{"id":149,"date":"2026-01-07T04:54:36","date_gmt":"2026-01-07T01:54:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/?p=149"},"modified":"2026-01-07T04:54:36","modified_gmt":"2026-01-07T01:54:36","slug":"bildiri-2-iran-endise-verici-insani-bilanco-ve-insan-haklarina-dayali-uluslararasi-bir-yanitin-aciliyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/2026\/01\/07\/bildiri-2-iran-endise-verici-insani-bilanco-ve-insan-haklarina-dayali-uluslararasi-bir-yanitin-aciliyeti\/","title":{"rendered":"Bildiri (2) \u0130ran: Endi\u015fe verici insani bilan\u00e7o ve insan haklar\u0131na dayal\u0131 uluslararas\u0131 bir yan\u0131t\u0131n aciliyeti"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"119\" data-end=\"134\">5 Ocak 2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"136\" data-end=\"385\">31 Aral\u0131k 2025 tarihli bildirimizin ard\u0131ndan, protestolar ve grevler \u00e7ok say\u0131da \u015fehir ve eyalete yay\u0131lmaya devam etmi\u015f; yetkililerin tepkisi ise artan g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, kamusal alan\u0131n militarizasyonu ve g\u00f6zalt\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131yla karakterize edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"387\" data-end=\"770\">Farkl\u0131 kaynaklardan do\u011frulanan bilgilere g\u00f6re, hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana 25 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi teyit edilmi\u015ftir. Buna ek olarak, 9 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 daha bildirilmi\u015f olmakla birlikte, bu a\u015famada ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak do\u011frulanamamaktad\u0131r; bu durum bildirilen toplam \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131n\u0131 34\u2019e \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Hayat\u0131n\u0131 kaybedenler aras\u0131nda gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"772\" data-end=\"1035\">Ayr\u0131ca, en az elli ki\u015fi yaralanm\u0131\u015f, baz\u0131lar\u0131 do\u011frudan ate\u015fli silahlar veya mermi sa\u00e7an silahlar nedeniyle; y\u00fczlerce ki\u015fi ise g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar aras\u0131nda \u00f6\u011frenciler, i\u015f\u00e7iler, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6stericiler ve sivil aktivistler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"1037\" data-end=\"1453\">Bir\u00e7ok b\u00f6lgede, canl\u0131 m\u00fchimmat kullan\u0131m\u0131, k\u0131sa mesafeden at\u0131lan g\u00f6z ya\u015fart\u0131c\u0131 gazlar, g\u00f6zalt\u0131lar s\u0131ras\u0131nda darp ve tutuklanan ki\u015filerin resm\u00ee olmayan g\u00f6zalt\u0131 merkezlerine sevk edilmesine ili\u015fkin tutarl\u0131 tan\u0131kl\u0131klar bulunmaktad\u0131r. Aileler, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ak\u0131beti hakk\u0131nda bilgi alamamakta; bu durum, tecritte tutma, i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele ve zorla kaybetme risklerine dair ciddi endi\u015feler do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"1455\" data-end=\"1780\">Bu unsurlar, uygulanan g\u00fcvenlik tedbirlerinin kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00f6zellikle \u00f6\u011frencilerin, i\u015f\u00e7ilerin, gazetecilerin ve insan haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n tekrar tekrar hedef al\u0131nmas\u0131 yoluyla bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma, ifade ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"1782\" data-end=\"2164\">Ya\u015fam hakk\u0131, i\u015fkencenin mutlak yasaklanmas\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn uluslararas\u0131 hukuk taraf\u0131ndan korundu\u011funu ve hi\u00e7bir \u015fekilde ask\u0131ya al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r\u0131z. Kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6stericilere kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ya da orant\u0131s\u0131z g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 veya keyf\u00ee g\u00f6zalt\u0131lar\u0131 ve bunlar\u0131 izleyen tecrit uygulamalar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir ko\u015fulda me\u015frula\u015ft\u0131ramaz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"2166\" data-end=\"2342\">Belgelendirilmi\u015f y\u00fcksek say\u0131daki \u00f6l\u00fcm, yaralanma ve g\u00f6zalt\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde yaln\u0131zca genel itidal \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan tepkiler yetersizdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"2344\" data-end=\"2448\">Uluslararas\u0131 toplumu\u2014\u00f6zellikle Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019i ve \u00fcye devletlerini\u2014\u015fu ad\u0131mlar\u0131 atmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\" data-start=\"2450\" data-end=\"3107\">\n<li data-start=\"2450\" data-end=\"2608\">\n<p data-start=\"2452\" data-end=\"2608\">Son geli\u015fmeleri kapsayacak ve delillerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde ba\u011f\u0131ms\u0131z uluslararas\u0131 soru\u015fturma ve belgeleme mekanizmalar\u0131n\u0131 acilen g\u00fc\u00e7lendirmek.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2609\" data-end=\"2746\">\n<p data-start=\"2611\" data-end=\"2746\">\u015eiddet i\u00e7eren bask\u0131lar\u0131 ve keyf\u00ee g\u00f6zalt\u0131lar\u0131 k\u0131nayan, koordineli, kamuoyuna a\u00e7\u0131k ve a\u00e7\u0131k ifadeler i\u00e7eren diplomatik bask\u0131y\u0131 art\u0131rmak.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2747\" data-end=\"2956\">\n<p data-start=\"2749\" data-end=\"2956\">Ya\u015fam hakk\u0131 ve fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe y\u00f6nelik ihlaller ba\u015fta olmak \u00fczere a\u011f\u0131r ihlallerde rol alan ki\u015fi ve kurumlara kar\u015f\u0131, uluslararas\u0131 hukukla uyumlu hedefli hesap verebilirlik mekanizmalar\u0131n\u0131 devreye sokmak.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2957\" data-end=\"3107\">\n<p data-start=\"2959\" data-end=\"3107\">\u0130nsan haklar\u0131 savunucular\u0131, gazeteciler, \u00f6\u011frenciler ve tan\u0131klar d\u00e2hil olmak \u00fczere acil risk alt\u0131ndaki ki\u015filer i\u00e7in somut koruma \u00f6nlemleri uygulamak.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"3109\" data-end=\"3302\">Bu mobilizasyonlar yoluyla dile getirilen talepler, toplumun geni\u015f ve \u00e7e\u015fitli kesimleri taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan, sosyal adalet, onur ve siyasal kat\u0131l\u0131m y\u00f6n\u00fcndeki kal\u0131c\u0131 bir talebi yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"3304\" data-end=\"3596\">Uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fma, a\u00e7\u0131k, tutarl\u0131 ve insan haklar\u0131na dayal\u0131 eylemlerle somutla\u015fmal\u0131d\u0131r. Ya\u015fam\u0131 korumak, yeni ihlalleri \u00f6nlemek, keyf\u00ee olarak tutulan ki\u015filerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve cezas\u0131zl\u0131kla m\u00fccadele etmek, uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 taahh\u00fctlerinden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" data-start=\"3598\" data-end=\"3630\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Zagros \u0130nsan Haklar\u0131 Merkezi<\/p>\n<p data-start=\"3598\" data-end=\"3630\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\n<p data-start=\"3598\" data-end=\"3630\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-150 alignleft\" src=\"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956-1024x1016.jpg\" alt=\"\" width=\"618\" height=\"613\" srcset=\"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956-1024x1016.jpg 1024w, https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956-300x298.jpg 300w, https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956-768x762.jpg 768w, https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Capture-decran-2026-01-05-144956.jpg 1395w\" sizes=\"auto, (max-width: 618px) 100vw, 618px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5 Ocak 2026 31 Aral\u0131k 2025 tarihli bildirimizin ard\u0131ndan, protestolar ve grevler \u00e7ok say\u0131da \u015fehir ve eyalete yay\u0131lmaya devam etmi\u015f; yetkililerin tepkisi ise artan g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, kamusal alan\u0131n militarizasyonu ve g\u00f6zalt\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131yla karakterize edilmi\u015ftir. Farkl\u0131 kaynaklardan do\u011frulanan bilgilere g\u00f6re, hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana 25 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi teyit edilmi\u015ftir. Buna ek olarak, 9 \u00f6l\u00fcm vakas\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":150,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,27,15],"tags":[],"class_list":["post-149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-haberler","category-insan-haklari","category-iran"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=149"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":151,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/149\/revisions\/151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zagros-centre.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}