به  عمل آورد گرد هم آيند تا درباره ساز و كار UPR         بحث، و سياست و ساختاري براي تسليم اطلاعات ايجاد كنند. پس از اين ديدار مسئوليت تهيه اطلاعات مربوط به حوزه(هاي) تخصص هر سازمان غير دولتي به آن سازمان محول شد و مسئوليت ويرايش مطالب و ارسال آن براي دبيرخانه UPR در دفتر کميساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل  به HRWG سپرده شد. 
HRWG اندونزي همچنين با موسسه حقوق بشر ملي اندونزي (Komnas HAM) همكاري كرد و با وزارت امور خارجه اندونزي براي تسليم اطلاعات عوامل ذينفع آن وارد گفتگو شد. 
 
شكل و روال اطلاعات 
ازعوامل ذينفع دعوت می شود درارائه اطلاعات به دفتر کميساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل مسائل زيررا رعايت كنند: 
•          از ساختار رهنمودهاي كلي براي تهيه اطلاعات بر اساس UPR         ، كه در تصميم
102/6 شورا تعيين شده پيروي كنند (به بخش قبلي نگاه كنيد) ؛  
•          از 5 صفحه يا، در مورد اتحادهاي بزرگتر عوامل ذينفع، از 10 صفحه بيشتر نباشد؛ 
•          درباره حداكثر يك دوره چهارساله باشد؛ 
•          به زبان رسمي سازمان ملل، ترجيحا به انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي نوشته شده باشد؛ 
•          در يك پاراگراف كوتاه اطلاعاتي درباره هد فها و كار نهادي ارائه دهد كه دارد به آن اطلاعات می دهد؛ 
•          در شكل و حروف رايج نوشته شده، پاراگراف و صفحات آن شماره داشته باشند؛ 
•          داراي پاراگراف مقدمه باشد كه نكات اصلي را خلاصه كرده باشد؛ 
•          واژه های مهم مربوط به اطلاعات خود را مشخص كنند (مثلا خشونت داخلي)؛ 
•          از تكراراظهارنظ رها و توصیه هاي پاياني نهادهاي معاهده حقوق بشر، يا رویه هایويژه شوراي حقوق بشر خودداري كنند، اگر چه می توانند به ميزان اجرا اشاره كنند؛ و 68
•          از نقل قول يا پيوست كردن گزار شهاي سازمانهاي ديگر اجتناب نمايند. 
 
لطفا توجه داشته باشيد: 
•          به اطلاعاتي كه محدوديت 5 يا 10صفحه رارعايت نكرده باشند،رسيدگي نخواهد شد؛ 
•          به اطلاعات دريافتي به زباني غيرازشش زبان رسمي سازمان ملل،رسيدگي نخواهد شد؛ 
•          به اطلاعات ارائه شده پس از ضرب الاجل معين رسيدگي نخواهد شد؛ و 
•          به اطلاعات داراي زبان آشكارا نامناسب (مثلا تحريك به خشونت، زبان ذاتا نژاد پرستانه) رسيدگي نخواهد شد. 
 
به فعالان جامعه مدني توصيه می شود براي آگاهي از آخرين مهلت ويژه تحويل اطلاعات به هر جلسه گروه کاری، پيوسته به بخش UPR     وب سايت OHCHR مراجعه كنند.
اطلاعات عوامل ذينفع معمولا بايد هفت ماه پيش از تشكيل جلسات گروه كاري به OHCHR تحويل شود. 
فعالان جامعه مدني كه مايل به دادن اطلاعات براي رسيدگي و الحاق احتمالي از سوي OHCHR در مجموعه اطلاعات عوامل ذينفع هستند، بايد اطلاعات خود را به 
UPRsubmissions@ohchr.org   .بفرستند
در حالي كه به فعالان جامعه مدني توصيه نمی شود نسخه كتبي اطلاعات خود را با فكس يا پست به دبيرخانه OHCHR بفرستند، آنان می توانند اطلاعاته خود را در صورت وجود اشكال فني با ای  ميل بفرستند يا به 229179011 (0) 41 + فكس كنند. 
به فعالان جامعه مدني همچنين توصيه  می شود از رهنمودهاي فني براي ارسال اطلاعات عوامل ذينفع كمك بگيرند. 
 
‌ج  ـ شركت در جلسات گروه كاري بررسي ادواري جهاني 
سازمانهاي غيردولتي داراي رابطه مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي، پس از گرفتن مجوز، می توانند در جلسات گروه كاري بررسي ادواري جهاني شركت كنند اما نمی توانند در جلسات آن سخن بگويند (بياني ههاي شفاهي ابراز دارند). 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره چگونگي گرفتن مجوز شركت در جلسات گروه كاري بررسي ادواري جهاني به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
جاسات اطلاع رسانی 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي، پس از گرفتن مجوز شركت در جلسه گروه كاري، می توانند ترتيب تشكيل جلسات اطلا عرساني را در طول جلسه گروه كاري بدهند. سازمانهاي غيردولتي علاق همند به تشكيل چنين جلساتي بايد با دبيرخانه UPR تماس بگيرند. 


 
‌د   ـ شركت در جلسات شوراي حقوق بشر 
سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي، پس از گرفتن مجوز، می توانند در جلسات عادي شوراي حقوق بشر شركت كنند كه در آن اسناد نتيجه UPR بررسي و تصويب مي شوند. 
به سازمانهاي غيردولتي داراي موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي امكان داده مي شود پيش از تصويب اسناد نتيجه به وسيله شوراي حقوق بشر اظهارنظرهاي كلي مختصر به عمل آورند. 
 
براي اطلاعات درباره طرز گرفتن مجوز شركت در جلسات شوراي حقوق بشر، لطفا به فصل پنجم (شوراي حقوق بشر) همين کتاب نگاه كنيد. 
 
ه- كار در زمينه پيگيري نتايج بررسي 
قطعنامه 1/5 تصريح می کند در مرحله اول مسئوليت كشورها است كه نتايج بررسي خود را (از جمله نتيجه گيري ها و توصيهها، و قول ها و تعهدات داوطلبانه) اجرا کنند. قطعنامه 1/5 همچنين م يگويد ديگر عوامل ذينفع مربوطه، از جمله فعالان جامعه مدني نقشي در اجرا دارند. 
فعالان جامعه مدني، از جمله سازمانهاي غيردولتي، دانشگا هها، رسان هها، اتحادي ههاي كارگري و صنفي و گروه هاي حرفه اي مي توانند در زمينه پيگيري نتايج UPR به چند روش كار كنند، از جمله: 
•          كار با نهادهاي ملي (از جمله دولت، پارلمان، قوه قضائيه و نهادهاي ملي حقوق بشر) به منظور كمك به كشور براي عمل به تعهدات خود؛ جامعه مدني اغلب به عنوان عاملي براي حمايت از اصلاحات قوانين ملي و تدوين سياس تهاي ملي عمل می کند. جامعه مدني همچنين می تواند از نتايج UPR به عنوان مبنايي براي گفتگو با نهادهاي ملي و تعيين برنام ههاي اقدام خود استفاده كند؛ 
•          نظارت بر وضعيت حقوق بشر و اقدامات محلي انجام شده براي اجراي نتايج UPR؛ 
•          افزايش آگاهي درباره UPR، نتايجي كه دول تها ملزم به اجراي آنها هستند، و اين كه چگونه می توان از نتايج براي بهبود برخورداري از حقوق بشر در سطح  ملي استفاده كرد. اين كار را می توان با ترتيب دادن بح ثهاي موضوعي، ميزگردها ،سمينارها و كارگا ههاي آموزشي، ترجمه و انتشار نتايج UPR و كار با نهادهاي ملي حقوق بشر و رسان ههاي ملي، و با افزايش آگاهي از نتايج UPR در ميان مردم عادي و جامعه مدني انجام داد؛
•          همكاري با نهادهاي ملي به منظور آماده كردن اطلاعات براي بررسي ادواري بعدي؛ و 
•          همكاري با ديگر فعالان جامعه مدني در تهيه و تسليم اطلاعات مربوط به پيگيري به OHCHR درباره اجراي نتايج UPR. 
 
كار در زمينه پيگيري نتايج بررسي ادواري جهاني  پيگيري گزارش مصوب گروه كاري بررسي ادواري جهاني 
پس از بررسي و تصويب گزارش گروه كاري برزيل در ماه آوريل 2008، سازمان حقوق بشر برزيلي Conectas فعاليتهاي زير را انجام داد: 
•          توصیه ها و تعهدات داوطلبانه ذکر شده در گزارش كاري را به پرتغالي ترجمه كرد؛ 
•          مندرجات گزارش گروه كاري را تجزيه و تحليل كرد و نتايج  آن را در معرض توجه دولت برزيل قرار داد وطی سخناني در هشتمين جلسه شوراي حقوق بشر به وسيله
 .مطرح   شد Conectas
       •             Conectas با همكاري اتحادي از سازمانهاي غيردولتي برزيل
(Comitê Brasileiro de Direitos Humanos e Política Externa)
 
    بحثي عمومي درباره فرآيند UPR            با كميسيون حقوق بشر پارلمان برزيل ترتيب داد.
     بخ              شهايي از وب كست بررسي برزيل در اين جلسه به نمايش گذاشته شد. 
 
پيگيري گزارش UPR مصوب شوراي حقوق بشر 
از زمان تصويب گزارش نهايي برزيل به وسيله شورا ،Conectas اقدامات زير را انجام داده است: 
•          درباره پيگيري توصيه ها و تعهدات داوطلبانه UPR        ، با ايجاد مشارك تها با سازمان هاي غيردولتي كه در زمينه مسائل ويژه به منظور ارزيابي پيشرفت برزيل در اجراي نتايج UPR فعاليت مي كنند، فعاليت كرده است؛ و 
•          با دولت در فرآيندي مستمر براي شناسايي گام ها و سياستهاي مشخص جهت اجراي توصیه هاي UPR و تحقق تعهدات داوطلبانه تلاش كرده است. 
Conectas همچنين تجرب ههاي خود را با سازمانهاي همكار در آرژانتين، پرو، فيليپين و آفريقاي جنوبي در ميان گذاشته تا به امر بررسي اين كشورها كمك كند. 
   OHCHR منابع
 
وب پيج بررسي ادواري جهاني 
به فعالان جامعه مدني توصيه می شود براي آگاهي از آخرين مطالب و اطلاعات درباره جلسات گروه كاري مرتبا به بخش UPR در وب سايت OHCHR مراجعه كنند. 
 
وب پيج شوراي حقوق بشر 
به فعالان جامعه مدني توصيه می شود براي آگاهي از آخرين مطالب و اطلاعات درباره جلسات شورا مرتبا به بخش شورا در وب سايت OHCHR مراجعه كنند. اطلاعات مربوط به تشكيل جلسات معمولا دو هفته قبل از تشكيل هر جلسه عادي در وب پيج گذاشته می شود. 
 
  (Extranet) اكسترانت
اكسترانت به هوم پيج شوراي حقوق بشر وصل (لينك) است و صفح هاي از UPR با اطلاعاتي ويژه هر جلسه گروه كاري به شرح زير دارد: 
•          دولت هايي (كه قرار است) در آن جلسه بررسي شوند؛ 
•          اسنادي كه بررس يها بر اساس آنها استوار است /بود؛ 
•          سئوا لهايي كه كشورهاي عضو شورا پيش از بررس يها به كشورهاي تحت بررسي ارائه دادند؛ 
•          بياني ههاي شفاهي كشورهاي عضو و ناظر در بررس يها؛ و 
•          اسناد نتيجه مصوب گروه كاري. 
 
براي دسترسي به صفحه اكسترانت كه اسم رمز دارد پس از پر كردن فرم آنلاين موجود ،اسم رمز و واژه عبور با اي ميل براي شما فرستاده خواهد شد. 
 
وب كست 
جلسات گروه كاري را می توان همزمان در وب كسب شوراي حقوق بشر مشاهده كرد.
سايت وب كست فيلم هاي جلسات قبلي گروه كاري را نيز دارد. براي ديدن فيلم از وب كست لازم است نرم افزار لازم را دانلود كند. 
خدمات وب كست ازصفحه شوراي حقوق بشروب سايت OHCHRدردسترس است. 
 
هشتم ـ ارائه شكايت دربارة نقض ادعايي حقوق بشر  رویه هایشكايت در يك نگاه  رویه هایشكايت چيست؟ 
رویه هایشكايت حقوق بشر سازوكارهايي براي جلب توجه سازمان ملل به موارد نقض ادعايي حقوق بشر است. سه ساز و كار در اين زمينه وجود دارد: 
•          شكاي تهاي فردي بر اساس معاهدات بین المللی حقوق بشر (دادخواه يها)؛ 
•          پيام ها و مراسلات فردي بر اساس رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر؛ و 
•          رويه شكايت شوراي حقوق بشر .
 
اين رويه ها چگونه كار مي كنند؟ 
هر رويه مقتضيات، مزايا و محدودي تهاي خاص خود را دارد. پيش از اخذ تصميم درباره استفاده از هر يك از آنها لازم است به دقت بررسي شوند: 
•          شكايات فردي از موارد نقض حقوق بشر را می توان بر اساس پنج معاهده بین المللی اصلي حقوق بشر ارائه داد. 
•          پيام ها و مراسلات فردي بر اساس ماموريتهاي موضوعي و جغرافيايي رويه هاي ويژه شوراي حقوق بشر فعاليت مي كنند؛ و 
•          رويه شكايت شوراي حقوق بشر به الگوهاي مداوم و منسجم نقضهاي شديد همه حقوق بشر و تمامي آزاد يهاي بنيادي كه به طرز موثقي تاييد و گواهي شده باشند و در هر جاي جهان و تحت هر شرايطي انجام شوند، رسيدگي می کند. 
 
طرز دسترسي و كار با رويه هاي ويژه 
هر فعال جامعه مدني، با توجه لازم به مقتضيات ويژه هر رويه می تواند بدون توجه به موقعيت خود در رابطه با سازمان ملل، به اين ساز و كارها دسترسي داشته باشد. 
فردي كه از نقض ادعايي حقوق بشر رنج كشيده یا اشخاص ثالث از جانب او، براي مثال ،يك سازمان غيردولتي، می توانند بر اساس هر يك از اين رویه هاشكايات را ارائه دهند.
فعالان جامعه مدني با آماده كردن، ارائه يا طرح شكايتي از جانب افرادي كه خواهان اصلاح و توقف نقض حقوق بشر هستند معمولا می توانند به عنوان عامل انتقال پيام آنان عمل كنند. با اين حال، هر كس كه شكايتي از جانب فردي ارائه می دهد بايد اطمينان حاصل كند رضايت آن فرد را به دست آورد و فرد مورد بحث از تبعات شكايت كردن آگاه باشد. ساز و كار هر روي هاي بايد به دقت دنبال شود تا اطمينان حاصل گردد شكايت مورد بحث قابل قبول و محكمه پسند باشد. 
 
رابط هاي مهم براي ساز و كارهاي شكايت حقوق بشر  شكاي تهاي بر اساس معاهدات حقوق بشر
 (به كميته حقوق بشر، كميته ضد شكنجه، كميته حذف تبعيض عليه زنان، كميته حذف تبعيض نژادي يا كميته حقوق اشخاص دارای معلوليت)
 
گروه دادخواهي 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 22
E-mail: tb-petitions@ohchr.org
ارتباطات براساس رويه هاي ويژه 
بخش رویه هایويژه 
Special Procedures Division
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 06
E-mail: urgent-action@ohchr.org
رويه شكايت شوراي حقوق بشر 
شعبه شوراي حقوق بشر (رويه شكايت)
Human Rights Council Branch (complaint procedure)
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 11
E-mail: CP@ohchr.org
 
 
رويه هاي شکایت چيست؟ 
نظام ملل متحد بيشتر بر الزام هاي كشورها تكيه و در سطح دولت ها فعاليت مي كند. اما ،نظام حقوق بشرآن رويه هاي متفاوتي رانيز پيش بيني كرده است كه به روي افراد و گروه هايي گشوده است كه طالب اقدام سازمان  ملل درزمينه وضعيت حقوق بشري هستندكه باعث نگراني آنها شده است.اي نها، رویه هایشكايت حقوق بشرناميده می شوند. 
افراد از طريق اين رویه هامی توانند موضوع نقض حقوق بشر را در معرض توجه سازمان ملل قرار دهند؛ هزاران نفر در همه جاي جهان هر سال چنين می کنند. 
شكايات در زمينه حقوق بشر را می توان بر اساس سه ساز و كار زير ارائه داد: 
•          معاهد ههاي بین المللی حقوق بشر (دادخواه يها)؛ 
•          ساز و كارهاي رویه هایويژه شوراي حقوق بشر؛ و 
•          رويه شكايت شوراي حقوق بشر. 
 
اين رویه هایمتفاوت تحت شرايطي خاص می توانند مكمل يكديگر باشند و از بيش از يكي از آنها می توان استفاده كرد. 
 
رويه هاي شكايت چگونه كار مي كنند؟ 
بررسي دقيق اين كه كدام رويه شكايت براي موردي ويژه مناسب تر است، اهميت دارد.
هركدام قدرتها، مقتضيات ومحدودي تهاي خاص خود را دارد.آنهارا بايد براساس منافع
قرباني(قربانيان) وفرد(افراد)يا سازمان (سازمانها)یی كه شكايت مي كنند، ارزيابي كرد. 
 
الف ـ شكايت هاي فردي بر اساس معاهدات بين المللي حقوق بشر  هفت معاهده بین المللی حقوق بشر امكان ارائه شكاي تهاي فردي به نهادهاي معاهده حقوق بشر را فراهم مي كنند: 
•          ميثاق بین المللی حقوق مدني و سياسي، بر اساس پروتكل اختياري نخست آن؛ 
•          كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقير آميز، بر اساس ماده 22 آن؛ 
•          كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان، بر اساس پروتكل اختياري آن
(اين معاهده نيز امكان مراسله و پيام از گروههاي افراد را فراهم می سازد)؛ 
•          كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي، بر اساس ماده             14 آن
(اين معاهده امكان مراسله و پيام از گروههاي افراد را نيز فراهم می سازد)؛ 
•          كنوانسيون بین المللی حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان، بر اساس ماده  77 آن. اما اين ماده هنگامي رسميت خواهد يافت كه 10 كشور طرف، پيوستن به آن را اعلام كرده باشند؛ 69 
•          كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت، بر اساس پروتكل اختياري آن (اين معاهده نيز امكان مراسله و پيام از  گروههاي افراد را فراهم ميسازد)؛ و  •           كنوانسيون بین المللی حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري، بر اساس ماده 31 آن. اين كنوانسيون تا سپتامبر 2008 هنوز به اجرا در نيامده بود. 
به محض رسميت يافتن آن، پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي 70 نيز امكان شكايات فردي را فراهم می سازد. 
 
نقاط قوت 
•          از مزاياي مهم ارائه شكايت به يك نهاد معاهده اين است كه هنگامي كه كشور طرفي اعلاميه مربوطه را بر اساس آن معاهده صادر كرده ، بايد از الزامات آن بر اساس معاهده متابعت كند، از جمله الزام به ارائه حق دادخواهي موثر براي نقض  مفاد آن معاهده. نهاد معاهده حقوق بشرمربوطه، ازطريق شكاي تهاي فردي مقتدرانه تعين می کند آيا نقضي رخ داده، و كشور طرف مربوطه ملزم به ترتيب اثر دادن به يافته (هاي) نهاد معاهده هست يا خير؛ 
•          نهادهاي معاهده حقوق بشردرموارد اضطراري براي حفظ وضعيتي تا اخذ تصميم نهايي درباره آن موضوع مي توانند تدابير موقتي وضع كنند. اين تدابير موقتی تا اخذ تصميم بر جا خواهد ماند؛ 
•          تصمي مهاي نهادهاي معاهده حقوق بشر می تواند از شرايط مورد فردي فراتر رود و براي پيشگيري از وقوع نقضي مشابه در آينده رهنمودهاي موثر و مبتكرانه ارائه دهد؛ 
•          نهادهاي معاهده حقوق بشر همچنين می توانند به شكاياتي رسيدگي كنند كه پيشتر از سوي يك رويه ويژه بررسي شده  یا تحت بررسي هستند. 
 
شرايط و محدوديتهاي ويژه 
•          مورد شكايت بايد با چارچوب يكي از معاهداتي كه امكان شكاي تهاي فردي را ميسر ميسازد، هماهنگ باشد؛ 
•          كشور مورد بحث بايد طرف معاهده بوده و پروتكل اختياري مربوطه را تصويب يا صلاحيت نهاد معاهده حقوق بشر ويژه را براي قبول شكايات پذيرفته باشد. 
•          هنگام ارائه ادعايي به يك نهاد معاهده حقوق بشر، چند شرط، از جمله گرفتن رضايت يا اجازه قرباني بايد ادا شده باشد. اگر هر يك از اين شرايط ادا نشود يا وجود نداشته باشد، ممكن است به شكايت رسيدگي نشود؛ 
•          بر اساس كنوانسيون بین المللی حذف همه شكلهاي تبعيض نژادي، شكايات بايد طي شش ماه از تصميم نهايي از سوي نهادي ملي در يك مورد مفروض مطرح شوند؛ 
•          شاكي قبل از فرستادن شكايتي به يك نهاد معاهده بايد به تمام مراجع موثر دادخواهي داخلي متوسل شده باشد ـ دادخواهي هنگامي موثر به شمار م يآيد كه امکان تحقق ميزان معقولي از جبران و غرامت را براي شاكي فراهم سازد. 
•          اتخاذ تصميم نهايي درباره يك شكايت، به طور متوسط دو تا سه سال طول م يكشد؛ 
•          ارسال شكايتي به يك نهاد معاهده حقوق بشر معمولا ربطي به الگوي گسترده نقض حقوق بشر ندارد؛ 
•          نهادهاي معاهده حقوق بشر می توانند به پرونده  شكايتي كه رويه دادخواهي منطق هاي يا بین المللی ديگري در آن زمان مشغول رسيدگي به آن است، رسيدگي نكنند. 71  
 
براي اطلاعات مشروح درباره نهادهاي معاهده حقوق بشر، لطفا به فصل چهارم (نهادهاي معاهده حقوق بشر) همين کتاب  نگاه كنيد. 
 
ب ـ ارسال مراسلات بر اساس رويه هاي ويژه 
تعدادي از ساز و كارهاي رویه هایويژه امكان طرح ادعاهاي مربوط به موارد فردي يا الگوي عموم يتر نقض  حقوق بشر را فراهم م يسازند. تمامي افراد يا سايرين كه از جانب يك فرد اقدام مي كنند مي توانند، موارد فردي را به ماموریتدارانرويه هاي ويژه تسليم كنند ،به شرطي كه ماموريت مورد بحث اجازه انجام چنين كاري را بدهد. فعالان جامعه مدني اغلب می توانند از افرادي كه خواهان محافظت در برابر نقض حقوق بشر هستند، حمايت به عمل آورند. 
 
نقاط قوت 
•          مكاتبات فردي بر اساس رویه هایويژه روي هاي است كه ميتوان از آن براي موارد فردي و براي الگوي كلي تر نقض ها استفاده کرد؛ 
•          آنها ميتوانند ابزاري مفيد در موارد اضطراري باشند زيرا امكان اقدام فوري يا پيشگيرانه (موسوم به درخواست هاي فوري) را فراهم می سازند؛ 
•          موارد را می توان بدون توجه به كشوري كه آنها در آن رخ می دهند و يا به اين كه آن كشور هيچ يك از معاهدات حقوق بشر را تصويب كرده يا نه، مطرح ساخت؛  •           ضروري نيست پيش از استفاده از رويه ويژه به همه مراجع دادرسي داخلي متوسل شده باشند؛ 
•          لازم نيست مكاتبه به وسيله قرباني انجام شود، اگر چه فرستنده بايد موثق و قابل اطمينان باشد؛ و 
•          شكايت يا دادخواهي را می توان همزمان در يك نهاد معاهده حقوق بشر و يك رويه ويژه (اگر ماموريت مربوط و مناسبي وجود داشته باشد) مطرح كرد. 
 
محدوديت ها 
•          رويه  ويژ هاي كه آن موضوع ويژه حقوق بشر يا آن كشور معين را پوشش دهد بايد وجود داشته باشد (چون همه ماموریتداران       رویه های ويژه نمي توانند در زمينه موارد فردي عمل كنند)؛ 
•          رويه هاي ويژه ساز و كارهاي از نظر حقوقي الزام آور نيستند: متابعت از توصيه هاي ماموري تداران رویه هایويژه به تشخيص و صلاحديد هر كشور بستگي دارد؛ و 
•          رويهها، با توجه  به ماموريت، متفاوت هستند. 
 
براي اطلاعات مشروح درباره رویه هایويژه، لطفا به فصل ششم (رويه هاي ويژه) همين کتاب نگاه كنيد. 
 
ج ـ رويه شكايت شوراي حقوق بشر 
هر فرد يا گروهي كه ادعا می کند قرباني نقض حقوق بشر است می تواند بر اساس اين رويه شكايت كند همچنان كه هر فرد يا گروه ديگري با اطلاعات مستقيم و موثق از چنين نقضي مي تواند شكايت كند. رويه شكايت شورا تنها رويه دادخواهي جهاني است كه تمامي حقوق بشر و همه آزاد يهاي بنيادي در همه كشورها را پوشش می دهد. 
مكاتبات بر اساس اين رويه به پذيرش الزامات معاهده از سوي كشور مربوطه يا وجود ماموريت رويه هاي ويژه بستگي ندارد. رويه شكايت به دعاوي مربوط به الگوهاي مداوم و منسجم از موارد نقض شديد حقوق بشر رسيدگي می کند. اين رويه نه به قربانيان ادعايي خسارت می دهد نه براي موارد فردي طلب دادخواهي می کند. 
 
نقاط قوت 
•          اين رويه می تواند به موارد نقض همه حقوق بشر و آزاد يهاي فردي رسيدگي كند؛ لازم نيست كشوري طرف معاهد هاي باشد تا بر اساس اين رويه شكايتي عليه آن ارائه شود؛ 
•          از هر كشوري می توان شكايت كرد؛ 
•          قرباني يا هر شخصي كه از جانب او عمل می کند می تواند شكايت را ارائه دهد و ضرورتا اجازه كتبي قرباني لازم نيست؛ 
•          تصمي مهايي كه در مراحل گوناگون اصلي اين فرآيند گرفته می شود به شاكيان
(نويسندگان مكاتبات) اطلاع داده می شود؛ و 
•          ضوابط پذيرش شکایتهادر اين رويه معمولا به دشواری ساير ساز و كارهاي شكايت ها نيست. 
 
محدوديت هاي احتمالي 
•          فرآيند كار می تواند طولاني باشد زيرا شكايت بايد از چند مرحله بررسي بگذرد، و بنابراين ممكن است براي موارد اضطراري مناسب نباشد؛  
•          شاكيان پيش از ارسال اطلاعات بر اساس اين رويه بايد به تمامي مراجع دادخواهي موجود و موثر داخلي متوسل شده باشند؛ 
•          براي انجام تدابير موقت اضطراري حمايتي، هيچگونه پيش بيني به عمل نيامده است؛ 
•          در مكاتبات بايد معمولا به الگوي مداومي از موارد نقض حقوق بشر، به عبارت ديگر در مورد تعداد بيشتري از مردم، به جاي موارد انفرادي، اشاره شده باشد؛  •            اين رويه، به علت محرمانه بودن آن، ممكن است توجه مردم را به وضعيت حقوق بشر در كشور مفروض جلب نكند؛ و 
•          مواردي كه به نظر م يرسد الگوي مداومي از نقض شديد حقوق بشر را افشا می کنند و در حال حاضر به وسيله يك رويه ويژه ، يك نهاد معاهده يا ساير رویه هایشكايت سازمان ملل يا رویه هایمنطق هاي مشابه تحت بررسي هستند بر اساس اين رويه قابل پذيرش و رسيدگي نيستند.
 براي اطلاعات بيشتر درباره رويه شكايت، لطفا به فصل پنجم (شوراي حقوق بشر) همين کتاب نگاه كنيد. 
 
طرز دسترسي و كار با رويه هاي شکایت 
هر فعال جامعه مدني، با توجه لازم به ساز و كارهاي هر رويه، می تواند به رویه هایشكايت دسترسي پيدا كند. شكاي تهاي تحت هر يك از اين رویه هارا فردي كه از نقض ادعايي حقوق بشر رنج برده يا هر شخص ثالثي از جانب آن فرد، براي مثال يك سازمان غيردولتي، ميتواند ارائه دهد. 
فعالان جامعه مدني اغلب به عنوان عاملي براي رساندن پيام كساني عمل می کنند كه خواهان اصلاح نقض حقوق بشر با آماده كردن، ارائه يا تنظيم شكايت از جانب آنان هستند. با اين حال، هر كس كه شكايتي از جانب يك فرد ارائه می دهد بايد اطمينان حاصل كند رضايت آن  فرد را به دست آورد و اطمينان يابد كه وي از پيامدهاي ارائه شكايت آگاه است. براي مثال، وقتي به رویه هایويژه اطلاعات ارائه می شود ماموریتدارمربوطه  با آن كشور درباره مورد مكاتبه مي کند وموضوع در نهايت در يك گزارش عمومي گنجانده مي شود. هنگامي كه شكايتي به يك نهاد معاهده حقوق بشر ارائه می شود ،هويت شاكي براي آن دولت افشا می شود. بنابراين براي قرباني ادعايي ضروري است با طرز كار هر يك از رویه هایشكايت آشنا باشد. 
شرايط و نيازها براي هر رويه را نيز بايد به دقت پيگيري كرد تا اطمينان حاصل شود شكايت قابل قبول و محكمه پسند باشد. 
 
الف ـ شكايت هاي فردي بر اساس معاهدات بين المللي حقوق بشر 
شکایتهارا افراد يا نهادهاي ثالث مجاز، براي مثال، وكلا، سازمانهاي غيردولتي يا گروههاي حرفه ایاز جانب افرادي مطرح می کنند كه مدعي هستند قرباني نقض حقوق بشر شده اند. اين بخش شرايط و عناصر اصلي شكاي تهاي فردي را بررسي می کند. 
 
شرايط 
1 ـ تصويب كشور طرف
شكايت از نقض حقوق بشر بر اساس يك معاهده حقوق بشر می تواند عليه كشوري مطرح شود اگر: 
•          آن كشور، طرف معاهده مورد بحث باشد، آن را تصويب كرده يا پذيرفته باشد؛ و 
•          كشور طرف، صلاحيت آن نهاد معاهده حقوق بشر را به رسميت شناخته باشد كه بر اساس آن معاهده تشكيل شده تا به چنين شكاياتي رسيدگي كند. بسته به معاهده، اين امر كشور مورد بحث را ملزم می سازد طرف پروتكل اختياري مربوطه شده يا اعلاميه لازم را بر اساس معاهده صادر كرده باشد. 
 
اين نكته بايد يادآوري شود تعدادي از كشورهاي طرف، شرايط يا اعلامي ههايي اساسي تدوین وصادر كرد هاند كه می تواند شمول الزامات حقوق بشر را كه آنها بر اساس معاهدات تقبل مي كنند محدود سازد. به اين  امر بايد هنگام تعين اين موضوع رسيدگي شود كه آيا می توان بر اساس بخشي خاص از يك معاهده شكايت كرد ياخير. 72  
 
2  ـ نقضهاي فردي 
از شكاي تهاي فردي بر اساس نهادهاي معاهده تنها براي موارد نقض حقوق بشر مربوط به يك يا چند فرد معين می توان استفاده كرد و معمولا براي الگوهاي كلي نقضهاي حقوق بشر كه افراد شناسايي نمي شوند، مناسب نيست. 
 
3  ـ دادخواهي هاي داخلي 
شكاي تهاي فردي بر اساس معاهد ههاي حقوق بشر بین المللی را تنها در صورتي می توان تسليم كردكه هيچ کدام ازدادخواهي های موثرداخلي به نتيجه نرسيده  باشد يعني دعوي / شكايت مورد بحث مراحل گوناگون نظام دادگاهي داخلي را تكميل كرده يا به همه امكانات اداري كه قادر به دادخواهي موثر و معتبر در دوره زماني معقولي هستند ،مراجعه كرده باشند. اين اصل، اگر مجاري دادخواهي داخلي ب ياثر يا بيش از حد طولاني باشند، اعمال نمی شود. »طولاني  بودن بيش از حد« را معمولا نمی توان مشخص كرد و بايد مورد به مورد ارزيابي شود. 
 
4  ـ ارائه شكايت از جانب قرباني 
شخص يا سازماني می تواند از جانب شخصي ديگر شكايت كند مشروط بر اين كه فرد قرباني (موکل) با دادن وكالتنامه يا »اجازه اقدام« كتبا رضايت داده باشد. 73 
 
5  ـ ساير فرآيند هاي شكايت 
اگر پروند هاي به وسيله رویه هایشكايت قضايي نهاد ديگر سازمان ملل، سازمان بین المللی يا منطق هاي در دست بررسي باشد، معمولا نمی تواند در همان زمان از سوي يك نهاد معاهده سازمان ملل مورد بررسي قرار گيرد. اگر دادگاه حقوق بشر قاره آمريكا يا دادگاه حقوق بشر اروپا قبلا شكايتي را بررسي و رد كرده باشند، گاهي ممكن  است همان شكايت واجد شرايط بررسي در يك نهاد معاهده باشد. شكاي تهاي ارائه شده بر اساس ماموريت رویه هایويژه را نيز می توان به يك نهاد معاهده ارائه داد. 
 
6  ـ فرم و شكل شكايت 
در حالي كه توصيه  می شود براي نوشتن شكايات از فرم نمونه (در پيوست اول و دوم همين فصل) استفاده شود، در اصل هر فرم مكاتبه كه داراي اطلاعات مربوطه باشد كافي است.فرم شكايت بايد به يكي از زبا نهاي كاري نهاد معاهده حقوق بشرمربوطه باشد.74  
 
شكايت هاي فردي بر اساس نهادهاي معاهده بايد حاوي چه اطلاعاتي باشند؟ 
•          اطلاعات شخصي پاي هاي مربوط به شخصي كه ادعا شده حقوق بشر او نقض شده است (نام، مليت، تاريخ تولد)؛ 
•          نام كشور طرف كه از آن شكايت شده؛ 
•          اگر شكايت از طرف فرد ديگري مطرح شده، مدرك رضايت يا اجازه آن
شخص("وکالتنامه" کتبی) یا به جای آن ، دليل اين كه چرا رضايت يا اجازه او موجود نيست يا نمی تواند ارائه شود؛ 
•          شرحي كامل از حقايقي كه شكايت بر اساس آنها استوار است که به ترتيب تاريخ و به روشني عرضه شده باشد؛ 
•          جزئيات كارهاي انجام شده براي توسل به همه امكانات دادخواهي قضايي موجود و هر گونه دادخواهي موثر اداري كه ممكن است در كشور مربوطه موجود باشد؛  •            جزئيات اطلاعات ديگر مربوط به شكايت يا حقايق مربوط به روشهاي انجام تحقيقات يا مصالحه بينالمللي، در صورت انجام؛ 
•          شرح استدلا لها و دلايل مبني بر اين كه چرا شكايت بر اساس این معاهده بخصوص انجام شده است . اين كار براي شناساندن مواد معاهده مربوطه مفيد است. 
•          تمامي اسناد مربوط به ادعاها و استدلا لها (احكام دادگاه و غيره)؛ 
•          نسخ ههاي قوانين ملي مربوطه، در صورتي كه موجود باشد؛ 
 
به عنوان قاعد هاي كلي، به مكاتبات داراي زبان توهي نآميز رسيدگي نخواهد شد. 
 
7  ـ محدوديت هاي زماني 
كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي تنها معاهده حقوق بشر است كه براي ارائه شکایتهاضر بالاجل رسمي تعيين كرده است. به اين دليل، بهتر است شکایتهاهر چه سري عتر پس ازوقوع نقض ادعايي و ب ينتيجه ماندن تلا شها براي دادخواهي در داخل ارائه شوند. تاخير در ارائه شكايت ممكن است دادن پاسخ مناسب از سوي كشور طرف و ارزيابي مبتني بر واقعيت و كامل پيشينه را براي نهاد معاهده دشوار كند. به شكاي تهاي مربوط به نقضهايي كه پيش از رسميت يافتن ساز و كار شكايت در كشور طرف مربوطه رخ داده، رسيدگي نخواهد شد (مگر در مواردي كه نقض مفاد معاهده همچنان ادامه داشته باشد). شكايت هاي تنظيم شده به علت نقض مفاد كنوانسيون بین المللی حذف همه شك لهاي تبعيض نژادي بايد ظرف شش ماه از حكم نهايي يك مرجع ملي درباره پروند هاي در اين زمينه، ارائه شود.
 
8  ـ اقدام اضطراري 
هر كميته می تواند در صورتي كه رسيدگي به پروند هاي به صورت عادي موجب وارد آمدن آسيب غير قابل جبران به شاكي شود بر اساس تدابير موقت دست به اقدام اضطراري بزند. معمولا براي پيشگيري از انجام اقداماتي كه نمی توان مانع از تبعات بعدي آنها شد ،مثلا اجراي حكم مرگ يا اخراج فردي كه در كشور خود با خطر شكنجه مواجه است، چنين ابتكارهايي صورت مي گيرد. به افراد يا سازمانهايي كه از يك نهاد معاهده حقوق بشر م يخواهند انجام تدابير موقت را بررسي كند توصيه می شود به صراحت به اين موضوع در شكايت خود اشاره كنند.
 
9  ـ مسائل حساس 
اگر مسائل حساس داراي ماهيت خصوصي يا شخصي در شكايت به وجود م يآيد می توان از كميته خواست از افشاي نام قرباني در تصميم نهايي خود امتناع كند تا هويت او آشکارنشود.
 
عناصر رويه ها 
اگر شكايت  داراي عناصر اساسي ذكر شده فوق باشد نهاد معاهده حقوق بشر مربوطه آن را رسما در فهرست رسيدگي (يعني ثبت شده) قرار می دهد.
 
پرونده سپس براي كشور طرف مربوطه فرستاده مي شود تا به آن فرصت اظهارنظر داده شود. پس از پاسخ كشور، به شاكي فرصت داده می شود تا درباره پاسخ دولت اظهارنظر كند. در اين مرحله پرونده براي اعلام تصميم نهاد معاهده حقوق بشر آماده است. اگر كشور پس از يك يا چند بار يادآوري جواب ندهد، نهاد معاهده حقوق بشر با قائل شدن ارزش لازم براي ادعاهاي تنظيم شده شاكي تصميم خواهد گرفت. 
 
دو مرحله عمده فرآيند بررسي نهاد معاهده حقوق بشر به مرحله »قابليت قبول« و مرحله »شايستگي ها و امتيازات« موسوم است. در مرحله قابليت قبول، نهاد معاهده رسيدگي می کند كه آيا شكايت واجد شرايط رويه ويژه هست يا نه. اگر تصميم بگيرد پرونده قابل قبول است به امتيازهاي شكايت رسيدگي مي كند. اگر چه به اين مراحل معمولا با هم رسيدگي می شود ممكن است رسيدگي به درخواست كشور طرف در دو زمان انجام شود. اگر پروند هاي در مرحله پذيرش رد شود به امتيازهاي آن رسيدگي نمی شود. 
 
نهادهاي معاهده حقوق بشر به هر پرونده در جلسات غير علني رسيدگي می کنند.
وقتي يك نهاد معاهده حقوق بشر درباره پروند هاي تصميمي گرفته تصميم آن همزمان به شاكي و كشور مربوطه منتقل مي شود. اگر يك نهاد معاهده حقوق بشر تصميم بگيرد كه يك شاكي در واقع قرباني نقض حقوق بشر از سوي يك كشور طرف بر اساس معاهده مربوطه شده، معمولا دادخواهي و كاري را كه بايد براي ترميم وجبران انجام شود اعلام و از كشور طرف دعوت می کند در طول دوره زماني معيني (معمولا شش ماه) اقداماتي را كه براي پيگيري يافت هها و توصيههاي نهاد معاهده مربوطه انجام داده به اطلاع آن برساند.
 
متن هر تصميم نهايي درباره مزي تها يا تصميم درباره غير قابل قبول بودن يك پرونده، به عنوان بخشي از رويه قضايي نهاد معاهده حقوق بشر مربوطه در وب سايت OHCHR      گذاشته می شود. 
 
شكايت فردي بر اساس معاهدات بين المللي حقوق بشرباید به كجا فرستاده شود
شكايت ها را باید به نشاني هاي زير فرستاد: 
گروه دادخواهي دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل
Petitions Team
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland Fax: +41 (0)22 917 90 22 (particularly for urgent matters, should include all relevant documents in hard copy)
E-mail: tb-petitions@ohchr.org
 
 هميشه نهاد معاهده حقوق بشري را كه با آن مكاتبه م يكنيد مشخص نمائيد. 
 
ب ـ مكاتبات بر اساس رويه هاي ويژه 
اين ساز و كارامکان انجام مكاتبه درباره شكاي تهاي فردي با الگوهاي عموم يتر نقض حقوق بشر را فراهم می سازد. هر فرد ، گروه يا سازمان كه از جانب فرد ی دیگر اقدام می کند می تواند شكاياتي را به ماموریتدارانرویه هایويژه ارائه دهد. 
 
فعالان جامعه مدني اغلب می توانند به عنوان عاملي براي رساندن مكاتبات براي افرادي عمل كنند كه خواهان حمايت در برابر نقضهاي حقوق بشر هستند. افراد يا سازمانهايي كه م يخواهند شكايتي را بر اساس هر يك از ماموري تهاي رویه هایويژه ارائه دهند بايد نخست اطمينان یابند آيا ماموريت موضوعي یا كشوری متناسب با شكايت آنها وجود دارد.
به علاوه، آنها بايد ضوابط ويژه ماموريتي را كه پيش از اين كه نامه بتواند پذيرفته شود،باید انجام دهند، به دقت بخوانند. به ويژه، گروه كاري بازداشت خودسرانه و گروه كاري ناپديد شد نهاي اجباري يا غير داوطلبانه ضوابطی ويژه دارند كه با ضوابط ساير ماموري تها فرق دارد. 
 
پس از دريافت شكايت فردي، تصميم به مداخله به نظر و صلاحديد ماموریتداررويه ويژه بستگي دارد. تصميم او به ضوابطي بستگي خواهد داشت كه ماموریتدارمربوطه تعيين كرده و بايد با نظام  نامه رفتاري ماموریتدارانرویه هایويژه هماهنگ باشد. اين ضوابط معمولا به عوامل زير مربوط خواهند بود: 
•          قابل اطمينان بودن منبع، كه نبايد منحصرا بر مبناي گزارش رسانه هاباشد؛ 
•          اعتبار اطلاعات دريافتي، كه نبايد داراي انگيزه سياسي باشد؛ 
•          جزئيات ارائه شده؛ و 
•          محدوده خود ماموريت. 
 
براي تسهيل رسيدگي به نقضهاي گزارش داده شده، پرسشنام ههاي آنلاين مربوط به چند ماموريت براي اشخاصي كه م يخواهند نقضهاي ادعا شده را گزارش دهند وجود دارد (به قسمت پائين نگاه كنيد) با اين حال قابل ذكر است كه به مكاتبات افراد يا سايرين حتي اگر در فرم پرسشنامه  نوشته نشده باشد، رسيدگي خواهد شد. به نويسندگان نام هها توصيه می شود مدام مطالب و آخرين اطلاعات تكميلي مربوط به اطلاعات ارائه داده خود را ارسال نمايند.
 
شكايت هاي فردي بر اساس رويه هاي ويژه بايد داراي چه اطلاعاتي باشند؟ 
•          هويت قرباني (قربانيان) ادعا شده؛ 
•          هويت عاملان ادعا شده نقضها؛
•          هويت شخص (اشخاص) يا سازمان (سازمانها) ارائه دهنده مكاتبات (اين اطلاعات محرمانه نگهداري خواهند شد)؛ 
•          تاريخ و محل وقوع حادثه؛ و 
•          شرح جزئيات شرايط و چگونگي نقض ادعا شده. 
 
توجه داشته باشيد: 
•          به عنوان قاعده كلي، به مكاتبات داراي زبان توهي نآميز رسيدگي نخواهد شد؛ 
•          مكاتبات بايد روشن و خلاصه باشند؛ 
•          هميشه مشخص كنيد شكايت شما خطاب به كدام ساز و كار رويه ويژه است؛ 
•          هميشه شرايط تعيين شده هر ماموريت براي ارائه شكاي تهاي فردي را مطالعه كنيد؛ و 
•          مكاتبات مي توانند به انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي باشند. 
 
 
شكايت بر اساس رويه هاي ويژه را به كجا بايد فرستاد  بخش رویه هایويژه 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
Special Procedures Division
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland Fax: +41 (0)22 917 90 06
E-mail: urgent-action@ohchr.org
 
لطفا ساز و كار رويه ويژ هاي را كه شكايت خطاب به آن است در خط(محل) موضوع            subject اي ميل، يا فكس يا روي پاكت مشخص كنيد. توجه داشته باشيد بعضي از ماموريتهاي رویه هایويژه شرايط خاصی دارند كه شكايتها بايد بر اساس آنها باشند.
جزئيات اين شرايط را می توان در قسمت مربوط به هر ماموريت در وب سايت OHCHR      يافت. 
 
ماموریتدارانرویه های ويژه بر مبناي اطلاعات معتبر و قابل اطمينان دريافتي از قربانيان نقض هاي ادعا شده حقوق بشر مي توانند پيام ها و مكاتباتي براي دولت ها بفرستند. اين مكاتبات از طريق OHCHR فرستاده می شود و اگر به نظر آيد نقض  جدي حقوق بشر در حال وقوع است يا احتمال آن وجود دارد می تواند به شكل درخواست اضطراري باشدیا اگر ادعا شده حقوق بشري به تازگي نقض شده است (به صورت) نامه ادعا (ادعا نامه) باشد. ماموریتدارمورد بحث در اين مكاتبات و پيا مها از دولت مربوطه خواهان توضيح درباره يك مورد ويژه ياانجام تدابير مناسب و كافي در زمينه اصلاح و دادخواهي مي شود.
ماموريت  داران همچنين می توانند از دول تها بخواهند نتايج تحقيقات و اقدامات خود را براي آنان ارسال دارند. 
 
آنان با توجه به پاس خهاي دريافتي می توانند درباره  انجام تحقيقات بيشتر يا دادن توصيههاي ويژه تصميم بگيرند. آنان در بعضي موارد نيز می توانند تصميم به صدور بيانيه علني درباره موضوع بگيرند. 
 
براساس مقررات شوراي حقوق بشر همه رویه هایويژه موظف هستند در جلسات سالانه شورا درباره فعالیتهاي خود گزارش دهند. پيا مها و مكاتبات دريافتي و ارسالي معمولا محرمانه است وتا علني شدن گزارش سالانه رويه ويژه مربوطه محرمانه مي مانند مگردر شرايطي كه ماموريت دارمربوطه تصميم به انتشار بيانيه مطبوعاتي ورسانه اي بگيرد. 75  
 
لطفا توجه داشته باشيد نام قربانيان ادعا شده، جزدرمورد كودكان يا درشرايط ويژه، در گزارش هاي ماموريت  داران رويه هاي ويژه ذكر مي شود. با توجه به ماهيت علني گزار شهاي ساز و كارهاي رویه هایويژه، مهم است كه افراد يا سازمانهايي كه از جانب قربانيان نقض هاي حقوق بشر فعاليت مي كنند اطمينان حاصل نمايند قربانيان مي دانند شكايت آنان در حال انتقال به ساز و كارهاي رویه هایويژه است، ممكن است اسامي آنان براي مسئولان مربوطه فرستاده شود، و نام (يا اختصار نام آنان) ممكن است در گزارش علني رويه ويژه مربوطه درج و منتشر شود.
 
پرسشنامه هاي رايج  براي دادن گزارش درباره نقضهاي ادعا شده بر اساس ماموريت هاي زير: 
•          گروه كاري بازداشت خودسرانه 
•          گروه كاري ناپديد شد نهاي اجباري يا غير داوطلبانه 
•          گروه كاري استفاده از مزدوران به عنوان وسيله ممانعت از اعمال حق تعيين سرنوشت مردمان 
•          گزارشگر ويژه اعدام هاي غيرقانوني، شتابزده يا خودسرانه 
•          گزارشگر ويژه ترويج و حمايت از حق آزادي عقيده و بيان 
•          گزارشگر ويژه حقوق بشر مهاجران 
•          گزارشگر ويژه در زمينه فروش، فحشا و پورنوگرافي كودكان 
•          گزارشگر ويژه شكنجه و ساير رفتار يا مجازات بي رحمانه، غيرانساني يا تحقير آميز 
•          گزارشگر ويژه قاچاق اشخاص، به ويژه زنان و كودكان 
•          گزارشگر ويژه خشونت عليه زنان، دلايل و پيامدهاي آن،و 
•          گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر. 
 
قابل ذکر است که به مكاتبات افراد و منابع ديگر، حتي اگر در پرسشنامه ويژه ارائه نشده باشد، رسيدگي خواهد شد. 
 
ج ـ رويه شكايت شوراي حقوق بشر 
بر اساس رويه شكايت شوراي حقوق بشر، هر فرد يا گروه كه ادعا می کند قرباني نقض حقوق بشر است يا اطلاعات مستقيم و موثق از چنين نقضهايي دارد می تواند آنها را ارائه دهد. عناصر مهم اين رويه در زير تعيين شده است.
 
شكايت هاي براساس رويه شكايت شوراي حقوق بشربايد حاوي چه اطلاعاتي باشند؟ 
 
•          هويت شخص (اشخاصی) كه اطلاعات می دهند (اين اطلاعات در صورت درخواست محرمانه نگهداري می شوند). شكاي تهاي بدون نام قابل پذيرش نيست؛  •     تشريح حقايق مربوطه با حداكثر جزئيات، با ارائه اسامي قربانيان ادعا شده ،تاري خها، مح لها و ديگر مدارك و شواهد؛ 
•          منظور شكايت و حقوق نقض شده ادعايي؛ 
•          توصيف اين كه شكايت مورد بحث چگونه می تواند الگوي نقض شديد، به جاي نقضهاي فردي حقوق بشر را با شواهد معتبر افشا كند؛ و 
•          جزئيات اين كه چگونه توسل به ساز و كارهاي دادخواهي داخلي ب يثمر بوده، يا
توصيف اين كه چرا دادخواه يهاي داخلي ب ياثر يا بيش ازحد طولاني خواهد بود.
 
توجه: 
•          همه شكايت ها بايد كتبي باشند. لطفا توجه داشته باشيد اتكا به گزار شهاي رسان ههاي جمعي كافي نيست. اگر قصد داريد يك گزارش حقوق بشر را به عنوان مدرك ارائه دهيد، در نام هاي پيوست به آن خود را معرفي كنيد، شكايت مورد نظر خود را شرح دهيد و بگوييد م يخواهيد به شكايت بر اساس رويه شكايت شوراي حقوق بشر رسيدگي شود. 
•          بهتر است متن شكايت را به 10 تا 15 صفحه محدود كنيد. اطلاعات تكميلي را می توانيد در مرحله بعد ارائه دهيد. 
•          شكايت ها را               ميتوان به انگليسي، فرانسوي، روسي يا اسپانيايي نوشت. اسناد به زبا نهاي ديگر را بايد به يكي از اين زبا نها ترجمه يا خلاصه كرد؛ و 
•          به مكاتبات هتاكانه يا توهي نآميز رسيدگي نخواهد شد. 
 
 
روشها و رویه هایاين ساز و كار شكايت در قطعنامه 1/5 شورا قيد شده است. اطلاعات ارائه شده در اين بخش بر مبناي مواد آن قطعنامه است. انتظار م يرود اين روشهاي كار و پي      شبين يهاي اوليه، به ويژه درباره مطرح كردن و در ميان گذاشتن اطلاعات با شاكيان در مراحل گوناگون اين فرآيند گسترده تر شود. 
 
مراحل رويه شكايت عبارتند از: 
مرحله يك: بررسي اوليه 
دبيرخانه OHCHR به اتفاق رئيس گروه كاري مكاتبات، همه مكاتبات (شكاي تها) وارده را بر مبناي معيار پذيرش بررسي و آنهايي را كه آشكارا ب ياساس يا بدون نام هستند، كنار مي گذارند. اگر شكايتي براي مرحله بعد رويه پذيرفته شود، كتبا به نويسنده آن اطلاع داده شده و شكايت او به منظور دریافت پاسخ براي دولت مربوطه فرستاده مي شود.
 
مرحله 2: گروه كاري مكاتبات (شكايت ها) 
گروه كاري مكاتبات وپيام ها از پنج عضو منصوب كميته مشورتي شوراي حقوق بشر تشكيل شده و ماموريت دارد هر سال حداقل دو بار جلسات پنج روزه تشكيل دهد. اين گروه كاري شكاي تهايي را كه از مرحله اول عبور كرد هاند و جوا بهاي دريافتي دول تها را با اين ديد بررسي می کند كه هر وضعيت ويژه را كه به نظر م يرسد الگوي مداومي از نقضهاي شديد و داراي شواهد معتبر حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي را افشا می کنند در معرض توجه گروه كاري وضعيت ها قرار دهد. 
 
مرحله 3: گروه كاري وضعيت ها 
گروه كاري وضعي تها از پنج عضو شوراي حقوق بشر تشكيل شده كه به عنوان شخصي تهاي مستقل خدمت می کنند، و ماموريت دارد هر سال حداقل دو جلسه پنج روزه تشكيل دهد تا به وضعي تهايي كه از سوي گروه كاري مكاتبات به آن ارجاع شده رسيدگي كند. گروه كاري شكاي تهاي ارجاع شده به خود را ارزيابي و گزارشي با توصيه هاي ويژه درباره انجام اقدامات لازم درباره هر وضعيتي كه الگوي منسجمي از نقضهاي شديد را آشكار می کند براي شوراي حقوق بشر تهيه می کند، همچنين می تواند تصميم بگيرد وضعيتي را تحت بررسي قرار دهد يا شكايتي را نپذیرد
 
براي اطلاعات بيشتر درباره كميته مشورتي شوراي حقوق بشر، لطفا به فصل پنجم (شوراي حقوق بشر) همين کتاب نگاه كنيد. 
 
مرحله 4: شوراي حقوق بشر 
شوراي حقوق بشر، به وضعي تهايي كه گروه كاري وضعي تها مورد توجه آن قرار داده به صورت نامحدود و تا هر زمان كه لازم باشد، اما حداقل سالي يك بار، رسيدگي می کند.
شورا گزار شهايي را كه گروه كاري وضعي تها به آن ارجاع كرده به روشي محرمانه بررسي می کند مگر اين كه تصميم ديگري بگيرد. شورا بر مبناي بررس يهاي خود از يك وضعيت می تواند دست به اقدام، معمولا به شكل صدور قطعنامه يا حكم، بزند. شورا مي تواند درباره تدابير زير تصميم بگيرد :
•          از بررسي وضعيت هنگامي كه بررسي يا اقدام بيشتر موجه نيست دست بر دارد؛ 
•          به رسيدگي به وضعيت ادامه دهد و از دولت مربوطه بخواهد ظرف دوره زماني معقولي اطلاعات بيشتر ارائه دهد؛ 
•          وضعيت را تحت رسيدگي داشته باشد و يك كارشناس مستقل و واجد صلاحيت  عالي را انتخاب كند تا بر اوضاع نظارت و به شورا گزارش دهد؛
•          به بررسي موضوع بر اساس رویه شكايات محرمانه خاتمه دهد تا به بررسي علني آن بپردازد؛ و
•          توصيه كند OHCHR به كشور مربوطه در زمينه همكاري فني، ظرفيتسازي و خدمات مشورتي كمك ارائه دهد. 
 
همه مطالبي كه از سوي افراد و دول تها درباره يك وضعيت تحت بررسي ارائه می شود، و تصمي مهاي اخذ شده در مراحل گوناگون رويه، محرمانه می ماند. اين امر درباره وضعي تهايي كه رسيدگي به آنها متوقف شده نيز صدق می کند. 
 
شكايت بر اساس رويه شكايت شوراي حقوق بشر را به كجا بايد فرستاد 
 
شعبه شوراي حقوق بشر (رويه شكايت) 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
Human Rights Council Branch (complaint procedure)
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 917 90 11
E-mail: CP@ohchr.org
 
 
پيوست يك ـ فرم نمونه شكايت براي مكاتبات بر اساس: 
•          پروتكل اختياري ميثاق بينالمللي حقوق مدني و سياسي 
•          كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز 
•          كنوانسيون                 بينالمللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي 
 --------------------------------------------------------
لطفا اشاره كنيد م يخواهيد از كدام يك از رویه هایفوق كمك بخواهيد  تاريخ ـ   
اول ـ اطلاعات درباره شاكي 
•          نام خانوادگي 
•          نام (نا مهاي) اول 
•          مليت 
•          تاريخ و محل تولد 
•          نشاني براي مكاتبات مربوط به اين شكايت 
•          مشخص كنيد اين نامه را: 
ـ از جانب خودتان م ينويسيد 
 
ـ از جانب شخصي ديگر م ينويسيد. 
ٍ[ اگر شكايت از جانب فردی ديگر ارائه می شود:] 
•          لطفا مشخصات شخصي آن فرد ديگر را به شرح زير ارائه دهيد: 
•          نام خانوادگي 
•          نام (نامهاي) اول 
•          مليت 
•          تاريخ و محل تولد 
•          نشاني يا محل كنوني 
اگر با اطلاع ورضايت آن شخص اقدام م يكنيد لطفا اجازه آن شخص به شما را براي طرح اين شكايت ارائه دهيد  يا
 اگرچنين اجاز هاي نداريد لطفا ماهيت رابطه خودرابا آن شخص شرح دهيد و بگوئيد چرا طرح اين شكايت از جانب وي را مناسب م يدانيد. 
 
دوم  ـ كشور مربوطه / ماده های نقض شده 
•          نام كشوری كه يا طرف پروتكل اختياري (در مورد ارائه شكايت به كميته حقوق بشر) است يا اعلاميه مربوطه را (در مورد ارائه شكايت  به كميته ضد شكنجه يا كميته حذف تبعيض نژادي) صادر كرده است)؛ 
•          ماده های ميثاق يا كنوانسيوني كه ادعا شده نقض شد هاند. 
 
سوم ـ توسل به دادخواهي داخلي / استفاده از ديگر رويه هاي بين المللي 
•          اقدامات انجام شده قرباني (قربانيان) يا از جانب وي براي دادخواهي در كشور مربوطه براي نقض ادعا شده ـ جزئيات رویه هایدنبال شده، از جمله توسل به
دادگا هها و ساير مراجع دولتي، چه ادعاهايي كرد هايد، در چه زما نها و با چه نتايجي؛ 
•          اگر به اين دادخواه يها متوسل نشد هايد چون رسيدگي آنها بيش از حد طولاني خواهد بود، موثر نخواهد بود، در دسترس نيستند، یا به هر دليل ديگر، لطفا دلايل را با جزئيات شرح دهيد؛ 
•          آيا همين موضوع را براي رسيدگي تحت رويه تحقيقات يا حل و فصل بین المللی ديگري (براي مثال به كميسيون حقوق بشر قاره آمريكا، دادگاه حقوق بشر اروپا ـ يا كميسيون حقوق بشر و مردمان آفريقا) ارائه داد هايد؟ 
•          اگر جواب مثبت است، رويه (ها)يي كه در آنها بررسي شده يا در دست بررسي است، ادعاهاي شما، در چه زما نهايي، و با چه نتايجي بوده را نام ببريد. 
 
چهارم ـ واقعيات شكايت 
•          جزئيات واقعيات و شرايط نقضهاي ادعا شده را به ترتيب زمان اعلام كنيد. همه مطالبي را كه ممكن است به ارزيابي و رسيدگي مورد ويژه شما مربوط باشد، بگنجانيد. لطفا شرح دهيد برچه اساسي استنباط مي كنيد شرايط وواقعيات توصيف شده، حقوق بشر را نقض می کنند؛ 
•          امضا شاكي، نويسنده 
 
پنجم ـ اسناد و مدارك ادعا (رونوش تها، نه نسخ ههاي اصل، را به شكايت خود پيوست كنيد) ؛
•          اجازه كتبي اقدام (اگر از جانب شخص ديگري شكايت م يكنيد و به عبارت ديگر نداشتن اجازه ويژه را توجيه نمي كنيد)؛ 
•          تصمیمهاو احكام دادگا هها و مراجع داخلي درباره ادعاي شما (نسخه حكم قضايي مربوطه نيز كافي است)؛ 
•          شکایتها به هر رويه تحقيقات يا حل و فصل بین المللی ديگر و تصمیمهاو احكام آنها ؛ و
•          هر سند يا مدرك مكمل و مؤيد ديگري كه در تائيد ادعاي مطرح شده خود در بخش چهارم (فوق) و داير بر اين كه حقايق توصيف شده منجر به نقض حقوق شما شده است. 
 
اگر اين اطلاعات را پيوست شكايت خود نكنيد و لازم شود كه به ويژه از شما درخواست شود، يا اگر اسناد پيوست شده به زبان هاي كاري دبيرخانه نباشد ،رسيدگي به شكايت شما ممكن است به تاخير افتد. 
 ----------------------------------------------------------
پيوست دوم ـ راهنماي شكايت براي مكاتبه بر اساس: 
•          پروتكل اختياري كنوانسيون حذف همه شكل هاي تبعيض عليه زنان
 -------------------------------------------------------
1ـ اطلاعات مربوط به نويسندگان مكاتبات (شكاي تها) 
•          نام خانوادگي 
•          نام 
•          تاريخ و محل تولد 
•          مليت / شهروندي 
•          شماره گذرنامه / كارت شناسايي (در صورت موجود بودن) 
•          جنسيت 
•          وضعيت تاهل / فرزندان 
•          شغل 
•          پيشينه قومي، وابستگي ديني، گروه اجتماعي (اگر مناسب و مربوط باشد) 
•          نشاني كنوني 
•          نشاني پستي براي مكاتبه محرمانه (اگر نشاني غير از نشاني كنوني باشد) 
•          فكس / تلفن / اي ميل 
•          بنويسيد شكايت را به چه عنوانی م يدهيد: 
ـ قرباني(هاي) ادعايي؛ اگر گروهي ادعاي قرباني بودن دارند، اطلاعات اساسي درباره هر فرد بدهيد. 
ـ از جانب قرباني(هاي) ادعايي؛ مدرك رضايت قرباني (ها)، يا دلايل توجيه ارائه شكايت بدون مدرك رضايت.
 
2 ـ اطلاعات مربوط به قرباني(هاي) ادعايي (اگر غير از فرد شاكي است) 
*  نام خانوادگي 
*  نام 
*  تاريخ و محل تولد 
*  مليت / شهروندي 
*  شماره كارت شناسايي/ گذرنامه (در صورت موجود بودن) 
*  جنسيت 
*  وضعيت تاهل/ فرزندان 
*  شغل 
*  پيشينه قومي / وابستگي ديني، گروه اجتماعي (اگر مناسب و مربوط باشد) 
*  نشاني كنوني 
*  نشاني پستي براي مكاتبه محرمانه (اگر غير از نشاني كنوني است) 
*  فكس / تلفن / اي ميل
 
3 ـ اطلاعات درباره كشور طرف مربوطه 
* نام كشور طرف 
 
4  ـ ماهيت نقض (هاي) ادعا شده 
براي اثبات ادعاي خود اطلاعات مشروح ارائه دهيد، از جمله: 
•          شرح نقض (هاي) ادعايي و مرتكب  (مرتكبان) ادعا شده 
•          تاريخ (ها) 
•          مكان (ها)
•          ماده های كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان كه بر اساس ادعا نقض شده. اگر در شكايت به بيش از يك ماده اشاره شده، هر ماده را جداگانه شرح دهيد.
 
5  ـ اقدام انجام شده براي دادخواهي در داخل كشور 
اقدام انجام شده براي  دادخواهي در داخل را توضيح دهيد؛ مثلا تلاش براي دستيابي به دادخواهي حقوقي، اداري، قضايي، سياسي يا برنام هاي، از جمله:  
•          نوع (انواع) دادخواه يهاي طلب شده 
•          تاريخ(ها) 
•          مكان (ها) 
•          چه كسي اقدام را شروع كرد 
•          به كدام مرجع با نهادي مراجعه شد 
•          نام دادگاهي كه به شكايت رسيدگي كرد (اگر رسيدگي شد) 
•          اگر براي دادخواهي در كشور اقدامي نشده، علت آن را شرح دهيد. 
توجه: رونوشت همه اسناد مربوطه را پيوست كنيد. 
 
 
6  ـ ساير رويه هاي بين المللي 
آيا به همين مساله قبلا بر اساس رويه تحقيق يا حل و فصل بین المللی ديگري رسيدگي شده يا در دست بررسي هست؟ اگر جواب مثبت است، توضيح دهيد: 
•          نوع رويه (ها) 
•          تاريخ(ها) 
•          مكان(ها)
•          نتايج (در صورت رسيدن به نتيجه) 
توجه: رونوشت همه اسناد مربوطه را پيوست كنيد.
 
7                  ـ تاريخ و امضا  تاريخ / محل: 
امضا نويسنده (نويسندگان) / يا قرباني (قربانيان) 
 
8                  ـ فهرست اسناد پيوست (اسناد اصلي را نفرستيد، تنها رونوشت ها) 
 -------------------------------------------------------
 
 
نهم ـ صندوق ها و کمک های بلا عوض
صندو قها و کمک های بلا عوضي وجود دارد كه بعضي از آنها به طور مستقيم در خدمت فعالان جامعه مدني، از جمله سازمانهاي غيردولتي، سازمانهاي مردمي، انجمنهاي حرفه ایو افراد قرار دارند. اين صندو قها و امكانات می توانند براي فعالیتهاي جامعه مدني در بعضي از زمين ههاي حقوق بشر حمايت مالي فراهم سازند. 
صندوق ها براي حمايت از فعاليتها در چارچوب ماموريت خود اعتبارات مالي عرضه م يدارند. OHCHR و ساير دفاتر سازمان ملل چند صندوق ونهاد کمک بلا عوض را اداره می کنند تا از فعالان جامعه مدني در شرايطي ويژه حمايت به عمل آورند. صندو قها از دولت ها، سازمان هاي غيردولتي، ديگر نهادهاي عمومي، و افراد كمك هاي داوطلبانه دريافت مي كنند تا بر اساس ماموريت خود توزيع كنند. 
سازمانهاي جامعه مدني، مانند سازمانهاي غيردولتي، سازمانهاي مردمي، گروههاي اجتماعي و انجمنهاي حرفه ایمعمولا شرايط درخواست وجوه و کمک های بلا عوض را دارند، در بعضي موارد افراد نيز می توانند براي تامين مالي تقاضا كنند. فعالان جامعه مدني كه م يخواهند درخواست كنند بايد رهنمودها را به دقت بررسي و اطمينان يابند شرايط اداري و شرايط ديگر را داشته باشند. 
داشتن موقعيت مشورتي با شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل از شرايط سازمان هاي دولتي و ساير فعالان جامعه مدني براي شركت در هيچيك از اين صندوق ها يا کمک های بلا عوض يا دسترسي به آنها نيست. 
 
الف ـ صندوق ها و کمک های بلا عوض چيست؟ 
صندو قها وکمک های بلا عوض كه OHCHR آنها را اداره می کند، عبارتند از: 
•          صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه، كه به فعالان جامعه مدني كه به قربانيان شكنجه و اعضاي خانواد ههاي آنان كمك پزشكي، رواني، اجتماعي ،اقتصادي، حقوقي، بشر دوستانه، يا كم كهاي ديگر می دهند، کمک های بلا عوض می دهد. فعالان جامعه مدني، از جمله، به ويژه، سازمانهاي غيردولتي، مراكز تخصصي بازپروري وتوانبخشي، انجمن هاي قربانيان، بنيادها و بيمارستان ها، و تا حدي كمتر افراد مدافع حقوق بشر، براي مثال، وكلاي مدافعي كه از جانب قربانيان اقدام می کنند، واجد شرايط دريافت اين كم كها هستند. 
•          صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي، كه براي تسهيل شركت نمايندگان جوامع و سازمانهاي بوميان در جلسات مربوط به مسائل بوميان سازمان ملل ،هزينه سفر می دهد؛ 
•          صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شكل هاي معاصر بردگي، كه براي
طر حهاي كوچك به ويژه به سازمانهاي جامعه مدني، مانند سازمانهاي غيردولتي ،گروههاي اجتماعي و جوانان، اتحادي ههاي كارگري و صنفي يا انجمنهاي حرفه ایكه به قربانيان شك لهاي معاصر بردگي كمك می کنند، کمک بلا عوض می دهد؛ و  •        طرح »كمك جوامع به يكديگر«  (ACT) كه براي حمايت از ابتكارهاي محلي آموزش و تعليم حقوق بشر کمک های بلا عوض كوچك ارائه می دهد. 
 
به دو صندوق ديگر كه از فعالیتهاي جامعه مدني در مسائل مهم حمايت می کنند نيز در اين فصل اشاره می شود: 
•          صندوق دموكراسي سازمان ملل، كه براي طر حهايي پول می دهد كه نهادهاي دموكراتيك را ايجاد و تقويت می کنند، از حقوق بشر حمايت و آن را ترويج  می نمايند و مشاركت همه گروهها در فرآين دهاي دموكراتيك را تضمين می کنند؛ و 
•          صندوق داوطلبانه سازمان ملل در زمينه معلوليت، كه براي حمايت از فعاليت ها به منظور ايجاد ظرفيت سازمانهاي جامعه مدني براي شركت در اجراي كنوانسيون حقوق اشخاص دارای  معلوليت کمک های بلا عوض كوچك ارائه می دهد. 
 
اين دو صندوق را ساير دفترهاي سازمان ملل اداره می کنند و OHCHR          در هر دوي آنها نقشی تعيين شده دارد. 
 
جزئيات تماس 
صندوق هاي تحت مديريت OHCHR 
صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه  دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
United Nations Voluntary Fund for Victims of Torture
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 93 15
Fax: +41 (0)22 917 90 17
E-mail: unvfvt@ohchr.org
صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي 
Voluntary Fund for Indigenous Populations
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 91 64 or +41 (0)22 928 91 42
Fax: +41 (0)22 928 90 66
E-mail: IndigenousFunds@ohchr.org
صندوق داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شك لهاي معاصر بردگي 
United Nations Voluntary Fund on Contemporary Forms of Slavery
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 93 81 or +41 (0)22 928 91 64
Fax: +41 (0)22 928 90 66
E-mail: SlaveryFund@ohchr.org
طرح "كمك جوامع به يكديگر" (ACT) 
ACT Project
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 928 90 61
E-mail: ACTProject@ohchr.org
طر حهاي تحت مديريت ساير دفاتر سازمان ملل متحد كه OHCHR در آنها نقشي تعيين شده دارد. 
صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد 
United Nations Democracy Fund
United Nations Democracy Fund (UNDEF)
United Nations
One UN Plaza, Room DC1-1330
New York, NY 10017
United States of America
Phone: +1 917 367 42 10 or +1 917 367 80 62
Fax: +1 212 963 14 86
E-mail: democracyfund@un.org
صندوق داوطلبانه سازمان ملل در زمينه معلوليت 
United Nations Voluntary Fund on Disability
Secretariat for the Convention on the Rights of Persons with Disabilities Department for Economic and Social Affairs
United Nations
Two UN Plaza, DC2-1372
New York, NY 10017
United States of America
Fax: +1 212 963 01 11
E-mail: enable@un.org
ب ـ صندوق ها و کمک های بلا عوض چگونه كار مي كنند؟ 
 
1 ـ صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه
 ماموريت صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه دادن کمک های بلا عوض طر حها براي كمك بشر دوستانه (پزشكي، رواني، حقوقي، اجتماعي و مالي) به قربانيان شكنجه و اعضاي خانواد ههاي آنان از طريق مجاري ايجاد شده كمك، معمولا فعالان جامعه مدني مانند سازمانهاي غيردولتي، مراكز تخصصي بازپروري و توانبخشي، انجمنهاي قربانيان، بنيادها وبيمارستان ها، ودرحدي كمتر، افراد مدافع حقوق بشر، است. 
درخواست از نهادهاي دولتي، پارلماني يا اداري، حز بهاي سياسي يا جنب             شهاي آزاديبخش ملي پذيرفته نمي شود. 
صندوق داوطلبانه براي قربانيان شكنجه، بزرگترين صندوق داوطلبانه تحت مديريت OHCHR است كه به طر حهاي اجرا شده به وسيله فعالان جامعه مدنی در بيش از
60کشور کمک می کند.این صندوق را دبيرکل سازمان ملل با مشورت هيات امنا اداره می کند. هيات امنا هر سال دو بار، در فوريه درباره مسائل مربوط به خط مشي و در اكتبر براي اعطاي کمک های بلا عوض تشكيل جلسه می دهد. هيات امنا به گزار شهاي مربوط به استفاده از کمک های بلا عوض قبلي رسيدگي و پيشنهاد در زمينه کمک های بلا عوض جديد را تصويب می کند و با كمك دهندگان ثابت صندوق، و ساير نهادهاي كمك دهنده ديدار، و درباره مسائل سياستگذاري مربوط به ياري به قربانيان شكنجه گفتگو می کند. 
دبيرخانه صندوق و هيات امنا در مركز OHCHR در ژنو مستقر است. دبيرخانه ضوابط قابل قبول بودن درخواستهابراي کمک های بلا عوض طر حها را تعيين می کند اما قضاوت درباره استحقاق و شرايط درخواستهابه عهده هيات امنا است. هيات در اين زمينه عناصری را در نظرمي  گيرد، از جمله: 
•          تعداد قربانيان شكنجه و اعضاي خانواد ههاي آنان كه از كم كهاي يك طرح استفاده می کنند؛  
•          نوع شكنجه تحمل شده و عوارض و رن جهاي بعدي؛  
•          نوع كمك مورد نياز ؛
•          تجربه حرفه ایكاركنان طرح در كمك به قربانيان شكنجه ؛
•          بررس يهاي موردي قربانياني كه بايد به آنان كمك شود؛ و 
•          نياز به كمك به طرح هاي كوچك براي كمك بشر دوستانه به قربانيان شكنجه، كه بيشتر آنها سرماي ههاي بسيار كمي دارند، در مناطق داراي اولويت: آفريقا، آسيا ،آسياي مركزي و اروپاي شرقي. 
 
کمک های بلا عوض از صندوق يك دوره 12 ماهه را پوشش می دهد. درخواس تهاي جديد براي ادامه يك طرح می توان ارائه داد و هيات امنا در صورتي كه گزار شهاي تفصيلي، مالي و حسابرسي رضايتبخشي درباره استفاده از کمک های بلا عوض قبلي دريافت كند ممكن است پرداخت کمک های بلا عوض جديد را توصيه نماید.
 
چرخه کمک های بلا عوض هر سال به شرح زير است: 
•          ضر بالاجل براي دريافت درخواستهاو گزار شها درباره استفاده از کمک های بلا عوض قبلي: اول آوريل؛ 
•          بررسي درخواستهابه وسيله دبيرخانه، و ديدارهاي مقدماتي براي بازرسي درخواست هاي قابل قبول: آوريل تا سپتامبر؛ 
•          جلسه هيات امنا: اكتبر؛ 
•          اطلاع رساني به متقاضيان درباره توصيه هيات امنا: نوامبر؛ 
•          پرداخت کمک های بلا عوض: ژانويه سال پس از درخواست. 
 
طرز دسترسي به صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه 76  چه كسي استحقاق دريافت کمک بلا عوض دارد؟ 
•          تنها نهادهاي غيردولتي می توانند درخواست كنند؛ اين نهادها شامل سازمانهاي غيردولتي، مراكز تخصصي توانبخشي، انجمن هاي قربانيان، بنيادها و بيمارستان ها و، تا حدي كمتر، افراد مدافع حقوق بشر، براي مثال وكلايي است كه از جانب  قربانيان اقدام مي كنند. 
•          درخواستهااز دول تها، جنب          شهاي آزاديبخش ملي يا حز بهاي سياسي پذيرفته نمی شود. 
•          كساني كه به طور مستقيم از اين طر حها سود م يبرند بايد قربانيان شكنجه، به گون هاي كه از ماده يك اعلاميه  حمايت از همه ا شخاص ازقرار داشتن در معرض شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غيرانساني يا تحقيرآميز، استنباط می شود، يا اعضاي خانواده مستقيم آنان باشند. 
•          كاركنان شركت كننده در طرح بايد درزمينه كمك مستقيم به قربانيان شكنجه تجربه داشته باشند و در زمان ارائه تقاضاي کمک بلا عوض ، طرح بايد موجود و در دست اجرا باشد. 
•          درخواستهابايد با استفاده از فرم درخواست آنلاين صندوق، كه در وب سايت OHCHR وجود دارد، ارسال شود. 
•          درخواستهابايد قبل از اول آوريل هر سال به دبيرخانه صندوق داده شود. 
 
كساني كه براي نخستين بار متقاضي کمک های بلا عوض صندوق هستند بايد: 
•          اطلاعاتي در زمينه سابقه سازمان خود بدهند؛ 
•          نشان دهند كه كاركنان آن تجربه مناسب در ارائه كمك مستقيم به قربانيان شكنجه دارند (مدارك لازم مربوط به سوابق شغلي پيوست شود) ؛ 
•          هد فها و دليل اجراي طرح را شرح دهند؛ و 
•          اساسنامه سازمان را ارائه دهند. 
 
چه نوع طرح هايي پذيرفته مي شوند؟ 
•          هدف درخواستهابراي گرفتن کمک بلا عوض بايد ارائه كم كهاي پزشكي، رواني ،اجتماعي، اقتصادي، حقوقي، بشر دوستانه يا شك لهاي ديگر كمك به قربانيان شكنجه و اعضاي خانواد ههاي آنان باشد؛ 
•          درخواستهابراي طر حهاي مربوط به تلفيق اقتصادي يا اجتماعي قربانيان شکنجه در جامعه،  از جمله برای آموزش حرفه ای خود قربانيان پذيرفته می شود؛ 
•          در صورت وجود پول، تعداد محدودي کمک بلا عوض نيز براي آموزش حرفه ای يا براي سازمان دادن     كنفرانسها و سمينارها با توجه ويژه بر مداواي قربانيان شكنجه داده خواهد شد؛ 
•          درخواستهابراي طر حهايي که هدف آن ها مبارزه عليه شكنجه، پيشگيري از شكنجه يا ارائه كمك مالي به طرح هاي ديگرباشد، پذيرفته نخواهد شد؛  •  درخواستهابراي طر حهاي مربوط به تحقيقات، مطالعات، پژوهش، انتشار خبرنام هها يا فعالیتهاي مشابه پذيرفته نخواهد شد؛ 
•          به عنوان يك قاعده، درخواستهابراي طر حهايي به منظور تامين مالي ايجاد سازمان غيردولتي جديد يا ديگر سازمان های جامعه مدني پذيرفته نخواهد شد؛  •         سازمانهاي غيردولتي وساير فعالان جامعه مدني كه درخواس تهايي براي طر حهايي به منظور تامين كمك حقوقي مستقيم به قربانيان شكنجه ارائه می دهند، بايد در اين مورد اطلاعات دهند كه آيا قوه قضائيه می تواند بر اساس قوانين داخلي، براي دفاع از قربانيان كمك حقوقي رايگان ارائه دهد. فهرست قربانياني كه بايد بر اساس كمك حقوقي به آنان ياري شود بايد همراه با فرم تقاضا نامه ارائه شود. 
•          صندوق به قربانيان غرامت مالي پرداخت نمي كند. 
 
کمک های بلا عوض اضطراري 
فعالان جامعه مدني استثنائا می توانند بين دو جلسه هيات امنا براي طر حهايي كمك اضطراري بخواهند كه در حال حاضر از كمك صندوق برخوردارند ولي با دشوار يهاي مالي مواجه هستند. فعالان جامعه مدني بايد درخواس تهاي خود را براي تامين مالي اضطراري در فرم درخواست دبيرخانه، و شرح كامل علت نياز به كمك مالي اضطراري را در نام هاي بنويسند. در خواس تها تنها در صورتي پذيرفته خواهند شد كه بر اثر وضعيتي غيرقابل پيش بيني تعداد قربانيان ياري شده (مثلا در نتيجه افزايش قربانيان شكنجه به علت يك بحران انساني) ناگهان افزايش يافته باشد. 
 
چگونه درخواست را به صندوق بدهيم 
به عنوان يك قاعده، درخواستهابايد از طريق نظام مديريت کمک های بلا عوض آنلاين تنظيم شود. در موارد استثنايي درخواستهارا می توان در كاغذ با پست هوايي يا اي ميل فرستاد. این فرم را می توان با درخواست از دبيرخانه دريافت كرد. 
 
درخواست به كجا ارائه شود 
صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل 
United Nations Voluntary Fund for Victims of Torture
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 917 93 15
Fax: +41 (0)22 917 90 17
E-mail: unvfvt@ohchr.org
 
هنگام ارائه درخواست، لطفا توجه داشته باشيد: 
•          دبيرخانه صندوق درخواس تهايي را كه در فرم درخواست صندوق نباشد، حاوي همه اطلاعات درخواستي نباشد، تاريخ و امضاي رئيس طرح را نداشته باشد، يا از هر جهت ديگر با رهنمودهاي صندوق هماهنگ نباشد، نمي پذيرد. 
•          درخواست مي تواند به زبان هاي انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي باشد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي قربانيان شكنجه به وب سايت OHCHR نگاه كنيد.
 
2- صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي
صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بومي مي كوشد مشاركت نمايندگان جوامع و سازمانهاي بوميان را در دو نهاد سازمان ملل تسهيل كند، كه در زمينه حقوق بوميان كار مي كنند: 
*  ساز و كار كارشناسي در زمينه حقوق مردمان بومي؛ و 
*  مجمع دائمي مسائل بوميان 
 
ساز و كار كارشناسي در زمينه حقوق مردمان بومي ساز و كار جديد شوراي حقوق بشر است. 77 كه به جاي گروه كاري جمعي تهاي بومي كميسيون فرعي سابق در زمينه ترويج و حمايت از حقوق بشر ايجاد شد. 
 
براي اطلاعات بيشتر درباره ساز و كار كارشناسي لطفا به فصل پنجم (شوراي حقوق بشر) همين کتاب نگاه كنيد.
 
مجمع دائمي حقوق بوميان، نهاد مشورتي شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد، نهادي عالي مستقر در نيويورك است كه به همكاري بين كارگزاري در زمينه مسائل بوميان كمك می کند. صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بوميان، تحت مديريت OHCHR، به نمايندگان مردمان و سازمانهاي بومي كه با آنها كار می کند کمک هزینه سفر می دهد تا در اين نهادها شركت كنند. به اين ترتيب فعالان جامعه مدني بوميان می توانند نظرهاي كارشناسانه خود را ارائه دهند و در سهاي آموخته شده را براي مردم جوامع خود به ارمغان برند. 
 
اين صندوق را دبيركل سازمان ملل بر اساس قواعد و مقررات مالي سازمان ملل با
راهنمايي هيات امنا، كه همگي آنان در زمينه مسائل بوميان تجربه دارند، اداره می کند. 
 
چگونه به صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بوميان دسترسي پيدا كنيم 78  مساعدت و همكاري فعالانه فعالان جامعه مدني محلي، ملي و بین المللی به طرح و پيشبرد مسائل بوميان در صحنه جهاني به حد چشمگيري كمك كرده است. نهادهاي مربوط به جمعي تهاي بومي سازمان ملل ابزارهاي مهم اقدام براي فعالان جامعه مدني هستند كه با مردم بومي و براي خود گروههاي جامعه مدني بوميان كار می کنند. هدف صندوق از پرداخت کمک هزینه سفر افزايش تعداد و تنوع مشاركت مردمان بومي در اين نهادها است. 
 
چه كسي استحقاق دريافت کمک هزینه سفر دارد؟  نمايندگان بومي سازمانها و جوامع جمعي تهاي بوميان: 
•          كه در غير اين صورت قادر نخواهند بود در جلسات ساز و كار كارشنايي یا مجمع دائمي شركت كنند؛ و 
•          كه می توانند به آگاهي عمي قتر ساز و كار كارشناسي يا مجمع دائمي از مشكلات جمعي تهاي بومي مساعدت كنند، و كساني كه سهميه جغرافيايي گسترد هتري را تضمين خواهند كرد. 
 
شرايط درخواست 
•          کمک هزینه مخصوص سفر بر مبناي فردي داده می شود به این دليل يك سازمان يا فرد نمی تواند درخواست كند فردي جاي فرد ديگر را بگيرد؛ 
•          درخواستهااز سوي افراد بايد با توصيه نام هاي به امضاي مدير سازمان بومي آنان همراه باشد؛ 
•          از هر سازمان حداكثر دو نفر می توانند درخواست كنند؛ 
•          از متقاضيان درخواست می شود فر مهاي درخواست و توصيه نام هها را به زبا نهاي كاري دبيرخانه هيات (انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي) ارائه دهند؛ 
•          ازمتقاضيان درخواست می شود به مسئولي تهاي خود درسازمان ياجامعه خود اشاره كنند؛ 
•          توصيه هيات در حمايت از يك متقاضي براي شركت در جلسه مجمع دائمي تضادي با توصيه ديگر براي شركت در جلسه ساز و كار كارشناسي و بر عكس ندارد. 
 
محل ارائه درخواست 
فر مهاي درخواست وام بلا عوض در وب سايت OHCHR موجود است و بايد تا اول اكتبر هر سال به نشاني زير ارائه شود: 
 
صندوق داوطلبانه براي جمعيت هاي بوميان 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
Voluntary Fund for Indigenous Populations
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 91 64 or +41 (0)22 928 91 42
Fax: +41 (0)22 928 90 66 E-mail: IndigenousFunds@ohchr.org
براي اطلاعات بيشتر درباره فعاليت OHCHR در زمينه مردمان بومي به وب سايت OHCHR نگاه كنيد. 
 
3 ـ صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شكل هاي معاصر بردگي  صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شك لهاي معاصر بردگي کمک های بلاعوض كوچك براي اجراي طرح به ويژه به سازمانهاي جامعه مدني، مانند سازمانهاي غيردولتي، گروههاي جوانان و اجتماعي، اتحادي ههاي كارگري و صنفي يا انجمنهاي حرف هاي، براي كمك به قربانيان شك لهاي معاصر بردگي (يعني كار كودكان، قاچاق انسان، كار اجباري) می دهد. هدف کمک های بلاعوض طرح، افزايش كمك بشر دوستانه ،حقوقی و مالي، از طريق مجاري تثبيت شده كمک دهنده، به افرادي است كه حقوق بشر آنان در نتيجه شك لهاي معاصر بردگي به شدت نقض شده است. اين کمک های
بلاعوض فرصتي براي فعالان جامعه مدني، كه اغلب در سطح مردم عادي كار می کنند ،فراهم م يسازند تا با کمک های بلاعوض نسبتا اندك مستقيما به تعداد زيادي از قربانيان كمك كنند. 
 
طرزدسترسي به صندوق داوطلبانه سازمان ملل متحددرزمينه شكل هاي معاصربردگي 
امروز بسياري از فعالان جامعه مدني مشغول تلاش براي حمايت از قربانيان شك لهاي معاصر بردگي در بخ               شهاي گوناگون جهان هستند. روش هاي شبيه برده داري معمولا پنهاني است و فعالان جامعه مدني می توانند نقشي حياتي در افشاي نقضهاي پنهاني حقوق بشر مربوط به شك لهاي معاصر بردگي داشته باشند. امروز واژه »بردگي« مجموع هاي از نقضهاي حقوق بشر را پوشش می دهد. اين اعمال علاوه بر برده داري سنتي وتجارت برده، فروش كودكان، فحشاو پورنوگرافي كودكان، سوءاستفاده ازكار كودكان، ناقص كردن جنسيتي (ختنه) دختران، استفاده ازكودكان درمناقشات مسلحانه ،سوءاستفاده به علت بدهي، قاچاق اشخاص و فروش اعضاي بدن انسان، بهر هكشي از فحشا، و اعمالي ويژه در رژي مهاي آپارتايد و استعماری را نيز شامل می شود. 
هدف ازاعطاي کمک های بلاعوض براي اجرای طر حها به ويژه براي سازمانهاي جامعه مدني،مانندسازمان هاي غيردولتي،گروه هاي جوانان واجتماعي،اتحاديه هاي كارگري وصنفي يا انجمنهاي حرف هاي، افزايش مشاركت  جامعه مدني درحذف بردگي درجهان است. 
 
چه كساني استحقاق دريافت کمک های بلاعوض برای طرح ها را دارند؟ 
•          سازمانهايي كه به افرادي كه حقوق بشر آنان در نتيجه شك لهاي معاصر بردگي نقض شده كمك مستقيم مي دهند. اين كمك مستقيم علت اكثر کمک های بلاعوض اعطايي است. وجوه از طريق سازمانهاي مدني يا شبك ههاي مردمي تاييد و تثبيت شده اي به دريافت كنندگان منتقل مي شود كه به قربانيان، كمك هاي بشر دوستانه، حقوقي و مالي ارائه می دهند؛ و
•          سازمانهايي كه از طريق آموزش و تدابير پيشگيرانه به صورت غيرمستقيم كمك می دهند. بسياري از طر حهاي انتخاب شده شامل برنام ههاي آموزشي و توانبخشي است تا به قربانيان كمك شود خودكفا شده و آسي بپذيري آنان در برابر بهره كشي كاهش يابد. 
 
شرايط درخواست 
•          فرم درخواست اوليه، به صورت آنلاين، بايد از طريق پست هوايي ارسال شود و بايد امضا و تاريخ داشته باشد. درخواستهارا می توان به انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي نوشت؛ 
•          هرسازمان مي تواند حداكثر15هزاردلاربراي هرطرح ازصندوق کمک بلاعوض بخواهد؛ 
•          طر حها از همه مناطق جغرافيايي انتخاب خواهند شد تا گسترد هترين ديد ممكن از شك لهاي بردگي معاصر را در دنيا نشان دهند؛ 
•          طر حها بايد تعادل جنسيتي را مورد توجه قرار دهند؛ 
•          کمک بلا عوض براي طر حها بايد براي كمك مستقيم به قربانيان و به سازمانهاي محلي جامعه مدني اختصاص داده شود. 
کمک بلا عوض را می توان از طريق يك سازمان غيردولتي بین المللی براي قربانيان فرستاد مشروط بر اين كه آن سازمان هيچ قسمت از آن را براي فعالیتهاي خود بر ندارد؛ 
•          هيات امنا به درخواستي كه از طريق دبيرخانه خواهان اطلاعات اضافي قانع كننده درباره آن شده باشد، اما پس از دومين يادآوري دبيرخانه، آن اطلاعات را دريافت نكند، رسيدگي نخواهد كرد. 
 
طرح هايي كه از كمك صندوق داوطلبانه در زمينه شكل هاي معاصر برده داري سود مي برند  Mahila Seva Samithi ، هند: در 2005 طرحي كمكي به ارزش 2000 دلار آمريكا به 88 قرباني كار كودكان امكان تحصيل در مدارس ابتدايي و متوسطه و خريد دفترو كتاب را داد.
اين طرح هر چهار ماه يك بار ارزيابي م يشد تا پيشرفت كودكان مشخص شود. 
Jadakris ، نيجريه: به 30 قرباني قاچاق انسان              6400 دلار آمريكا براي توانبخشي و ب ازآموزي كمك کرد تا بتوانند معاش خود را تامين كنند. 
 
محل ارائه درخواست 
فر مهاي درخواست دريافت کمک بلا عوض بايد تا 15 سپتامبر هر سال ارائه شود به: 
صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شكل هاي معاصر بردگي 
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
United Nations Voluntary Trust Fund on Contemporary Forms of Slavery Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Phone: +41 (0)22 928 93 81 or +41 (0)22 928 91 64
Fax: +41 (0)22 928 90 66 E-mail: SlaveryFund@ohchr.org
متقاضيان بايد فرم درخواست كاملا تكميل شده موجود در وب سايت OHCHR   را ارسال دارند.  
 
براي اطلاعات بيشتر لطفا همچنين به بروشور صندوق سپرده داوطلبانه سازمان ملل در زمينه شكل هاي معاصر بردگي نگاه كنيد. 
 
4 ـ طرح »كمك جوامع به يكديگر«  OHCHR و برنامه توسعه ملل متحد (UNDP)         در 1998 طرح »كمك جوامع به يكديگر«
(ACT) را ايجاد كردند كه به فعالان جامعه مدني، مانند سازمانهاي غيردولتي ،انجمنهاي محلي، نهادهاي آموزشي وگروههاي حرفه ایكه درجوامع محلي درزمينه آموزش وتعليم حقوق بشرفعاليت می کنند، کمک های بلاعوض كوچك می دهد. ACT درطول سا لها برحمايت ازفعالیتها درچارچوب دهه آموزش حقوق بشرسازمان ملل( 2004ـ 1995) وبرنامه جهاني آموزش حقوق بشر(   2005 به بعد)تمركزكرده است.OHCHR وUNDPاز1998از بيش از800 طرح در73 كشورحمايت كرده اند. 
مقر OHCHR اداره كلي طرح ACT را هماهنگ می کند. در هر كشور شركت كننده ،»نيروي ضربت ACT «، متشكل از كاركنان دفتر كشوري UNDP و حضور ميداني (نمايندگان كشوري) OHCHR (در صورت امكان) و ساير نهادهاي سازمان ملل، فر مهاي درخواست را پخش می کند، فعالیتهايي را كه بايد کمک بلاعوض بگيرند انتخاب می نمايد و مسئول نظارت بر اجراي فعالیتها از طريق تما سهاي مستقيم با دريافت كنندگان اين کمک ها است.  
طرح ACT با تشويق اقدام در سطح جامعه، با نظري به بهبود احترام براي حقوق بشر به روشهاي عملي، مناسب با شرايط ويژه مردم، نگرشي از پايين به بالا دارد. هدف طرح ACT در اصل تقويت ظرفي تهاي محلي براي آموزش و تعليم، ودادن اطلاعات همگاني در باره حقوق بشر است. ACT براي مثال اعتبار طر حهاي زير را تامين كرده است:  
•          كارگاه ها و دوره هاي آموزش حقوق بشر براي گروه هاي گوناگون از جمله، معلمان ،زنان، مددكاران اجتماعي، مقامات دولتي و مردمان بومي؛ 
•          تلا شها براي افزايش آگاهي درباره حقوق بشر با برگزاري  رويدادهاي فرهنگي، از جمله برنام ههاي نمایشی، نمايشگا ههاي هنري و كنسر تهاي راك؛ 
•          تهيه / ترجمه مطالب مربوط به حقوق بشر و انتشار آنها از طريق رسان هها؛ 
•          ايجاد مراكز اطلاعات براي ترويج و حمايت از حقوق بشر؛ 
•          برنامههاي آموزشي براي گروه هاي آسيب پذير ويژه، مانند زندانيان، تن فروشان ،اشخاص اچ آي وي مثبت، يتيمان، آوا رگان داخلي؛ و 
•          فعالیتهاي آموزشي حقوق بشر براي كودكان و جوانان، مانند برگزاري مسابقاتي در مدرس هها و ايجاد باشگا ههاي حقوق بشر براي جوانان. 
 
طرز دسترسي به طرح ACT 
طرح ACT از فعالان جامعه مدني مردمي، به ويژه سازمانهاي غيردولتي، نهادهاي آموزشي، گروههاي حرف هاي، رسانه هاي محلي و سازمانهاي زنان كه فعالیتهاي آموزشي در زمينه حقوق بشر انجام می دهند، حمايت مالي به عمل م يآورد. 
 
شرايط درخواست 
•          متقاضي بايد سازمان يا انجمن جامعه مدني داراي ظرفيت نهادي براي اجراي طرحي باشد كه پيشنهاد داده است؛ 
•          طرح پيشنهادي بايد نوآورانه و قابل تكرار بوده و حداكثر تاثير پايدار را در سطح محلي به وجود آورد؛ 
•          طول مدت اجراي طر حها نبايد از شش ماه و حداكثر بودجه آن از 5 هزار دلار آمريكا بيشتر باشد. 
•          درخواستهارا نمايندگي ملي سازمان ملل براي طرح ACT در ضر بالاج لهاي ملي تعيين شده در كشورهاي شركت كننده توزيع و گردآوري مي كند. گيرنده کمک بلاعوض با دفتر كشوري UNDP يا OHCHR قرارداد دريافت کمک بلاعوض منعقد می کند؛ 
•          درخواستهاو گزار شهاي مربوط به طرح را می توان به انگليسي، فرانسوي يا اسپانيايي ارائه داد. 
 
 
نمونه هاي تامين سرمايه طرح ACT      
طرح ACT در ماداگاسكار از ابتكاري درباره حقوق كودكان معلول حمايت كرد كه شامل نمايشي عروسكي و تهيه و توزيع كتابچه راهنماي آن بود. بيش از 6 هزار دان           شآموز در 14 مدرسه از اين طرح برخوردار شدند. مديران مدرس هها توصيه كرد هاند اين طرح در ابتداي هر سال تحصيلي تكرار شود. 
مجمع رسانه اي زنان جنوب در رفح، در جنوب نوار غزه، اراضي فلسطين اشغالي در 2005 براي زنان جوان، به ويژه زناني كه در رسانه هاكار می کنند، تشكيل شد. موسسان آن بر اين باور بودند ايجاد مجمعي براي زنان شاغل در رسانه هامهم است زيرا گردهمايي اين زنان و طرح و تبادل انديش هها درباره كار براي ايشان دشوارتر از همتايان مرد آنان بود و به حقوق زنان به قدركافي دررسانه ها پرداخته نمی شد. کمک بلاعوض ACT برای آموزش حقوق بشر، با تمركز بر حقوق زنان، براي 15 زن روزنامه  نگار از جنوب نوار غزه؛ توليد نخستين شماره مجل هاي تخصصي براي زنان در رسان هها، كه بر حقوق بشر متمركز بود؛ و تشكيل پنج دوره آموزشی فشرده براي زنان از نواحي مختلف در جنوب نوار غزه حمايت كرد
  .
طرز تماس با طرح ACT 
  ACT طرح
دفتر كميسارياي عالي حقوق بشر سازمان ملل متحد 
ACT Project
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
Palais des Nations
8–14, avenue de la Paix
CH–1211 Geneva 10 - Switzerland
Fax: +41 (0)22 928 90 61 E-mail: ACTProject@ohchr.org
براي اطلاعات بيشتر درباره طرح ACT در وب سايت OHCHR به طرح ACT بروشور كمك جوامع به يكديگر براي مراحل اول و دوم طرح نگاه كنيد.
 
 5 ـ صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد 
صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد (UNDEF) به عنوان يكي از نتايج اجلاس جهاني سران سال 2005 در ژوئيه 2005 تاسيس شد.  79 هدف اوليه آن حمايت از دموكراتيك شدن در سراسر جهان با كمك به سازمانهاي دولتي، غيردولتي، ملي، منطق هاي و بین المللی، از جمله ادارات، دفاتر، صندو قها، برنام هها و كارگزار يهاي مربوطه سازمان ملل است. صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد طر حهايي را كه نهادهاي دموكراتيك را ايجاد و تقويت می کنند، تامين مالي می کند، حقوق بشر را ترويج م ينمايد و شركت همه گروه ها در فرآيند هاي دموكراتيك را تضمين مي كند. فعالیتهاي آن عبارتند از: 
•          گفتگوي دموكراتيك و حمايت از جريا نهاي قانوني؛ 
•          توانمندسازي جامعه مدني؛ 
•          آموزش مسائل مدني، ثبت نام راي دهندگان و تقويت حز بهاي سياسي؛ 
•          (ايجاد امكان) دسترسي شهروندان به اطلاعات؛ 
•          حقوق بشر و آزاد يهاي بنيادي؛ و 
•          (ترويج) پاسخگويي و مسئوليت پذيري، شفافيت و درستكاري.
 
 صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد را دفتر مشاركت هاي سازمان ملل متحد، در مقر سازمان  ملل در نيويورك، اداره مي كند. هيات مشورتي مرکب از 19 عضو ايجاد شد تا ضمن تهيه راهنماي خط مشي، پيشنهادهايي جهت تامين مالي براي تصويب دبيركل توصيه كند. هيات مشورتي شامل كشورهاي عضو، نمايندگاني از سازمانهاي غيردولتي و نمايندگان شخصي دبيركل است. آقاي كوفي عنان دبيركل وقت در       2006 در دور نخست انتخاب طرح و پرداخت وجه ،125 طرح به ارزش 36 ميليون دلار آمريكا که همه مناطق را پوشش می داد ، تصويب كرد. 
 
طرز دسترسي به صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد 
صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد می تواند درخواستها براي تامين مالي طر حها از مجموع هاي گسترده از فعالان دموكراسي و حكومت مطلوب، از جمله نهادهاي ملي حقوق بشر دريافت كند، اما تمركز ويژه آن بر سازمانهاي جامعه مدني، مانند سازمانهاي غيردولتي و بين المللي، موسسات پژوهشي و سياستگذاري، و انجمن هاي حرفه ایاست.
 
بعضي از شرايطي كه طر حهايي كه به وسيله صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد تامين مالي می شوند بايد داشته باشند، عبارتند از: 
•          طرح ها بايد عموما طي دور هاي دو ساله اجرا شوند؛ 
•          ميزان کمک های بلا عوض در اصل براي هر طرح مفروض از             500 هزار دلار آمريكا تجاوز نمی کند و معمولا حداقل 50 هزار دلار است؛ 
•          به درخواستهااز همه كشورها، و ابتكارهاي منطق هاي و جهاني، رسيدگي می شود؛ و 
•          به متقاضيان از كشورها و مناطقي كه دشوار يهاي دموكراسي در آن جا جد يتر و فراگيرتر است، مانند كشورهاي در حال پديد از مناقشات، دموكراس يهاي جديد و احيا شده، كشورهاي كمتر توسعه يافته، و كشورهاي داراي درآمد متوسط و كم ،اولويت  داده خواهد شد.
 
هدف صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد حمايت از طر حهايي است كه دموكراسي را ترويج می کنند و حاصل طرح ها برای مثال، رابطه بين جامعه مدني و نهادهاي دولتي ،گنجاندن و شركت دادن بخشهاي حاشیه ای جامعه و گروههاي آسیب پذیر را  تقويت، يا همكاري جنوب ـ جنوب را بيشتر خواهد كرد.
 
طرز درخواست از صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد 
سازمانهايي كه مايل به درخواست وجه از صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد هستند بايد به وب سايت آن مراجعه و فرم آنلاين آن را به انگليسي يا فرانسوي تكميل كنند. صندوق پيشنهادهاي ارسالي با ایمیل، پست عادي، فكس، تحويل دستي يا با پيك يا هيچ مجراي ديگري را نمي پذيرد. 
 
طرز تماس با صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد
  صندوق دموكراسي سازمان ملل متحد (UNDEF) 
سازمان ملل متحد 
United Nations Democracy Fund (UNDEF)
United Nations
1 UN Plaza, Room DC1-1330 New York, NY 10017
United States of America
Phone: +1 917 367 42 10 or +1 917 367 80 62
Fax: +1 212 963 14 86
E-mail: democracyfund@un.org
 
براي اطلاعات بيشتر لطفا به وب سايت UNDEF نگاه كنيد.
 
 
6 ـ صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي معلوليت 
صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي معلوليت بر اساس قطعنامه 133/32 مجمع عمومي ،در جهت تدارك سال بین المللی معلولان ( 1981) تاسيس شد. مجمع عمومي از آن زمان تصميم گرفته است كار صندوق بايد ادامه يابد و حالاکمک های بلاعوض كوچك براي حمايت از فعالیتها به منظور ايجاد ظرفيت سازمانهاي جامعه مدني جهت شركت در اجراي كنوانسيون حقوق افراد دارای معلوليت اعطا مي كند. 
صندوق براي حمايت از فعاليت هاي تغييردهنده و نوآورانه کمک های بلاعوض كوچك می دهد تا: 
•          آگاهي بيشتر درباره كنوانسيون و مسائل معلولان را ترويج و از اجراي كنوانسيون حمايت كند؛ 
•          مبادله اطلاعات و تجربه، و انتشار خط مشی ها و روشهاي فراگير و قابل دسترسي را امكان پذير سازد؛ 
•          از گنجاندن مسائل مربوط به معلوليت در دستور كار توسعه حمايت نماید؛ و 
•          براي عوامل ذينفع ظرفيت ايجاد كند تا معاش و رفاه معلولان را در كشورهاي در حال توسعه بهبود بخشند، و كنوانسيون را اجرا كنند (عوامل ذينفع می تواند شامل سازمانهاي معلولان، ساير سازمانهاي جامعه مدني، دول تها، سازمانهاي بخش خصوصي و كمك دهندگان بين المللي توسعه باشند). 
 
صندوق را اداره امور اقتصادي و اجتماعي در مقر سازمان ملل در نيويورك اداره می کند.
 
طرز دسترسي به صندوق داوطلبانه سازمان ملل متحد براي معلوليت
 اين صندوق از زمان تاسيس در 1981 از فعالیتهايی حمايت كرده كه هدف آنها ايجاد ظرفي تهاي ملي و نهادي براي بهبود معاش و رفاه معلولان در كشورهاي در حال توسعه است. صندوق همچنين از افزايش آگاهي درباره كنوانسيون حقوق معلولان، مانند آموزش ،پشتيباني در زمينه ارتباطات، و فعاليت هاي اطلاعات همگاني حمايت كرده است. اين صندوق به سازمانهاي جامعه مدني و  دول تها، اما نه به افراد، پول می دهد. 
پيشنهادهاي طرح در تمامي طول سال پذيرفته می شود. سازمانهاي جامعه مدني كه م يخواهند پيشنهادي ارائه دهند پيش از ارائه درخواستي براي ياري به صندوق، نخست لازم است نام هاي مبتني بر رضايت و عدم اعتراض از مقامات دولتي مربوطه به دست  آورند. سازمانهاي جامعه مدني می توانند با دفتر محلي UNDP درباره رويه هاي دريافت چنين نامه اي مشورت كنند. 
 
طرز درخواست از صندوق داوطلبانه سازمان ملل براي معلوليت
 نمون هاي براي پيشنهاد طرح موجود است تا هنگام ارائه درخواستهابراي كمك از آن استفاده شود. پيشنهاد هاي طرح به شكل هاي ديگرنيز پذيرفته مي شود مشروط بر اين كه همه اطلاعات لازم در آن گنجانده شده باشد. پيشنها دها را می توان به انگليسي ،فرانسوي يا اسپانيايي ارائه داد. نمونه هاي پيشنهاد طرح را می توان از 
  .دريافت كرد  United Nations Enable website
 
پيشنها دها را بايد با اي ميل، فكس يا پست (اي ميل ارجحيت دارد) به نشاني زير فرستاد: 
دبيرخانه كنوانسيون حقوق  اشخاص دارای معلوليت  اداره امور اقتصادي و اجتماعي 
سازمان ملل متحد 
Secretariat for the Convention on the Rights of Persons with Disabilities Department for Economic and Social Affairs
United Nations
Two UN Plaza, DC2-1372
New York, NY 10017
United States of America
Fax: +1 212 963 01 11
E-mail: enable@un.org
 
براي اطلاعات بيشتر درباره صندوق ، كنوانسيون حقوق اشخاص دارای معلوليت و درباره کار سازمان ملل متحد در زمينه معلوليت، لطفا به United Nations Enable website  نگاه كنيد. 
                                                                                                                                                                                          
 
زيرنويس ها: 
1 - به قطعنامه 141/48 مورخ 20 دسامبر 1993 مجمع عمومي نگاه كنيد. كار OHCHR         تحت هدايت منشور ملل متحد، اعلاميه جهاني حقوق بشر و مصوبات بعدي حقوق بشر، از جمله اعلاميه و برنامه اقدام 1993 وين و سند نتيجه اجلاس جهاني سران
2005 (قطعنامه 1/60 مورخ 16 سپتامبر 2005 مجمع عمومي) نيز انجام مي شود. 
 
  Sergio Vieira de Mello-2 19 اوت 2003 ، هنگام خدمت به عنوان نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در عراق با 21 كارمند ديگر سازمان در بغداد كشته شد. 
3                   ـ براي اطلاعات بيشتر درباره ضوابط مورد نظر سازمان ملل در تعيين كشوري به عنوان كمتر توسعه يافته به  http://www.unohrlls.org نگاه كنيد. 
4                   ـ به قطعنامه 134/48، پيوست، مجمع عمومي نگاه كنيد.               
5                   ـ تصويب، پذيرش و تائيد همه به اقدامي اشاره دارند كه بر اساس آن كشوري رضايت خود را به الزام به يك معاهده اعلام می کند. امضا كردن معاهده به عنوان گامي پيش از تصويب آن، نيز براي يك كشور، در دوره بين امضا و تصويب، پذيرش، يا تائيد تعهد ايجاد می کند تا با حسن نيت از انجام اقداماتي خودداري كند كه مغاير با هدف و منظور آن معاهده مفروض است (به ماده 18 كنوانسيون قانون معاهدات وين 1969 نگاه كنيد). 
6                   ـ پيوستن اقدامي است كه به موجب آن كشوري كه معاهد  هاي را امضا نكرده، رضايت خود را به متعهد شدن به آن معاهده با سپردن »سند پيوستن« نزد دبيركل سازمان ملل ابراز م يدارد. پيوستن تاثير قانوني مشابه تصويب، پذيرش يا تائيد را دارد. 
7                   ـ به استثناي مفاد معاهد  هاي كه كشور مورد نظر در مورد آن شرطي قائل شده باشد.
شرط بياني هاي است كه از طرف كشوري  صادر شده كه بر اساس آن  خود را از آثاروتبعات قانوني بعضي از مواد يك معاهده در اعمال آن براي آن كشور مستثني می کند يا تغيير می دهد. شرط می تواند كشوري را قادر سازد در يك معاهده چند جانبه مشاركت كند كه در غير اين صورت نتواند يا نخواهد در آن شركت كند. كشورها مي توانند هنگام امضاء ،تصويب، پذيرش، تائيد يا پيوستن به معاهد هاي شرايطي درباره آن قائل شوند. شرايط نمی تواند با هدف و منظور معاهده مورد نظر تضاد داشته باشد. 
8                   ـ ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با صراحت ايجاد يك نهاد معاهده را پي شبيني نمی کند اما به شوراي اقتصادي و اجتماعي (ECOSOC) ماموريتي كلي می دهد تا بر اجراي آن نظارت كند. سال 1985 يك گروه كاري به وسيله ECOSOC  ايجاد شد تا در رسيدگي به گزار شهاي كشورهاي طرف كمك كند از روي الگوي نهادهاي معاهده بازسازي و  نام آن به »كميته حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي« تغيير داده شد (قطعنامه 17/1985 ECOSOC). اين كميته، كه نخستين باردر 1987 تشكيل جلسه داد، يك نهاد معاهده به شمار م يآيد. 
9                   ـ تصويب و پيوستن به معاهدات حقوق بشر از سوي كشو رها در سا لهاي اخير به ميزان چشمگيري افزايش يافته است. تا    30 سپتامبر 2008 ميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي 162؛ ميثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي       159؛ كنوانسيون بين المللي حذف همه شكل هاي تبعيض نژادي 173؛ كنوانسيون حذف همه شك لهاي تبعيض عليه زنان           185؛ كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار یا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقيرآميز 145؛ كنوانسيون حقوق كودكان 193؛ كنوانسيون بین المللی حمايت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضاي خانواد ههاي آنان            39؛ و كنوانسيون حقوق معلولان 40 كشور طرف داشت. 
10               ـ تا 30 سپتامبر 2008 كنوانسيون بین المللی حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري پنج كشور طرف داشت. اين معاهده پس از تصويب يا پيوستن   20 كشور به آن رسميت خواهد يافت. 
11               ـ يك كشور می تواند پروتك لهاي اختياري كنوانسيون حقوق كودكان را  تصويب كند اگر كنوانسيون را امضا كرده باشد اما آن را تصويب نكرده يا به آن نپيوسته باشد. 
12               ـ تا 30 سپتامبر 2008 پروتكل اختياري ميثاق  بينالمللي حقوق مدني و سياسي
111؛ دومين پروتكل اختياري ميثاق بین المللی حقوق مدني و سياسي، با هدف لغو مجازات مرگ 68؛ پروتكل اختياري كنوانسيون حذف تبعيض عليه زنان 92؛ پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودكان مربوط به شركت كودكان در مناقشه مسلحانه         123؛ پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودكان مربوط به فروش كودكان، فحشا و پورنوگرافي كودكان 129؛ پروتكل اختياري كنوانسيون ضد شكنجه و ساير رفتار يا مجازات ب يرحمانه، غير انساني يا تحقيرآميز 35؛ و پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق معلولان 24 كشور طرف داشتند. 
13               ـ انتظار م يرود مجمع عمومي نيز آن را در 2008 تصويب كند. 
14               ـ جلسات مارس (»بهار«) كميته حقوق بشر در نيويورك برگزار مي شود. 
15               ـ نيروهاي ضربت گزارش كشوري از يك گزارشگر كشوري و چهار تا شش عضو ديگر كميته كه از سوي رئيس آن نامزد می شوند، تشكيل شده است. 
16               ـ بعضي از کمیته هامطابق با طرز نگارش معاهدات خود از آن به عنوان »تفسيرهاي
پاياني« نيز نام برده اند. 
17               ـ در زمان تصويب يا پيوستن، كشورهاي طرف كنوانسيون ضد شكنجه می توانند با صدور اعلامي هاي بر اساس ماده 28 از آن خارج شوند؛؟؟ كشورهاي طرف پروتكل اختياري كنوانسيون حذف همه شكل هاي تبعيض عليه زنان نيز به همين ترتيب مي توانند صلاحيت كميته را با صدور اعلامي هاي بر اساس ماده 10 رد كنند. هر كشوري كه از اين رويه خارج می شود می تواند در مرحل هاي دیگر تصميم به پذيرفتن آن بگيرد. 
18               ـ به پيوست سوم A/48/18 نگاه كنيد. 
19               ـ كوفي عنان دبيركل وقت سازمان ملل در گزارش 2002 خود »تقويت سازمان ملل:
دستور كاري براي تغيير آينده« (A/57/387,Corr.1)   ، از نهادهاي معاهده حقوق بشر خواست در تدوين فعاليت هاي خود نگرشي هماهنگ شده تر در پيش گيرند. دبيركل در گزارش مارس 2005 خود »در آزادي بيشتر: به سمت توسعه، امنيت و حقوق بشر براي همه« خواست »رهنمودهاي هماهنگ شده در زمينه گزارش دهي به همه نهادهاي معاهده بايد نهايي شده و اجرا شود تا اين نهادها بتوانند به عنوان ساز و كاري متحد انجام وظيفه كنند A/59/2005) پاراگراف 147). 
20               ـ به »رهنمودهاي هماهنگ شده درباره گزارش دهي بر اساس معاهدات بین المللی حقوق بشر، از جمله رهنمودهايي درباره سند اصلي مشترك و اسناد هدفمند ويژه
  .نگاه كنيد (HRI/MC/2005/3) «معاهده
21               ـ به »اجراي موثر اسناد بین المللی درباره حقوق بشر، از جمله تعهدات گزارش دهي بر اساس اسناد بین المللی مربوط به حقوق بشر (A/62/224) نگاه كنيد. 
22               ـ به »مشاركت سازمان های غيردولتي در فعالیتهاي كميته حقوق اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگي« (E/C.12/2000/6) و رهنمودها براي مشاركت شركا (سازمانهاي غيردولتي و افراد كارشناس) در گروه كاري پيش از تشكيل جلسه كميته حقوق كودكان CRC/C/90) ضميمه هشتم) نگاه كنيد.
23               ـ OHCHR مسئول مطالب وب سایتهاي ديگر نيست و دادن لينك به اين صفحه به مفهوم موافقت يا حمايت OHCHR از محتويات و مطالب آن نيست. 
  
24               ـ OHCHR مسئول مطالب وب سایتهاي ديگر نيست و دادن لينك به اين صفحه به مفهوم موافقت يا حمايت OHCHR از محتويات ومطالب آن نيست. 
25               ـ OHCHR مسئول مطالب وب سایتهاي ديگر نيست و دادن لينك به اين صفحه به مفهوم موافقت يا حمايت OHCHR از محتويات و مطالب آن نيست. 
26               ـ OHCHR مسئول مطالب وب سایتهاي ديگر نيست و دادن لينك به اين صفحه به مفهوم موافقت يا حمايت OHCHR از محتويات آن نيست. 
27               ـ به قطعنامه 251/60 مجمع عمومي و قطعنامه 1/5 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
28               ـ به قطعنامه               251/60 نگاه كنيد كه در آن مجمع عمومي همچنين شورا را ملزم می کند كار و عملكرد خود را پنج سال پس از ايجاد آن بررسي و نتيجه را به مجمع گزارش دهد. 
29               ـ مجمع عمومي قطعنامه 1/5 را در قطعنامه 219/62 خود تائيد كرد. 
30               ـ تعداد كشورهايی که حمايت آنها براي تشكيل یک جلسه ويژه در شورا لازم است كمتراز تعدادي است كه در كميسيون لازم بود (يك سوم   47 عضو در برابر اكثريت 53 عضو). كميسيون فقط پنج جلسه ويژه برگزار مي كرد. 
31               ـ سه جلسه درباره اراضي اشغالي فلسطين (ژوئيه و نوامبر                 2006 و ژانويه 2008)، يك جلسه درباره لبنان (اوت 2006)، يك جلسه درباره دارفور (دسامبر 2006)، يك جلسه درباره ميانمار (اكتبر 2007)، و يك جلسه موضوعي ويژه درباره بحران جهاني غذا (مه
  .(2008
32               ـ دو رويداد درباره تصويب و رسميت يافتن كنوانسيون حقوق معلولان (مارس      2007 و ژوئن 2008)، يكي درباره متن رهنمودهاي سازمان ملل براي استفاده مناسب و شرايط مراقبت جايگزين براي كودكان (ژوئن 2008)، يكي درباره گفتگوي بين فرهنگي در زمينه حقوق بشر (مارس 2008)، يكي درباره هد فهاي داوطلبانه حقوق بشر (مارس 2008) و يكي درباره افراد مفقود (سپتامبر 2008). 
33               ـ نخستين بح ثها قرار است در دهمين جلسه عادي شورا، با تمركز بر تدابير حقوقي اساسي براي تصويب و اجراي موثر كنوانسيون حقوق معلولان انجام شود . از OHCHR   خواسته شده تحقيقي موضوعي درباره اين مساله با مشورت ديگران، از جمله ،سازمانهاي جامعه مدني آماده كند. 
34               ـ به قطعنامه 30/6 مورخ 14 دسامبر 2007 نگاه كنيد. نخستين گردهمايي درباره خشونت عليه زنان در هشتمين جلسه آن برگزار شد و شامل دو مساله بود: يكي درباره خشونت عليه زنان و ديگري درباره مرگ و مير مادران. شورا در سپتامبر             2008 ميزگردي درباره گنجاندن ديدگاهي جنسيتي در كار خود تشكيل داد. 
35               ـ گروه كاري UPR در هر اجلاس 16 كشور ـ هر سال 48 كشور ـ را بررسي می کند. 
36               ـ اما قطعنامه 1/5 مقرر كرد براي دوره اول يك سوم اعضا براي يك سال و يك سوم ديگر براي دو سال خدمت كنند تا اعضا به طور متناوب و در زمانهاي متفاوت شروع به كار كنند. 
37               ـ به قطعنامه 72/1998 كميسيون و راي 269/1998 ECOSOC نگاه كنيد. 
38               ـ با مجمع  جهاني اجتماعي اشتباه نشود. 
39ـ اين مجمع براساس قطعنامه 15/6مورخ 28 سپتامبر 2007شوراي حقوق بشرايجاد شد. 
40               ـ مجمع در جلسه افتتاحيه خود، در                 15 و 16 دسامبر 2008، قرار بود به بررسي اقليت ها و دسترسي به آموزش و پرورش بپردازد. 
41               ـ اين ساز و كار در 14 دسامبر 2007 بر اساس قطعنامه 36/6 شوراي حقوق بشر ايجاد شد. 
42               ـ گروه كاري بين دولتي مربوط به اجراي موثر اعلاميه و برنامه اقدام دوربان، گروه كارشناسان مستقل برجسته درباره اجراي اعلاميه و برنامه اقدام دوربان، و گروه كاري كارشناسان مربوط به مردم آفريقايي تبار. 
43               ـ به قطعنامه 149/61 مجمع عمومي نگاه كنيد. 
44               ـ به پاراگراف (b) 191 برنامه اقدام و قطعنامه 266/56 مجمع عمومي نگاه كنيد. 
45ـ به قطعنامه 30/2003 كميسيون حقوق بشروقطعنامه 177/59 مجمع عمومي نگاه كنيد. 
46                    ـ به قطعنام ههاي 68/2002 و 30/2003 كميسيون حقوق بشر نگاه كنيد. 
47                    ـ به تصميم 103/3 شوراي حقوق بشر و قطعنامه 21/6 آن نگاه كنيد. 
48                    ـ به قطعنامه 149/61 مجمع عمومي نگاه كنيد. 
49                    ـ به قطعنام ههاي 2/3 و 23/6 آن نگاه كنيد. 
50                    ـ به تصميم 4/2 PC. نگاه كنيد. 
51ـ به قطعنامه251/60مجمع عمومي وپيوست قطعنامه 1/5 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
52               ـ فرم در وب پيج شوراي حقوق بشر موجود است. 
53               ـ به قطعنامه 13/6 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
54               ـ به قطعنامه 13/6 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
55               ـ به »گزارش شوراي حقوق بشر درباره آماده سازي براي كنفرانس بررسي دوربان:
گزارش كميته تداركاتي درباره اولين جلسه آن« (375/62 A حکم66) نگاه كنيد. 
56               ـ به قطعنامه 1/5، پيوست، پاراگراف 60، و »شرايط كار ماموریتدارانرويه هاي ويژه«
  .نگاه كنيد (A/HRC/PRST/8/2)
57               ـ گروههاي كاري معمولا از پنج عضو، هر كدام از هر يك از پنج گروه منطق هاي سازمان ملل: آفريقا؛ آسيا؛ آمريكاي لاتين و كارائيب؛ اروپاي شرقي؛ و اروپاي غربي و ديگران تشكيل شده است. 
58               ـ همچنين به تصميم 102/6 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
59               ـ رئيس قبلي يك سال ديگر به ضرورت مقام خود در كميته می ماند. 
60               ـ حيطه كار و اختيارات براي ديدار از كشورها در چهارمين جلسه سالانه (1997) رويه هاي ويژه (E/CN.4/1998/45) به تصويب رسيد و می بایست راهنماي دولتها در رابطه با اين سفرها باشد. 
61               ـ به E/CN.4/2002/106 پاراگرا فهاي 80 تا 94 نگاه كنيد. 
62               ـ OHCHR مسئول محتواي ساير وب سایتها نيست و دادن لينك به اين صفحه به مفهوم موافقت يا حمايت OHCHR از محتويات و مطالب آنها نيست. 
63               ـ به قطعنامه 17/6 شوراي حقوق بشر نگاه كنيد. 
64               ـ به »را هها و روشها براي فرآيند بررسي ادواري جهاني« نگاه كنيد
  .(A/HCR/PRST/8/1)
65               ـ كشور تحت بررسي می تواند درخواست كند يكي از سه نفر از گروه منطق هاي خود آن باشد همچنين براي فقط يك مورد يك جايگزين بخواهد. يك عضو گروه سه نفره نيز می تواند از شركت در بررسي خاصي معاف شود. 
66               ـ اين سئوا لها / مسائل براي گروه سه نفره فرستاده مي شوند و بيشتر بايد بر مبناي سه سند UPR استوار باشند. 
67               ـ به اين منظور گروه سه نفره نبايد به هيچ وجه مفهوم سئوا لها / مسائل را تغيير دهد و بايد از ارزيابي سئوا لها / مسائل و وضعيت حقوق بشر در كشور تحت بررسي خودداري كند. 
68               ـ توصیه ها و اظهارنظ رهاي نهاد معاهده حقوق بشر و رویه هایويژه در مجموعه اطلاعات سازمان ملل كه به وسيله OHCHR تهيه شده وجود دارد. 
69               ـ تا سپتامبر 2008 فقط يك كشور چنين اعلامي هاي داده بود. 
70               ـ شورا پروتكل اختياري را د ر        18 ژوئن 2008 تصويب كرد و انتظار م يرود مجمع عمومي كمي بعد آن را تصويب كند. 
71               ـ اين رويه ديگر، می تواند نهاد معاهده ديگر، دادگاه حقوق بشر اروپا، با دادگاه حقوق بشر قاره آمريكا باشد، اما شامل رویه هایويژه شوراي حقوق بشر نمی شود. 
72               ـ براي اطلاعات بيشتر درباره وضعيت تصويب و اعلاميه ها / شرايط كشور طرف در مورد هر معاهده و پروتكل هاي اختياري مربوطه اينجا كليك كنيد. 
73               ـ اگر زمين ههاي قوي براي باور اين امر وجود داشته باشد كه گرفتن رضايت تحت شرايط موجود غير ممكن است چنين رضايتي لازم نيست . 
74               ـ اين زبا نها معمولا عربي، چيني، انگليسي، فرانسوي، روسي و اسپانيايي است اما به شاكيان توصيه می شود براي تاييد زبا نهاي كاري هر نهاد به وب سايت OHCHR نگاه كنند. 
75               ـ بعضي از ماموریتدارانعلاوه بر گزار شهاي سالانه، اسناد ديگري منتشر می کنند كه به شرح فعاليت و دامنه ماموري تهاي آنان كمك می کند. به ويژه، گروه كاري بازداشت خودسرانه درباره مسائل كلي »بررس يها و تأملات« و درباره شكاي تهاي فردي »نظرهاي كارشناسي«، و گروه  كاري ناپديد شد نهاي اجباري يا غير داوطلبانه
»اظهارنظ رهاي كلي« درباره اعلاميه حمايت از همه اشخاص از ناپديد شدن اجباري را منتشر مي كند. 
76               ـ دول تها، سازمانهاي غيردولتي و ساير نهادهاي خصوصي يا عمومي می توانند به صندوق كمك كنند. براي اطلاعات درباره طرز كمك لطفا با دبيرخانه آن تماس بگيريد. 
77               ـ با قطعنامه 36/6 مورخ 14 دسامبر 2007، ايجاد شد. 
78               ـ دول تها، سازمانهاي غيردولتي و ساير نهادهاي خصوصي يا عمومي می توانند به صندوق كمك كنند. براي اطلاعات درباره نحوه كمك كردن لطفا با دبيرخانه آن تماس بگيريد. 
79               ـ به قطعنامه 1/60 مجمع عمومي درباره نتيجه اجلاس جهاني سران نگاه كنيد. 

     
 
 
 
 


 
 
 
 






                                         © Copyright 2012, Zagros Human Rights Center